تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : خێـزان و په‌روه‌رده‌,

 

له‌ په‌یوه‌ندی سۆزدارییه‌وه‌ بۆ په‌شێوی ده‌روونی


ئاماده‌كردنی: سامان سیوه‌یلی

له‌په‌یوه‌ندییه‌کانی نێوان هه‌ردوو ڕه‌گه‌زدا لای به‌شێکی به‌رچاو له‌ هه‌رزه‌کاران و گه‌نجانی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ هه‌تا ئێستا چه‌مکه‌کانی سه‌رسامبوون (الاعجاب)، حه‌زلێکردن، خۆشه‌ویستی، به‌زه‌یی، جیانه‌کراونه‌ته‌وه‌، هه‌ر چواریان له‌ناو بۆته‌یه‌کدا تێکه‌ڵن و به‌ ئاسته‌م له‌یه‌ک جیا ده‌کرێنه‌وه‌. هه‌رکاتێکیش ئامانج ته‌مومژاوی بوو و مرۆڤ نه‌یزانی چی ده‌وێت، که‌واته‌ ناشزانێت ئاڕاسته‌ی دروست بۆ هه‌نگاوه‌کانی بدۆزێته‌وه‌ و ناشزانێت چۆن هه‌نگاو ده‌نێت، هه‌ڵخلیسکانیش لێره‌وه‌ ده‌ستپێده‌کات. ئه‌م تێکه‌ڵ کردن و ناڕۆشنییه‌ کۆی کایه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی گرتۆته‌وه‌، وه‌ک ئه‌م نموونانه‌:

 

ئافره‌تێک له‌م ڕۆژانه‌دا وتی: (مێرده‌که‌م وه‌ک باوکم هه‌ڵسوکه‌وتم له‌گه‌ڵ ده‌کات، ته‌نها له‌ پێویستییه‌ مادییه‌کانی خۆم و منداڵ 

ده‌پرسێته‌وه‌، باوکیشم هه‌ر وابوو له‌گه‌ڵماندا)، که‌واته‌ لێره‌دا ڕۆڵه‌کانیش جیانه‌کراونه‌ته‌وه‌، هاوڕێیه‌تی، هاوسۆزیی، هاوسه‌رێتی، باوکێتی، برایه‌تی، خوشکێتی، تێکڕا ئه‌مانه‌ سنووره‌کانی نێوانیان کاڵن و پێویستیان به‌ تۆخکردنه‌وه‌ی ئه‌و سنوورانه‌ هه‌یه‌ تاکو ئه‌رک و مافه‌کان ڕوونتر بن و ڕۆڵه‌کان به‌رجه‌سته‌تر بن.. کچێکی هه‌رزه‌کار ده‌ڵێت: ژنێکی دراوسێمان له‌م ڕۆژانه‌دا یه‌خه‌ی باوکمی گرتبوو و پێی وتبوو ئه‌وه‌ بۆ ده‌هێڵیت کچه‌که‌ت ئه‌و جلوبه‌رگانه‌ له‌به‌ر بکات). ئه‌مه‌ دراوسێیه‌تییه‌ یان خۆ به‌که‌ڵه‌گا کردن و ده‌ستێوه‌ردانه‌؟

پیاوێکی گه‌نج که‌ هاوسه‌رداره‌ ده‌ڵێت: (من سێکس له‌گه‌ڵ ژنێکدا ده‌که‌م چونکه‌ هاوسه‌ره‌که‌ی خۆی تێری ناکات و به‌زه‌ییم به‌و ژنه‌دا دێته‌وه‌!!!!). که‌واته‌ ڕۆڵی هاوکاری کردن و چاره‌سه‌ری کێشه‌ و ده‌ستی یارمه‌تی درێژکردن، له‌گه‌ڵ به‌لاڕێ بردن و قوڵکردنه‌وه‌ی کێشه‌ و سوود وه‌رگرتن له‌ کێشه‌ و گرفته‌کانی به‌رامبه‌ر بۆ به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی، تێکه‌ڵبوون و نازانرێت پاڵنه‌ره‌کان کامانه‌ن له‌پشت ئه‌نجامدانی ڕه‌فتاره‌وه‌.. ئافره‌تێک که‌ به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌یه‌کی ناوه‌ندی کچانه‌ له‌ سلێمانی له‌پێش ده‌ستپێکردنی ده‌وام و له‌دوای ته‌واوبوونی ده‌وام به‌ ئۆتۆبێله‌که‌ی کوچه‌ و کۆڵانی ده‌وری قوتابخانه‌که‌ هه‌موو ده‌گه‌ڕێت و ده‌پشکنێت، چاودێری ئه‌وه‌ ده‌کات بزانێت ئایا هیچ کچێک له‌و کچانه‌ی له‌ قوتابخانه‌که‌ی ئه‌و ده‌وام ده‌که‌ن له‌گه‌ڵ کوڕاندا قسه‌ ده‌که‌ن، یان ده‌وه‌ستن. به‌ڕاستی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ به‌هه‌ڵه‌ ئه‌م ئافره‌ته‌ی له‌و پۆسته‌دا داناوه‌، ده‌بوو ئه‌م ئافره‌ته‌ بۆ مه‌فره‌زه‌ تایبه‌تیه‌کانی گه‌ڕان به‌دوای ماده‌ هۆشبه‌ره‌کان له‌سه‌ر سنووره‌کان دابنرایه‌ نه‌ک به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌.


سیاسییه‌کان و هه‌ندێ که‌سایه‌تی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌، به‌ناوی هه‌موو هاوڵاتیانی کوردستانه‌وه‌ قسه‌ ده‌که‌ن، واته‌ گشتاندن له‌ قسه‌دا‌ و خۆ به‌بریکارکردن به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و مافه‌یان هه‌بێت.


با بگه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر ته‌وه‌ری مه‌به‌ست، هه‌موومان کۆکین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ پێویستی مرۆڤ به‌ سۆز و خۆشه‌ویستی (به‌خشین و وه‌رگرتن)، یه‌کێکه‌ له‌ پێویستییه‌ ڕۆحییه‌کان که‌ وه‌ک وزه‌یه‌کی پۆزه‌تیف گوڕ و تین ده‌به‌خشێته‌ مرۆڤ و مرۆڤ له‌ هه‌ستکردن به‌ دابڕان و ته‌نهایی و نامۆبوون دوور ده‌خاته‌وه‌، له‌هه‌مان کاتدا به‌ ده‌ستکه‌وتن و پڕکردنه‌وه‌ی ئه‌م پێداویستییه‌ زیاتر مرۆڤ له‌ هاوسه‌نگی ده‌روونی نزیک ده‌بێته‌وه‌ و ڕێزگرتنی بۆ خودی خۆی (تقدیر الذات) زیاتر ده‌بێت، ئه‌مه‌ش زیاتر باوه‌ڕ به‌خۆبوونی تێدا به‌رجه‌سته‌ ده‌کات.


بێگومان ئه‌م پێداویستییه‌ له‌سه‌ره‌تای ژیانی مرۆڤه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵده‌دات، به‌ڵام ئاڕاسته‌کان به‌پێی قۆناغه‌کانی ته‌مه‌ن ده‌گۆڕێت، هه‌روه‌ها ئاستی ئه‌م پێویستییه‌ و ڕاده‌ی پابه‌ندبوون پێیه‌وه‌ به‌پێی ڕه‌گه‌ز ده‌گۆڕێت.


ئه‌و منداڵانه‌ی بێبه‌ش ده‌بن له‌ سۆز و خۆشه‌ویستی له‌ قۆناغی منداڵییاندا، زیاتر دووچاری په‌شێوییه‌ ده‌روونییه‌کان ده‌بن له‌ ئایینده‌دا و ناهاوسه‌نگتر ده‌رده‌چن، ئه‌مه‌ش له‌په‌یوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانیاندا ڕه‌نگ ده‌داته‌وه‌ به‌جۆرێک که‌ که‌متر توانای دروستکردنی په‌یوه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی هاوسه‌نگیان ده‌بێت له‌گه‌ڵ ده‌و‌روبه‌ردا، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌شیان لێده‌کرێت که‌ له‌ قۆناغی هه‌رزه‌کاری و پاشتریشدا دووچاری لادان یاخود ئه‌نجامدانی که‌تن و تاوانیش ببنه‌وه‌.


پاش ئه‌وه‌ی دایک و باوک ئه‌ندامانی خێزان ده‌بنه‌ ناوه‌ندی وه‌رگرتن و به‌خشینی سۆز و خۆشه‌ویستی له‌ قۆناغی منداڵیدا، به‌ گه‌یشتنی منداڵ به‌ قۆناغی هه‌رزه‌کاری ئه‌م پێداوسیتییه‌ ئاڕاسته‌ی تر ده‌بێته‌ سه‌ربار، ئه‌ویش سۆز بۆ ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ره‌، بێگومان سه‌ره‌تای ئه‌م قۆناغه‌ هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز وه‌ک یه‌ک بایه‌خ به‌ په‌یوه‌ندییه‌ ڕۆمانسییه‌کان ده‌ده‌ن، به‌ڵام هێدی هێدی‌ جیاوازی نێوان دوو ڕه‌گه‌زه‌که‌ سه‌رهه‌ڵده‌دات، به‌جۆرێک ڕه‌گه‌زی مێینه‌ زیاتر وابه‌سته‌ی په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌ ڕه‌هاکه‌ ده‌بێت و لێره‌وه‌ ئه‌م وابه‌سته‌ییه‌ ده‌بێته‌ به‌شێکی سه‌ره‌کی له‌ پێکهاته‌ی سایکۆلۆژیی ڕه‌گه‌زی مێینه‌، به‌ڵام له‌ڕه‌گه‌زی نێرینه‌دا پتر ئه‌م وابه‌سته‌ییه‌ خۆی ئاوێته‌ی پاڵنه‌ره‌ سێکسییه‌کان ده‌کات، هه‌تا کارامه‌یی و شاره‌زایی و توانای جه‌سته‌یی و ئه‌زموونه‌کانی ڕه‌گه‌زی نێر زیاد بکات، زیاتر خه‌ونه‌ ڕۆمانسییه‌کان ده‌گۆڕێن بۆ خه‌ونی سێکسیی که‌ له‌لای هه‌ندێک له‌ کوڕان و پیاوان ئاڕاسته‌یه‌کی سێکسیی ڕه‌ها وه‌رده‌گرێت. ئیدی پابه‌ندبوونی ڕه‌گه‌زی مێینه‌ بۆ هه‌تاهه‌تایه‌ پابه‌ندبوونێکی ڕۆمانسییانه‌ ده‌بێت له‌گه‌ڵ ‌خودی خۆی و له‌گه‌ڵ ‌ڕه‌گه‌زی نێریشدا و په‌یوه‌ندییه‌ سێکسییه‌کانی مێینه‌ش ته‌نها وه‌زیفه‌ی پڕکردنه‌وه‌ پاڵنه‌ره‌ سێکسییه‌کانی نابێت به‌ڵکو ئه‌مه‌ش خزمه‌تی لایه‌نه‌ ڕۆمانسییه‌که‌ی ده‌کات‌.


ئه‌مه‌ش‌ ده‌بێته‌ یه‌کێک له‌ جیاوازه‌ زه‌قه‌کانی نێوان پێکهاته‌ی سایکۆلۆژیی هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز. تێنه‌گه‌یشتن له‌م هاوکێشه‌یه‌ تێنه‌گه‌یشتنه‌ له‌پێکهاته‌ی سایکۆلۆژیی ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر، له‌کاتێکدا هه‌ردوو ڕه‌گه‌زیش پێداویستی ڕۆحی و جه‌سته‌یی و کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوریان به‌یه‌کتر هه‌یه‌ و له‌کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا دواجار ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌ له‌بۆته‌ی پێکه‌وه‌ ژیانێکدا ڕێکده‌خرێت که‌ ناوی خێزانه‌، که‌واته‌ تێنه‌گه‌یشتن له‌م هاوکێشه‌یه‌ له‌نێوان دوو هاوسه‌ردا تێنه‌گه‌یشتنه‌ له‌کۆی پرۆسه‌ی پێکه‌وه‌ ژیان له‌گه‌ڵ یه‌کتر، ئا لێره‌شه‌وه‌ سه‌ره‌تای ده‌رکه‌وتنی هه‌ڕه‌شه‌ ڕاسته‌قینه‌کانی سه‌ر ئه‌م پێکه‌وه‌ ژیانه‌ ده‌رده‌که‌وێت، که‌ خۆی ته‌نها له‌ پێکه‌وه‌ ژیانێکی دوو جه‌سته‌دا ده‌بینێته‌وه‌ به‌بێ به‌شداربوونی ڕۆح. کاریگه‌رییه‌ نه‌رێنییه‌کانی ئه‌م ڕه‌وشه‌ به‌ر له‌هه‌موو شتێک خۆی له‌سه‌ر باری ده‌روونی ژناندا به‌رجه‌سته‌ ده‌کات.


جه‌سته‌م به‌رامبه‌ر سۆز


ئه‌مه‌ وته‌ی ژنێکی هاوسه‌رداره‌ که‌ دادوبێدادی بوو به‌رامبه‌ر هاوسه‌ره‌که‌ی له‌وه‌ی هیچ خوێندنه‌وه‌یه‌کی نییه‌ بۆ لایه‌نی سۆزداریی ئه‌م، ئه‌م ژنه‌ ئاماده‌ی به‌خشینی جه‌سته‌ی بوو به‌پیاوێکی هاوسه‌ردار که‌ له‌به‌رامبه‌ردا سۆزی پێببه‌خشێت، ئه‌م ژنه‌ ڕازی خۆی نه‌ده‌شارده‌وه‌ که‌ زۆر تامه‌زرۆی ئه‌وه‌ بوو که‌ ئه‌و که‌سه‌ ته‌نها له‌ ئامێزی بگرێت. له‌کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا زۆرێک له‌ ژنانی هاوسه‌ردار سکاڵا له‌ده‌ست تێنه‌گه‌یشتنی هاوسه‌ره‌کانیان بۆ لایه‌نی سۆزداریی ئه‌وان ده‌که‌ن. یه‌کێک له‌ پاڵنه‌ره‌کانی ژنان بۆ په‌نابردن بۆ ناپاکیی هاوسه‌ریی فه‌رامۆش کردن و به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرتنی لایه‌نی سۆزداریی ژنانه‌. ئه‌م حاڵه‌ته‌ هێنده‌ پڕوکێنه‌ر و هه‌راسانکاره‌ بۆ ژیانیی ده‌روونی ژنان به‌شێکی زۆر له‌ وزه‌ی ده‌روونی ئه‌وان به‌فیڕۆ ده‌دات، ئه‌مه‌ش ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ نزیکتری ده‌کاته‌وه‌ له‌ تێکچوونی هاوسه‌نگیی ده‌روونی و به‌دوای ئه‌میشدا نه‌خۆشی ده‌روونی که‌ خه‌مۆکی نزیکترینیانه‌، چونکه‌ ئه‌و گۆڕانکارییه‌ فسیۆلۆژی و هۆرمۆنییانه‌ی له‌ جه‌سته‌ی مێینه‌دا ڕووده‌ده‌ن به‌ دووگیانیشه‌وه‌، زه‌مینه‌سازی زیاتر ده‌که‌ن بۆ گه‌یشتنی ژنان به‌م ڕه‌وشه‌ ده‌روونییه‌ ئاڵۆزه‌.


په‌یوه‌ندی سۆزداریی به‌ر له‌هاوسه‌رگیریی:


به‌هۆی بڵاوی ئه‌و ئامێرانه‌ی بوونه‌ته‌ دروستکردنی که‌ناڵی په‌یوه‌ندی به‌شێوه‌یه‌کی سانا له‌نێوان مرۆڤه‌کان به‌گشتی و هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز به‌تایبه‌تی، له‌م ڕۆژگاره‌دا په‌یوه‌ندی نێوان هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز له‌ قۆناغی پێش هاوسه‌رگیریدا له‌کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا له‌ ئاستێکدایه‌ که‌ تا ئه‌ندازه‌یه‌کی زۆر به‌خراپ که‌ڵکی لێوه‌رگیراوه‌، به‌نموونه‌ کچێک یان کوڕێکی هه‌رزه‌کار له‌ته‌مه‌نی دوانزه‌ یان سیانزه‌ یان چوارده‌ ساڵییه‌وه‌ هه‌رگیز له‌بار نییه‌ بۆ دروستکردنی په‌یوه‌ندیی سۆزداری، چونکه‌ نه‌گه‌یشتۆته‌ پله‌ی ڕه‌سینی سۆزداری و هه‌ڵچوونی و خاوه‌نی تێگه‌یشتنێکی ڕه‌سیو نییه‌ بۆ ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر و په‌یوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان و پاڵنه‌ره‌کانی پشت ڕه‌فتاره‌کانی ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر، که‌چی به‌پێچه‌وانه‌وه‌ وه‌ک مۆدێلێکی کۆمه‌ڵایه‌تی باو له‌ته‌مه‌نێکی نه‌گونجاوه‌وه‌ زۆرینه‌ی تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی ئه‌م په‌یوه‌ندییانه‌ دروست ده‌که‌ن و بۆ قۆناغه‌کانی دواتری ته‌مه‌نیش هه‌روایه‌. به‌ واتایه‌کی تر په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌کان له‌نێوان هه‌رزه‌کاران و گه‌نجانی ئه‌مڕۆی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی زۆرترین پانتایی له‌ژیانی ئه‌واندا گرتووه‌ و سه‌رقاڵبوونی ئه‌وان به‌م لایه‌نه‌ له‌سه‌روو هه‌موو سه‌رقاڵییه‌کانیانه‌وه‌یه‌ به‌ خوێندنیشه‌وه‌. ئه‌وه‌ی مایه‌ی تێڕامانه،‌ قوڵبوونه‌وه‌ و ڕۆچوونه‌ به‌په‌یوندییه سۆزدارییه‌کاندا به‌ئه‌ندازه‌یه‌ک شتێک له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌دا نه‌بینرێت، خۆ شه‌ته‌کدانێکی توند به‌م په‌یوه‌ندییه‌ که‌ جگه‌ له‌ هیوا و خه‌ونی په‌مه‌یی به‌ئایینده‌وه‌ هیچ ئه‌گه‌رێک نه‌هێڵرێته‌وه‌ بۆ شکست یان دابڕان یان نه‌هاتنه‌دی خه‌ونه‌کان. له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌روه‌ک ئاماژه‌مان پێدا لایه‌نی سۆزداریی لای ڕه‌گه‌زی مێینه‌ گرنگی زیاتری هه‌یه‌ و پانتاییه‌کی زیاتری له‌ژیانی ده‌روونی ئه‌واندا گرتووه‌، هه‌ربۆیه‌ کچان زیاتر خۆیان گرێ ده‌ده‌ن به‌و په‌یوه‌ندییه‌ی که‌ هه‌یانه‌ له‌چاو کوڕاندا و زیاتر ئومێد هه‌ڵده‌چنن له‌سه‌ر په‌یوه‌ندییه‌کان، هه‌ر به‌م هۆیه‌وه‌ له‌کاتی شکست هێناندا یان پچڕانی په‌یوه‌ندییه‌که‌ کاریگه‌ری قوڵتر به‌جێده‌هێڵێت له‌سه‌ر باری ده‌روونییان. به‌پێی ئه‌و حاڵه‌تانه‌ی له‌ سه‌نته‌ری ڕاوێژکاریی خێزان بۆ گرفته‌ ده‌روونی و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان سه‌ردانیان کردووین، زۆرینه‌ی حاڵه‌کانی شکست خواردن له‌ په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌کاندا، نه‌خۆشی خه‌مۆکی لێده‌که‌وێته‌وه‌، به‌تایبه‌تی لای ڕه‌گه‌زی مێینه‌. زۆرینه‌ی ئه‌م حاڵه‌تانه‌ له‌وانه‌ن که‌ هه‌موو ئومێدێکیان له‌سه‌ر په‌یوه‌ندییه‌کانیان هه‌ڵچنیوه‌، زۆربه‌یشیان تێگه‌یشتنیان نییه‌ بۆ‌ ئه‌و خاڵی جیاوازییه‌ی که‌ هه‌یه‌ له‌نێوان هه‌ردوو ڕه‌گه‌زدا، به‌ڵکو ئه‌و وێنایه‌یان بۆ کوڕ له‌لا دروستبووه‌ که‌ له‌ پێکهاته‌ی سایکۆلۆژی خۆیانه‌وه‌ خوێندنه‌وه‌ی بۆ ده‌که‌ن.
کاتێک په‌یوه‌ندی سۆزداریی به‌ شکست ده‌گات له‌نێوان کچان و کوڕاندا، به‌تایبه‌تی له‌ دیدی کچانه‌وه‌ کۆی په‌یوه‌ندییه‌کانی نێوان هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز و که‌سایه‌تی ڕه‌گه‌زی نێر ده‌که‌وێته‌ ژێر چه‌ندین پرسیاره‌وه‌، که‌ دواجار بێمتمانه‌یی به‌رامبه‌ر ڕه‌گه‌زی نێر ده‌خوڵقێنێت و هه‌میشه‌ به‌ گومانه‌وه‌ له‌به‌رامبه‌ر ده‌ڕوانرێت.


په‌یوه‌ندی شکستی سۆزداری به‌ نه‌خۆشی (خه‌مۆکی)یه‌وه‌:
کاتێک مرۆڤ له‌ڕێی په‌یوه‌ندییه‌کی سۆزدارییه‌وه‌ خۆشه‌ویستی ده‌کات له‌گه‌ڵ ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ردا ئه‌وا ڕێژه‌ی (سیرۆتۆنین) له‌ خوێندا زیاد ده‌کات، به‌مه‌ش ڕێژه‌ی ئه‌درینالین که‌مێک زیاد ده‌کات، ئه‌م گۆڕانکارییانه‌ ده‌بنه‌ هۆی فراوانبوونی مولوله‌کانی خوێن له‌ جه‌سته‌دا، ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی باشتربوونی ڕێڕه‌وی خوێن و به‌ڕێژه‌یه‌کی باشتر بڵاوبوونه‌وه‌ و هاتووچۆکردن، به‌مهۆیه‌وه‌ ماسولکه‌کانی ئه‌ملاولای مێشک خاوده‌بنه‌وه‌ و تاڕاده‌یه‌ک کرانه‌وه‌ به‌خۆیانه‌وه‌ ده‌بینن، ئه‌مه‌ش واده‌کات که‌سه‌که‌ هه‌ست به‌ئارامی و حه‌وانه‌وه‌یه‌کی ده‌روونی به‌هێز بکات، ئه‌م حاڵه‌ته‌ش خۆشحاڵی له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌هێنێت و چاوانی که‌سه‌که‌ ده‌بریسکێنێته‌وه‌، ته‌نانه‌ت گلێنه‌ی چاوه‌کان به‌که‌می فراوانتر ده‌بنه‌وه‌، ناوده‌م پاراوتر ده‌کات، هه‌روه‌ها ماسولکه‌کانی مل و سنگ و پشت خاو ده‌کاته‌وه‌ و ئارامییه‌ک به‌ که‌سه‌که‌ ده‌به‌خشێت.


به‌ڵام کاتێک مرۆڤ دووچاری شۆک دێت له‌ په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌که‌یدا یاخود شکست دێنێت ئه‌وا (سیرۆتین) زۆر که‌مده‌کات له‌ خوێندا و (نورئه‌درینالین) زۆر زیاد ده‌کات، ئه‌مه‌ش گرژبوونی ماسوله‌کانی ته‌نیشت مێشک و مل و سنگ و پشتی لێده‌که‌وێته‌وه‌ و وا له‌مرۆڤه‌که‌ ده‌کات هه‌ست به‌ ته‌نگی بکات و که‌سه‌که‌ گرژ و مۆن ده‌بێت و بینایی لێڵ ده‌بێت و که‌سه‌که‌ به‌رده‌وام هه‌ست به‌ تینوێتی ده‌کات و ناوده‌می وشک ده‌بێت و هه‌ست به‌تامی تاڵی ده‌کات له‌ ده‌میدا.


کاتێک مرۆڤ دووچاری شکست له‌ په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌که‌یدا ده‌بێته‌وه‌ گرنگه‌ که‌ خۆی که‌نارگیر نه‌کات و بۆ ماوه‌ی درێژ له‌ماڵه‌وه‌ دانه‌نیشێت، نابێت ڕاز و خه‌مه‌کانی به‌په‌نهانی بهێڵێته‌وه‌ و له‌ناخی خۆیدا په‌نگی پێبخواته‌وه‌ و به‌رده‌وام له‌ بیرکردنه‌وه‌دا بێت ده‌رباره‌ی شکسته‌که‌ی، گرنگه‌ له‌و کاتانه‌دا زیاتر بێته‌ ده‌ره‌وه‌ و په‌یوه‌ندی به‌ هاوڕێ و که‌سه‌ نزیکه‌کانییه‌وه‌ بکات، خه‌مه‌کانی خۆی ده‌رببڕێت بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی جێی متمانه‌یه‌تی. هه‌رچه‌نده‌ له‌ که‌لتوری ئێمه‌دا کچان له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌نهێنی ئه‌م په‌یوه‌ندیانه‌ ئه‌نجام ده‌ده‌ن کاتێک دووچاری شکست دێن ئه‌وا له‌ ترسی ئاشکرانه‌بوونی په‌یوه‌ندییه‌که‌ی و شکسته‌که‌ی خۆیان له‌ هه‌موو جۆره‌ ده‌ربڕینێک لای ئه‌ندامانی خێزان ده‌پارێزن، کاتێکیش ئه‌و حاڵه‌ته‌ نائاساییانه‌ی لێده‌رده‌که‌وێت نیگه‌رانی لای که‌سوکاری دروستده‌کات بێئه‌وه‌ی په‌ی به‌هۆکاره‌کانی ببه‌ن، بۆیه‌ دروست وایه‌ له‌م کاتانه‌دا سه‌ردانی پزیشکانی ده‌روونی و ده‌روونناسان بکه‌ن به‌مه‌ستی هاوکاری کردنیان بۆ تێپه‌ڕاندنی حاڵه‌ته‌کانیان، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ نیشانه‌کانی خه‌مۆکی به‌ته‌واوی خۆیان ده‌رده‌خه‌ن و که‌سه‌که‌ دووچاری نه‌خۆشی خه‌مۆکی ده‌بێت.


ده‌رئه‌نجام:


1- به‌شێکی زۆر له‌په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌کانی نێوان کچان و کوڕانی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ ئه‌وه‌نده‌ی له‌ په‌یڕه‌وکردنی مۆدێل و لاسایی کردنه‌وه‌ ده‌چێت نیو ئه‌وه‌نده‌ له‌ په‌یوه‌ندییه‌کی ڕاسته‌قینه‌ی نێوان دوو مرۆڤ ناچێت که‌ له‌سه‌ر بنه‌مای لێکتێگه‌یشتن و خاڵی هاوبه‌ش دروست بووبێت.


2- به‌ر له‌ دروستبوونی په‌یوه‌ندییه‌که‌،‌ کچان شاره‌زاییه‌کی ئه‌وتۆیان نییه‌ له‌سه‌ر سایکۆلۆژیای ڕه‌گه‌زی نێر هه‌یه‌ و له‌خودی خۆیانه‌وه‌ ده‌ڕواننه‌ ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر، کوڕانیش له‌ کاریگه‌رییه‌ نه‌رێنییه‌کانی دابڕان و شکستی سۆزداریی له‌سه‌ر باری ده‌روونی کچان بێباکن.


3- کچان زۆر به‌توندی خۆیان گرێ ده‌ده‌ن به‌ په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌کانه‌وه‌ و هیچ ئه‌گه‌رێک له‌پێش خۆیان دانانێن بۆ دابڕان یان نه‌گه‌یشتنی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ به‌ هاوسه‌رگیریی، به‌ڵکو گه‌ره‌نتییه‌کی وه‌همی لای خۆیان دروست ده‌که‌ن.


4- هه‌ندێ جار ڕووده‌دات که‌ کچان په‌رچه‌ کرداری خێرایان ده‌بێت له‌کاتی شکستی په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌کانیان به‌تایبه‌تی له‌قۆناغی زانکۆ و دواتره‌وه‌، به‌وه‌ی ده‌ستبه‌جێ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ که‌سێکی تردا دروست ده‌که‌ن یان ده‌چنه‌ ژیانی هاوسه‌رییه‌وه‌ وه‌ک په‌رچه‌ کردارێک، نه‌ک وه‌ک قه‌ناعه‌تێکی کامڵبوو لای خۆیان. دواتر گرفته‌که‌ زیاتر ده‌بێت له‌ژیانی هاوسه‌ریی ئه‌م که‌سانه‌دا.


ڕاسپارده‌کان:


1- ده‌بێت ئه‌و پیاوانه‌ی له‌ژیانی هاوسه‌ریدان گرنگی بده‌ن به‌لایه‌نی سۆزداری، دابینکردنی پێداویستییه‌ مادیه‌کان به‌ته‌نها هیچ مانایه‌ک به‌ ژیان نابه‌خشێت له‌ دیدی هاوسه‌ره‌کانیانه‌وه‌، ده‌کرێت ئه‌م هه‌ست پیشاندانه‌ له‌ کردار و گوفتاردا به‌رجه‌سته‌ بکرێت، هه‌روه‌ها ژنانیش ده‌بێت له‌و ڕاستییه‌ تێبگه‌ن که‌ پێکهاته‌ی سۆزداری و سایکۆلۆژی هاوسه‌ره‌کانیان وه‌ک ئه‌وان نییه‌ و ده‌بێت هه‌وڵ بده‌ن خاڵی هاوبه‌ش له‌نێوانیاندا بدۆزنه‌وه‌.


2- له‌ژیانی کچان و کوڕاندا، له‌کاتی بڕیاردان له‌سه‌ر دروستبوونی په‌یوه‌ندی سۆزداریدا زۆر به‌ که‌می گوێ به‌لایه‌نی خاڵه‌ هاوبه‌ش و جیاوازه‌کان ده‌درێت، به‌ڵکو زیاتر ئه‌وه‌ی مه‌به‌سته‌ پڕکردنه‌وه‌ی بۆشاییه‌ سۆزدارییه‌که‌یه‌. بۆیه‌ ده‌بێت کچان و کوڕان، هه‌ڵسه‌نگاندنی ته‌واو بکه‌ن بۆ به‌رامبه‌ر له‌سه‌ر بنه‌مای بوونی خاڵی هاوبه‌ش له‌نێوانیاندا بڕیار بده‌ن.


3- مه‌رجه‌ کچ یان کوڕ خۆی بناسێت و بزانێت ئه‌و هه‌سته‌ی هه‌یه‌تی به‌رامبه‌ر ڕه‌گه‌زه‌که‌ی تر، حه‌زه‌؟ سه‌رسامبوونه‌؟ به‌زه‌ییه‌؟ خۆشه‌ویستییه‌؟، تاکو مه‌به‌ست و ئامانج ڕوون بێت، بۆ نموونه‌، ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستی کوڕ حه‌ز و ئاره‌زووی سێکسییانه‌ بێت به‌رامبه‌ر کچێک، ئه‌وا جۆره‌ها شێواز به‌کارده‌هێنیت به‌ناوی خۆشه‌ویستییه‌وه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ مه‌رامه‌که‌ی، کاتێکیش ده‌ستی گه‌یشت به‌جه‌سته‌ی کچه‌که‌ و ئاره‌زووی خۆی دامرکانده‌وه‌ ئیدی شتێک نامێنێت ناوی په‌یوه‌ندی پیرۆز بێت و خۆی ده‌کێشێته‌وه‌ و دنیایه‌ک ژانکۆ بۆ کچه‌که‌ جێده‌هێڵێت که‌ خه‌مۆکی سه‌ره‌کیترینیانه‌، یاخود ئه‌گه‌ر کچه‌که‌ ئه‌و ئاماده‌ییه‌ی تێدا نه‌بێت ئه‌و خواسته‌ی به‌دی بهێنێت ئه‌وا کوڕه‌که‌ ده‌که‌وێته‌ جۆره‌ها بیانوو بۆ کۆتایی هێنان به‌و په‌یوه‌ندییه‌.


4- ده‌بێت کچان و کوڕان هه‌رگیز له‌ بیر و ده‌روونی خۆیاندا گه‌ره‌نتی وه‌همی نه‌ده‌ن به‌خۆیان بۆ گه‌یشتن به‌یه‌کتر بۆ ژیانی هاوسه‌ریی، هه‌میشه‌ هه‌موو ئه‌گه‌ره‌کان له‌پێشی خۆیان دابنێن، بۆ ئه‌وه‌ی کاتێک پێشهاتێک به‌پێچه‌وانه‌ی خواستی یه‌کێکیانه‌وه‌ ڕووبدات توانای ده‌ربازبوونیان هه‌بێت به‌ باجێکی که‌م، به‌تایبه‌تی باجی ده‌روونی.


5- هه‌رگیز هه‌وڵ مه‌ده‌، هه‌ڵه‌ به‌ هه‌ڵه‌ چاره‌سه‌ر بکه‌یت، کاتێک به‌رامبه‌ره‌که‌ت درۆی له‌گه‌ڵدا کردوویت یان ناپاکییه‌کت لێبینیوه‌ یان به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ک بێت په‌یوه‌ندییه‌که‌ت به‌ شکست گه‌یشتووه‌، هه‌رگیز هه‌وڵ مه‌ده‌ په‌رچه‌کرداری خێرات هه‌بێت، وه‌ک ئه‌وه‌ی ده‌ستبه‌جێ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ که‌سێکی تردا ببه‌ستیت، یان بچیته‌ ژیانی هاوسه‌رییه‌وه‌ له‌گه‌ڵ که‌سێکدا ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی داخ بکه‌یته‌ دڵی هاوسۆزه‌که‌ی پێشووت، چونکه‌ ناتوانیت سه‌رکه‌وتن له‌م په‌یوه‌ندییه‌دا به‌ده‌ستبهێنیت که‌ سه‌رچاوه‌که‌ی تۆڵه‌ کردنه‌وه‌ بێت‌.


6- بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی ژانکۆ ده‌روونییه‌کان و چاره‌سه‌ر کردنی هه‌موو ئه‌و گرفته‌ ده‌روونییانه‌ی ده‌رئه‌نجامی شکستی په‌یوه‌ندییه‌ سۆزدارییه‌کانه‌، ده‌بێت که‌سی خاوه‌ن ژانکۆ په‌نا بۆ چاره‌سه‌ری ده‌روونی ببات.

          

صفحات سایت

پیچک