تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : زانسـت و ئیعجاز,

 

مێشك گەورەترین موعجیزەی لەشی مرۆڤە!


نوسینی: بوخاری عبدالله‌ قه‌سرێ

خوای پەروەردگار فەرمانی پێكردووین كە سەیری خودی خۆمان بكەین و موعجیزەو كارە جوانەكانی خوا لە لەشی خۆماندا بەچاوان ببینین و تێیان ڕابمێنین: (وفی أنفسكم أفلا تبصرون) الژاریات 21. ئەمە بۆئەوەی بۆمان ڕوون ببێتەوە كە خوای داناو كارساز چەندە بە مەزنیی و ئیعجازو سەرسوڕهێنەرانە ئەم هەموو نیعمەتەی پێ بەخشیوین و لە جوانترین شێوازو نەخشەدا ئێمەی مرۆڤی وەدیهێناوە.

ئاڵۆزترین و پڕنەخشەترین و گرنگترین ئەندامی لەشی مرۆڤ بریتییە لە مێشك (الدماغ brain)، ئەو ئەندامەی كە عەقڵی سەدان زانای سەرسامكردووەو بەدەیان هەزار لێكۆڵینەوەی چڕوپڕ و هەمەچەشنی لەسەر كراوە، لەگەڵ ئەوەشدا تەنها بڕێكی كەم لە نهێنیەكانی دۆزراوەتەوە، بەڵكو موعجیزەیەكی شاراوەو بێ كۆتایە كە هەتا زانست لە ئارادابێت و توێژینەوەی لەسەر بكرێ ئەوا نهێنی و 

وردەكارییەكانی نایەنە كۆتایی، بگرە هەندێ لە زانا بلیمەتەكان تێكڕای ژیانیان بۆ دۆزینەوەی زانیاریەكانی مێشك تەرخانكردووە كەچی تەنها توانیویانە مشتێكی كەم لە خەرمانێك بهێننە بەردەست!.

لەم ئاڵقەیەدا بۆ ئەوەی كە بتوانین چەند ساتێك بیر لە گەورەیی خوا بكەینەوە، كەمێك لەسەر مێشكی مرۆڤ دەدوێین:

مێشكی مرۆڤ لە كەللەی سەردا جێگیر بووە، كێشەكەی 1400 گرامەو خاوەنی 100 بلیۆن خانەی دەماری یە، ئەم خانانە بە 10 ملیۆن ملیۆن خانۆچكە بەیەكەوە بەستراونەتەوەو زانیاری لە مێشكەوە بۆ خانەو شانەكانی لەش دەگوازنەوە لەڕێگای وزەی كارەبایی. ئەو وزە كارەباییەی كە لە مێشكەوە دەردەچێت نزیكەی 12-32 وات دەبێت كە دەتوانێت گڵۆپێكی كارەبایی هەڵبگیرسێنێت!. لە ماڵپەڕی ویكیپیدیا ئاماژە بەوە كراوە كە لەهەر خولەكێكدا نزیكەی 300 ملیۆن دەمارەخانە لەناو دەچن و خانەی نوێ لەبری ئەوان دێنە كایەوە! هەروەها كاتێك كە مرۆڤ لەدایك دەبێت كێشی مێشكی لە نیو كیلۆ گرام كەمترە بەڵام كاتێك كە تەمەنی دەگاتە 6 ساڵان ئەوە كێشەكەی دەبێتە 1,4 كیلۆگرام. لێكۆڵینەوەیەكی ئەمەریكیش ئەوەی دۆزیەوە كە مێشكی مرۆڤ لەتەمەنی 39 ساڵی دا دەگاتە ئەوپەڕی وزەی كاركردن بەڵام وردە وردە بە تێپەڕبوونی تەمەن ئەم وزەیە كەم دەبێتەوە، بۆیە كە كە مرۆڤ تەمەنی دەگاتە 40 ساڵان ئەوا خانە دەمارییەكانی توانای نوێبوونەوە لەدەستدەدەن.

زاناكان دەڵێن: %75 ی پێكهاتەی مێشك ئاوە، %25 تریشی بەشی زۆری چەوری یە، بۆیە بۆیان دەركەوتووە كە مێشك پڕچەوریترین ئەندامی لەشی مرۆڤە!. كێشی مێشك كە 1400 گرامە تەنها %2 ی كێشی گشتی لەش پێكدەهێنێت كەچی %20 ی ئۆكسجینی لەشی بۆ خۆی دەبات، هەربۆیەش كاتێك كە مرۆڤ ئۆكسجین بۆماوەی 8-9 چركە لەدەستدەدات ئەوا توشی گێژبوون و لە هۆشچوون دێت، تەنانەت زاناكان بۆیان دەركەوتووە كە ئەگەر مێشك بۆماوەی 4-6 خولەك ئۆكسجینی لێ ببڕێت ئەوا خانەكانی وردە وردە دووچاری مردن و لەناوچون دەبن. مێشك بۆ خۆراكی خۆی جگە لە ئۆكسجین پێویستی بە خوێنیشە بۆیە %15-%20 ی خوێنی لەش لە دڵەوە بۆ مێشك دەچێت تاكو وزەی پێویستی لێ وەدەستبهێنێت و لە زیندە چاڵاكیەكاندا بەكاریبهێنێت.

جگە لەمانە، ئەگەر لە مێشك ورد ببینەوە ئەوا بۆمان دەردەكەوێت كە گرنگترین و پڕ موعجیزەترین بەشی مێشك ئەو بەشەیە كە ناسراوە بە یاد (ژاكرە memory)، ئەم یەكەیەی مێشك كە زۆر هەستیارو ئاڵۆزە وەكو كۆگایەكی ئەلیكتڕۆنی وایە كە بەرپرسیارە لە خەزن كردن و هەڵگرتنی زانیاریەكانی ژیانی ڕۆژانەی مرۆڤ، ئەم زانیاریانە هەموو بوارەكانی ژیانی مرۆڤ دەگرنەوە: هەر لەو دیمەن و وێنانەی كە دەیانبینین یاخود ئەو دەنگانەی كە ڕۆژانە گوێمان لێ دەبن تاكو ئەو بۆن و بەرامەو هەستە تایبەتیانەی كە هەریەكێكمان توشیان دەبین و لە ئەرشیف دا هەڵدەگیرێن، یاخود هەر زانیاری و ژمارەو پیت و وشەیەك كە ڕۆژانە فێریان دەبین لە مێشكماندا خەزن دەكرێن، جا كاتێك كە پێویستیمان پێ دەبنەوە ئەوا ڕاستەوخۆ بەبێ ماندوبوون (یاد) هەڵدەستێت زانیاریەكان دەهێنێتەوە بەردەست و كاریان لەسەر دەكات. ئەو داتایانەی كە لە (یاد) دا هەڵدەگیرێن هەریەكەیان بەشێوەی فایلی تایبەت خەزن كراون و هەرگیز تێكەڵنابن تەنها مەگەر لەحاڵەتی تێكچوونی دەروونی و شڵەژان یاخود نەخۆشیەكانی یادەوە نەبێت. 

لەڕاستیدا ئێمەی مرۆڤ تەنها لە حاڵێكدا هەست بە نیعمەتی یاد (ژاكرە) دەكەین كە سەیری ئەو كەسانە بكەین كە نەخۆشی لەبیرچونەوە (فقدان الژاكرە) یان هەیە، دەبینین كە ژیانیان بەتەواوی لێ تێكچووەو هەموو كات و ساتێكیان لێ گۆڕاوە! تەنانەت خزمان و دۆستانیشان ناناسنەوە!.

تۆ سەیر بكە: زاناكان دەڵێن لەنێو مێشكدا بە ئەندازەی 15000 كتێبی قەبارە 1000 لاپەڕەیی زانیاری خەزن دەكرێـت! گەورەیی بۆ خوا كە ئەو نیعمەتەی پێ بەخشیوین و كەچی ئێمەش سوپاسگوزاری ناكەین. جا ئەوەی كە زۆر سەیرە ئەوەیە كە قەبارەی ئەو كۆگایەی نێو مێشك تەنها 1300 سم سێجا دەبێت كەچی ئەو هەمووە زانیاریە خەزن دەكات كە زاناكان بە 20 بەرگی زلی ئینسایكلۆپیدیایی خەمڵاندویانە!. لە وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا پیاوێك لە ویلایەتی (تێكساس) هەڵسا بە سەیركردنێكی خێرای 1560 كارتی بچوك كە هەركامێكیان ژمارەی تایبەت بەخۆی لەسەر بوو پاشان چەند كەسێك ئەو كارتانەیان لێ پەرش و بڵاوكرد و جێگۆڕكییان پێ كرد، ئەویش بە خێرایی هەمووی خستنەوەجێی خۆیان و بە ڕیزبەندی ڕێزی كردنەوە، چونكە توانای یادی زۆر بەهێز بوو و هەموو شوێنەكانی لەبەركردبوو! ئەمەش ئەوە دەردەخات كە خودا توانایەكی سەیرو سەمەرەی بە مرۆڤ بەخشیوە بۆ ئەوەی لە خزمەتی ڕاپەڕاندنی ئەرك و فرمانەكانی دا بەكاری بهێنێ و ئەركی بەندایەتی كردنی خوا و ئاوەدانكردنەوەی زەوی جێبەجێ بكات، بەڵام مرۆڤ ئەو شتانەی لەیاد كردوەو ناسوپاسگوزارە.

هەموو مرۆڤێك سێ جۆرە یادی هەیە: 1- یادی خێرا Immediate memory، توانای ئەم یادە تەنها چەند چركەیەك دەبێت، كە مرۆڤ زیاتر بۆ لەبەركردنی ناو و ژمارەی تەلەفۆن و شوێن بەكاری دەهێنێت و دواتر زوو لەبیری دەچێتەوە. 2- یادی كورتخایەن Short-term memory، ئەم یادەش توانای كورتەو مرۆڤ بۆ ماوەیەكی زۆر زانیاریەكانی بیر نامێنێت، بۆنمونە كاتێك چەند لاپەڕەیەكی ڕۆژنامەیەك دەخوێنیتەوە ڕەنگە پاش چەند ڕۆژێك یان چەند كاتژمێرێك لەیادت نەمابێت كە چی تێدا نوسرابوو. 3- یادی درێژخایەن Long-term memory, لێرەدا زانیاریەكان زۆر بە قوڵی خەزن دەكرێن و مرۆڤ هەرگیز لەبیریان ناكات، زۆربەی كات وایە مرۆڤ كە ڕووداوێكی بە كاریگەر یان دیمەنێكی سەیر دەبینێ لە مێشكی دا دەچەسپێت و هەرگیز لە ژیانیدا لە یادی ناسڕێتەوە.

هەندێك لە زانایان پێیانوایە كە مێشكی مرۆڤ لە شەودا باشتر كاردەكات نەك ڕۆژ ئەمەش بەهۆی كاریگەری ژینگەی دەوروبەرو دەنگە دەرەكیەكان لەسەر مێشك، هەروەها دەڵێن: باشترین كات بۆ ڕێكخستنەوەو پاراستن و كۆكردنەوەی زانیاریەكانی مێشك ئەوكاتەیە كە مرۆڤ لە خەودایە، چونكە خەوتن بۆ مرۆڤ وەكو فۆرماتكردنی كۆمپیوتەر وایە كە هەرچی داتای بێكەڵك و زیادە هەیە لەناوی دەبات و زانیاریە سودبەخشەكان ڕێكدەخات و پۆلێن دەكات، سەلمێنراویشە كە عەقڵی نائاگایی مێشكی مرۆڤ لە خەوتندا كار دەكات و خەونەكان دەبینێت. 

زانست زۆر شتی سەیرتری لەبارەی مێشكەوە دەرخستووە، بۆنمونە دۆزراوەتەوە كە مێشك خودی خۆی هەست بە ئازار ناكات ئەگەر دەستی لێ بدەی كەچی هەموو ئازارەكانی لەشی مرۆڤ لەڕێگەی مێشكەوە هەستیان پێدەكرێت! سبحان الله. هەروەها كاتێك كە مرۆڤ دەخەوێـت لەنێوان 1-2 كاتژمێردا 4-7 خەون دەبینێت كەچی كە هەڵدەستێت هیچی بیرنەماوە! هەروەها %20 ی خەڵكی كە خەون دەبینن بە ڕەنگی ڕەش و سپی دەیبینن كەچی %88 ی خەڵكی خەونەكانیان ڕەنگاو ڕەنگە!. 

لە كۆتاییدا دەمەوێ ئاماژە بە دوایین توێژینەوەی زانكۆیەكی ئەمەریكی بكەم كە لەلایەن زانا (ڕامشاردن) ئەنجامدراوە، لەم توێژینەوەیەدا دەركەوتووە كە مێشكی مرۆڤ لەكاتی نوێژكردن دا زیندەچاڵاكیەكانی زۆر زیاتر دەكات، ئەم زانایە بە هاوكاری چەند زانایەكی تر لە ڕێگای هێڵكاری و تیشكەوە بۆی دەركەوت كە وێنەی مێشك لە نوێژو پەرستشەكاندا جیاوازە لەگەڵ كاتەكانی ترو دەگۆڕێت ئەمەش بەهۆی كەمبوونەوەی پاڵەپەستۆ لەسەر خانەكانی مێشك و زیادبوونی ئارامی و چێژی ڕۆحی لەسەر مێشك و دەروونی مرۆڤ لەكاتی ئەنجامدانی نوێژدا، هەربۆیەش زیندەچاڵاكیەكانی مێشك زیاد دەكەن و گەورەترین وزە بە مێشك دەبەخشن.  

 جێی خۆیەتی ئێمەی مسوڵمان لەبەرامبەر ئەم هەموو وردەكاری و ئیعجازو ڕێككاریەی مێشكی مرۆڤدا هەڵوەستەیەك بكەین و لەخۆمان بپرسین تاچەندە سوپاسگوزاری خوای وەدیهێنەرین بەرامبەر بەم نیعمەتەمان و تاچەندە لە ڕەزامەندی خوادا بەكارمان هێناوە؟!، هەروەكو زانا كریسی مۆریسۆن لە كتێبەكەیدا (Man Does Not Stand Alone) دەڵیت: ئەو هەموو ڕێكسازییەی كە لە گەردوون دا هەیە پێویستی بە بوونی وەدیهێنەرێك هەیە، بوونی مرۆڤیش بەم هەموو زیرەكی و لێهاتووەی كە هەیەتی، بەشێكە لە نەخشەی خودای كارساز لەم گەردوونەدا).               

 سەرچاوەكان:

1- فی النفس والمجتمع، محمد قگب، لا 55

2- ماڵپەڕی ویكیپیدیا.

4- lovelyosmile.com  

3- http://youth.lifeme.net/t7879-topic

5- http://www.arabslab.com/vb/showthread.php?t=8054

          

صفحات سایت

پیچک