تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

جوانی ئافرەتەكانی بەهەشت وەك كە قورئان وێناى دەكات 


خوای گەورە دەفەرموێ:
[إِنَّ لِلْمُتَّقِینَ مَفَازًا، حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا، وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا] النبأ:31-33 
واتە: بۆ مرۆڤە لە خوا ترس و پارێزكارەكان جێی پیرۆز و بەهرەمەندی هەیە لە باخات و هەمو جۆرە ترێیە‌ك و كچانی تازە مەمك كردوی هاو تەمەن كە وەك هەنار وایە و شۆڕ نەبۆتەوە و قیت وەستاوە. 
دەفەرموێ: [إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاءً، فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا، عُرُبًا أَتْرَابًا] الواقعة:35-37
واتە: بەڕاستی ئێمە ئەو ئافرەتانەمان دروست كردوە بە دروست كردن و فەراهەم هێنان بەبێ باوك و دایك نەك لە رێگای زاوزێ وە. واتە ئەو حۆریانەی كە ئافرەتی ئەم جیهانە نین بەو جۆرە دروستمان كردون و ئامادەمان كردون، هەروەها ئافرەتە مسوڵمانەكانی ئەم جیهانەیش هەر بەو جۆرە دروست دەكەین و دوبارەیان دەكەینەوە. ئینجا ئەو ئافرەتانەمان كردوە و دەیانكەین بە ئافرەتانی هەمیشە هاوتەمەن و یەكسانن لەگەڵ مێردەكانیانا لە تەمەن و گەنجی دا. خۆشەویستن لەلای مێردەكانیان و گوێڕایەڵی مێردەكانیانن.

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

بنەماكانی قبوڵ كردنی ئافرەت لە ئیسلامدا 


خوای گەورە دەفەرموێ:: {یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا جَاءكَ الْمُؤْمِنَاتُ یُبَایِعْنَكَ عَلَى أَن لَّا یُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا وَلَا یَسْرِقْنَ وَلَا یَزْنِینَ وَلَا یَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا یَأْتِینَ بِبُهْتَانٍ یَفْتَرِینَهُ بَیْنَ أَیْدِیهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا یَعْصِینَكَ فِی مَعْرُوفٍ فَبَایِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ } (*)الممتحنة‌:12 
واتە: ئەی پێغەمبەر ئەگەر ئافرەتە بڕوادارەكان هاتن پەیمانت بدەنێ(**) كە هاوبەش بۆ خوا بڕیار نەدەن و دزی نەكەن و داوێن پیسی نەكەن و منداڵەكانیان نەكوژن، واتە كچەكانیان زیندە بە چاڵ نەكەن و، كردەوەی پیس و زۆر ناشیرین نەكەن وەك جاڕدانی ژن بەوەی كە ئەو منداڵەی بویەتی لە مێردەكەیەتی كەچی لە راستیدا لە مێردەكەی نى یە و درۆ دەكەن كە ئەو منداڵە هی مێردیەتی. هەروا ئەوەی فەرمانت پێ كردون بە چاكەكردن و نەهى كردن لە خراپە ئەوا پەیمانیان لێ وەرگرە و داوای لێخۆشبونیان لە خوای گەورە بكە، خوای گەورە بەخشندەو میهرەبانە. 
خاتو عائیشە رەزای خوای لێ بێ گوتویەتی: پێغەمبەر خوا صلى الله علیه وسلم هەر ئافرەتێكی بڕوادار كۆچی بكردایە بۆ لای ئەو بەم ئایەتە تاقی دەكردەوە: [یَاأَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ یُبَایِعْنَكَ 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

پایەبەرزی ئافرەت(*) 


[وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِی عَلَیْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَیْهِنَّ دَرَجَةٌ] البقرة:228 واتە: ئافرەتان مافیان هەیە و بەشیان هەیە وەك كە مافیان بەسەرەوە هەیە بە چاكە، وە پیاوان بە پلە یەك مافیان بەسەر ئافرەتانەوە هەیە. 
پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم فەرمویەتی: ((إنما النساء شقائق الرجال)). رواه أحمد فی المسند وأبو داود والترمذی حدیث صحیح. واتە: ئافرەتان خوشكی پیاوانن.(**) 
(عومەری كوڕی خەتتاب گوتی: بە خوا ئێمە لە جاهیلیەت هیچ شتێكمان بۆ ئافرەت دانەدەنا، هەتا ئەو كاتەی خوای گەورە ئایەتی دەربارەیان ناردە خوارەوە و ئەوەی لە ماف هەیە بۆی دابەش كردن. دەربارەی كارێك قسەم وەردەگرت، خێزانەكەم پێی گوتم: گەر ئاوا بكەی ئاوا باشە! 
منیش پێم گوت: تۆ چ پەیوەندیت بەمەوە هەیە؟ لە بارەی دینەوە تەكلیف كراوی؟! 
ئەویش گوتى: كوڕی خەتتاب! جێی سەرسوڕمانە تۆ ناتەوێ قسە لە كارت بكرێ؟! خۆ كچەكەت قسە لەقسەى پێغەمبەری خواصلى الله علیه وسلم دەكات هەتا ئەو كاتەی كە رۆژەكەی بە توڕەیی 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

وا چاكە پیاو لەگەڵ هاوسەرەكەی نەرم و نیان بێ 


((كان أزواج النبی صلى الله علیه وسلم یراجعنه الكلام، وتهجره إحداهن اللیل! وجرى بینه وبین عائشة كلام، حتى دخل أبو بكر حكماً بینه صلى الله علیه وسلم وبینها، فقال لها رسول الله صلى الله علیه وسلم: تكلمی أو أتكلم؟ فقالت: تكلم أنت. ولا تقل إلاّ حقّاً! فلطمها أبو بكررضی الله عنه حتى أدمى فاها وقال: أوَ یقول غیر الحق یا عدوة نفسها؟! فاستجارت برسول الله صلى الله علیه وسلم وقعدت خلف ظهره!! فقال النبی صلى الله علیه وسلم: إنا لم نَدْعُكَ لهذا، ولم نُڕدْ منك هذا)). رواه البخاری.
واتە: خێزانەكانی پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم گلەیى و گازاندە و ناڕەزایى یان دەردەبڕی، پێغەمبەریش لەگەڵ هەر یەكێك لە خێزانەكانی تا شەو قسەی لەگەڵ نەدەكردن. 
ڕۆژێك لە نێوان پێغەمبەرو خاتو عائیشە دەمەقاڵیەك ڕوى دا كە بوە هۆی ناكۆكیەك، جا بانگی ئەبوبەكر كراو بوە ناوبژیوان لە نێوانیان دا.

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەو خێزانە دەكەی كە خۆشت ناوێ 


خوای گەورە دەفەرموێ: [ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَیْهِنَّ سَبِیلاً] النساء: 34 
واتە: گەر ژن گوێ ڕایەڵی مێردەكەی بو لە هەمو ئەو شتانەی دەیەوێت كە خوای گەورە بۆی حەڵاڵ كردوە، ئەو كاتە پیاو بۆی نى یە لێی بداو سەرجێیی لەگەڵ نەكات.
تەواوی ئایەتەكەش هەڕەشەیە بۆ پیاوان گەر بەبێ هۆ زۆریان لەسەر بكەن. 
[ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَیْكُمْ رَقِیبًا] النساء:1. واتە: خوا هەمیشە چاودێرە بەسەرتانەوە.
[وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَّكُمْ] البقرة:216.
واتە: ڕەنگە لە شتێك حەز نەكەن بەڵام بۆتان وەخێرگەڕێ.
پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم دەفەرموێ:((لا یفرك مؤمن مؤمنة! إن كره منها خُلقاً رضی منها آخر)). رواه مسلم وغیره.
واتە: پیاوی بڕوادار با رق و كینەی بەرامبەر بە ئافرەتی بڕوادار نەبێت! گەر لە ڕەوشتێكى ناڕازى بێ و شتێكی پێ ناخۆش بێ، ئەوە رەوشتێكی تری بە دڵەو رازی دەكات. (1)

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

بەباشى ڕەفتار كردن لەگەڵ خێزان 


پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم دەفەرموێ: ((خیركم خیركم لأهله،(1) وأنا خیركم لأهلی)) رواه الطبرانی(صحیح).
واتە: باشترین كەستان ئەو كەسەیە كە لەگەڵ خێزانەكەی بەباشی هەڵس و كەوت و ڕەفتار دەكات، منیش لە هەموانتان زیاتر رەفتارم لەگەڵ خێزانەكەم جوان و باشە. 
هەروەها دەفەرموێ: ((أكمل المؤمنین ایماناً احسنهم خلقاً وخیارهم خیارهم لنسائهم)). رواه الترمذی وحسنه وهو كما قال.
واتە: تەواو ترین باوەڕی باوەڕدار ئەو كەسەیە كە ڕەوشتی لە هەموان باشتر بێ و باشترینیشیان ئەو كەسانەن كە لەگەڵ ژنەكانیان بەباشی هەڵس و كەوت دەكەن و جوان ڕەفتارن.
ئەنەس رەزای خوای لێ بێ دەڵێ: ((قدم رسول الله صلى الله علیه وسلم من خیبر فلما فتح الله علیه الحصن ذُكِر له جمال صفیة بنت حیی، وقد قتل زوجها، وكانت عروساً. فاصطفاها رسول الله صلى الله علیه وسلم لنفسه، فخرج بها حتى بلغا سد الصهباء فبنى بها ثم صنع حیساً فی نطع 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

حەرامە تەنها دەوڵەمەندان بۆ نانى زەماوەند بانگ بكرێن 


پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم فەرمویەتی: ((شر الطعام طعام الولیمة یدعى إلیها الأغنیاء، ویمنعها الفقراء))! رواه البخاری ومسلم.
واتە: خراپ ترین خواردن؛ خواردنی داوەت و وەلیمەیەكە دەوڵەمەندی تێدا بانگ كرابێت و هەژارانی تێدا بانگ نەكرابێت. 
تەنها پیاوى چاك بۆ نانى زەماوەند بانگ بكرێ
پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم فەرمویەتی: ((لا تصاحب الاّ مؤمناً، ولا یأكل طعامك الاّ تقی)). رواه ابوداود والترمذی وأحمد فی المسند والحاكم حدیث صحیح.
واتە: جگە لە باوەڕدار هاوڕێ یەتی كەس مەكە، جگە لە مرۆڤی پارێزكارو لەخوا ترس خواردنت نەخوا. 
دەوڵەمەند كۆمەكى نانى زەماوەندى هەژاران بكات
ئەنەس دەربارى ژن گواستنەوەى پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم كە (صفیة‌)ى هێناوە دەڵێ: ((ام 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

شادیەكانی ژن هێنان و داوەت كردن 


(داوەت و نان دروست كردن پێویستە)
بورەیدەی كوڕی حصیب گوتویەتی: لەو كاتەی عەلی خوازبێنى فاطمه ى كرد ڕەزای خوایان لێ بێ، پێغەمبەر خوا صلى الله علیه وسلم فەرموی:((أنه لا بد للعرس (وفی روایة للعروس) من ولیمة)). رواه أحمد فی المسند والطبرانی والطحاوی. حدیث صحیح.
واتە: بۆ ژن هێنان پێویستە وەلیمە هەبێت، واتە خەڵك دەعوەت كردن بۆ نان خواردنی ژن هێنان.
((رأى رسول الله صلى الله علیه وسلم على عبدالرحمن بن عوف أثرة صفرة، فقال: ما هذا؟ فقال: تزوجت امرأة على وزن نواة من ذهب، فقال: بارك الله لك! أولم ولو بشاة)). رواه الجماعة.
واتە: پێغەمبەری خوا صلى الله علیه وسلم شوێنەواری زەردایی بە عبدالرحمن ی كوڕی عەوف بینی، فەرموی: ئەمە چى یە؟ 
گوتى: ژنێكم مارە بڕكردوە لەسەر كێشی یەك ناوكە زێڕ.
پێغەمبەر فەرموی: خوای گەورە لێت پیرۆز بكات! وەلیمە بكە با بە مەڕێكیش ێت.

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

ماچ كردنی ژن دەستنوێژ ناشكێنێ 


خاتو عائیشە رەزای خوای لێ بێ دەفەرموێ:
((إن النبی صلى الله علیه وسلم قبّل بعض نسائه، ثم خرج الى المصلّى ولم یتوضأ)). رواه أحمد فی المسند والترمذی ونسائی وابن ماجه وأبوداود (حدیث حسن). واتە: پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم هەندێك لە خێزانەكانی ماچ كردوەو پاشان چوە بۆ نوێژو دەست نوێژی نەگرتۆتەوە.
[ماچ كردن لەكاتی بەرِۆژوبوندا] 
((قبّل رجل امرأته وهو صائم فوجد من ذلك وجداً شدیداً، فأرسل امرأته تسأل عن ذلك، فدخلت على أم سلمة أم المؤمنین فأخبرتها، فقالت أم سلمة: إن رسول الله یُقبِّل وهو صائم. فرجعت المرأة الى زوجها فأخبرته، فزاده ذلك شرّاً، وقال لسنا مثل رسول الله صلى الله علیه وسلم یُحلّ لرسوله ما شاء. فرجعت الى أم سلمة، فوجدت رسول الله عندها، فقال رسول الله: ما بال هذه المرأة؟ فأخبرته أم سلمة، فقال: ألا أخبریها أنی أفعل ذلك؟ فقالت أم سلمة قد أخبرتها، فذهبت الى زوجها، فأخبرته، فزاده ذلك شراً، فقال لسنا مثل رسول الله، یحل الله لرسوله ما شاء، فغضب رسول الله ثم 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

بە گەورە دانانی یاری لەگەڵ خێزان 


پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم دەفەرموێ: ((كل شیء لیس من ذكر الله لهو ولعب الاّ أن یكون أربعة: 
1- ملاعبة الرجل امرأته. 
2- وتأدیب الرجل فرسه. 
3- ومشی الرجل بین الغرضین. 
4-وتعلیم الرجل السباحة.)). رواه النسائی (حدیث صحیح)..
واتە: هەمو شتێك كە دەكرێ و ئەنجام دەدرێ گەر یادی خوای لەگەڵ نەبو ئەوا بێ مانا و بێ هودەیە تەنها چوار شت نەبێ: 
1- كاتێك پیاو گەمەو یاری لەگەڵ خێزانەكەی دەكات. 
2- كاتێك پیاو مەشق و ڕاهێنان بە ئەسپەكەی دەكات. 
3- كاتێك پیاو لەنێوان دو نیشانەی تیر هاویشتن دێ و دەچێ. ئەوەش پێشبڕكێ دەگرێتەوە. 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

یاری كردن لەگەڵ خێزان بە كورت كردنەوەی ناوەكەی 


بوخارى و موسلیم گێڕاویەتیانەوە كە پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم بە خاتو عائیشەی فەرمو: ((یا عائش! هذا جبریل یقرئك السلام، قالت عائشة: وعلیه السلام ورحمة الله وبركاته، وهو یرى ما لا أرى)). 
واتە: ئەی عائیش (ئەوە كورت كردنەوەی ناوەكەیەتی)، ئەمە جوبرائیلە سڵاوت لێ دەكات، خاتو عائیشەش فەرموی: سڵاو و ڕەحمەتی خوا لەویش بێ، پێغەمبەر شتێ ئەبینی كە من ناتوانم بیبینم.(1)
=========================== 
(1) لەم فەرمودەیەدا ئەوە بەدەر دەكەوێ و لێی وەردەگیرێ كەوا بەباش دەزانرێ پیاو خێزانەكەی خۆی بە كورت كردنەوەی ناوەكەی بانگ بكات وەك بڵێ: (شنە) لەجیاتی شنۆ یان (ئاڤە) ئاڤان یان (بەنە) لەجیاتی بەناز (سۆزە) لەجیاتى سۆزان... هتد. گەر وشەی (خان)ی لەگەڵ بەكار هێنی ئەوا باشترو خۆشەویستی ژن و مێرد زیاتر دەبێت. ((بەڵام بەداخەوە ئێمە لەكوێ و ئەم فەرمودەیە جوانە لەكوێ، 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

خۆشەویستى یەكی پێغەمبەر وگەمەكردنێكى خۆش 


خاتو عائیشە رەزای خوای لێ بێ دەفەرموێ: ((كنت أشرب وأنا حائض -أی من إناء النبی صلى الله علیه وسلم- فیضع فاه على موضع فیّ، فیشرب! وأتعرّق العرْق، وأنا حائض ثم أناوله النبی صلى الله علیه وسلم فیضع فاهُ على موضع فیّ!)). رواه مسلم.
واتە: من لە حەیزدا بوم لە جامی پێغەمبەر ئاوم دەخواردەوە. جا پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم دەمی خستە سەر ئەو شوێنەی كە دەمم پێوەنابو، ئاوەكەی خواردەوە. وە ئێسكە گۆشتم دەكڕاندەوەو لە حەیزدا بوم پاشان ئەم دا بە پێغەمبەر دەمی دەخستە سەر ئەو شوێنەی كە كڕاندبومەوە. 
گەر سەرنجی ئەم فەرمودە بدەین، خۆشەویستی ژن و مێردی مسوڵمان بەدەر دەخات، ئەویش گەمەو یاری كردنە. جا ئەو خۆشەویستى یە لەكوێ و ئەوەی لە خوارەوە باسی دەكەین لەكوێ؟ 
ئەویش ئەوەیە كە پیاوێك سێوێكى دا بە ژنەكەی بیخوات كە خۆی پارچەیەكی لێ خواردبو، جا ژنەكەی چەقۆیەكی هێنا، مێردەكەی پێی گوت: ئەوە چ دەكەی؟! ژنەكەی گوتى: دەمەوێ شوێنەواری

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

گەمەو یاریكردن لەگەڵ خێزان لەكاتی خۆشتندا 


خاتو عائیشە رەزای خوای لێ بێ دەفەرموێ: ((كنت أغتسل أنا ورسول الله من إناء بینی وبینه، تختلف أیدینا علیه! فیبادرنی حتى أقول دع لی دع لی!(1) قالت وهما جنباً)). رواه البخاری ومسلم وغیرهم.
واتە: من و پێغەمبەری خوا لەشمان گران بو و بێ نوێژ بوین و پێكەوە خۆمان دەشوت لەیەك مەنجەڵ دا، جا هەردوكمان دەستمان ئەبرد بۆ ئاوەكەو پێغەمبەر زوترو لەپێش من دەستی بۆ ئاوەكە دەبرد بۆ ئەوەی ئاوەكە بەخۆى دا بكات و منیش پێم ئەوت بۆ منیش لێ گەڕێ بۆ منیش لێ گەڕێ تا ئاوەكە بەخۆم دا بكەم. 
================================= 
(1) لە ئەنجام گیرى ئەم فەرمودە ڕاستەدا دو حوكم وەردەگرین:
یەكەم: دەست كەوتن بە ئافرەت دەستنوێژ ناشكێنێ، سەرەڕاى فەرمودەى پێغەمبەرs كە خێزانى خۆى ماچ كردوەو چوە بۆ نوێژ و دەستنوێژى نەگرتۆتەوە، ئەم بابەتەش لە شوێنى تر باس كراوە.

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

یاری و دەستبازى كردن لە ماوەی حەیزدا 


لە بارەی چونە لای خێزان لەكاتی حەیزدا؛ پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم دەفەرموێ:: ((اصنعوا كل شیءٍ الاّ النكاح، -وفی لفظ- الجماع)). رواه الجماعة الاّ البخاری.
واتە: لەماوەی حەیزدا لەگەڵ خێزان هەمو شتێ بكەن تەنها جوتبون نەبێ.
((ورد عن أزواج النبی صلى الله علیه وسلم أنه كان اذا أراد من الحائض شیئاً، ألقى على فرجها شیئاً، ثم صنع ما أراد)). رواه أبوداود والحافظ العراقی.
.واتە: لە خێزانەكانی پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم هاتوە كەوا پێغەمبەرصلى الله علیه وسلم گەر بیویستایە بچێتە لای یەكێك لە خێزانەكانی كە لە ماوەی حەیزدا بوبان، شتێكی بەسەر فەرجی خێزانەكەىدا دەداو ئنجا ئەوەی بیویستایە لەگەڵى دەكرد. (1)
============================= 
(1) حیكمەتى ئیسلام چەند جوانە، كە میانڕەوە لەنێوان ئەوەى كە جولەكە بیروباوەڕیان وایە حەرامە لەگەڵ ئافرەتى حەیزدار لە یەك ژوردا بخەون، بیروباوەڕى گاورەكانیش ئەوەیە كە بەلایانەوە حەڵاڵە 

          
ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

هونەری لاواندنەوەو دەستبازى كردن(یاری كردنی پیاو لەگەڵ خێزانەكەی) 


جابر رضی الله عنه دەڵێ: ((كنا مع النبی صلى الله علیه وسلم فی غزوة، فلما رجعنا وكنا قریباً من المدینة، قلت: یارسول الله إنی حدیث عهد بعُرس! قال: أتزوجت؟! قلت: نعم. قال أبكرٌ أم ثیّب؟ قلت: بل ثیّب. قال: فهلاّ بكراً تلاعبها؟! وفی روایة: هلاّ بكراً تلاعبك وتلاعبها...)). حدیث صحیح.
واتە: لە جەنگێك لەگەڵ پێغەمبەری خوا صلى الله علیه وسلم بوین، كاتێك گەڕاینەوەو لە مەدینە نزیك بوینەوە، گوتم: ئەی پێغەمبەری خوا صلى الله علیه وسلم ژنم تازە هێناوە. 
پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم فەرموی: ژنت هێناوە؟! 
جابر دەڵێ: گوتم: بەڵێ. 
پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم فەرموی: كچە یان بێوەژنە؟ 
گوتم: بێوەژنە. 
پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم فەرموی: كچت هێنا بوایە بۆ ئەوەی گەمەت لەگەڵدا بكات و یارى و گەمەی لەگەڵ بكەی....)).

          

پیچک