تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : پێغه‌مبه‌ری خوا,

 

حوکمی جنێودان یا سووکایه‌تیکردن به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) 


ئاماده‌كردنی: هێمن عبدالعزیز

له‌م چه‌ند ڕۆژه‌ی ڕابردوو گۆڕه‌پانی ئیسلامی و غه‌یره‌ ئیسلامی ته‌كان و ته‌وژمێكی گه‌وره‌ی وه‌ خۆوه‌ بینی، ته‌كانێك كه‌ له‌ سه‌ده‌ی بیست و یه‌كه‌ما ئه‌شێت ببێته‌ یه‌كه‌م و به‌ركۆڵی ڕووداوه‌كان كه‌ پێش له‌ هه‌موو ڕووداوه‌كانی چه‌رخه‌كانی پێشوو بگرێته‌وه‌.. ئیهانه‌كردن به‌ ئیسلام، ئیهانه‌كردن به‌ قوڕئان.. ئیهانه‌كردن به‌ پێغه‌مبه‌ری پێشه‌وامان سه‌رتۆپی گه‌وره‌ترین ئیهانه‌ بوون له‌ جیهان .. ئیهانه‌كردن به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئیهانه‌كردنه‌ به‌ بیروباوه‌ڕو هه‌ست و سۆزی زیاتر له‌ ملیارێك مسوڵمان.. له‌و زه‌مه‌نه‌ پڕغوڕبه‌تییه‌ی ئه‌هلی ئیسلام و بێ‌ په‌ناو په‌سیوو پشت و په‌نای خواناسان و ده‌م به‌ستكردن و له‌ زیندانی هاویشتنی زاناو پێشه‌وایانی ئیسلام، كێ‌ بێ‌ ئه‌مڕۆ هه‌ڵسێته‌ سه‌رپێ‌ و وه‌ك شێر چه‌ك له‌ خۆی داو مه‌یدان بخوازێت .. هه‌ڵبه‌ت زۆر كه‌مه‌ كه‌متر له‌ ژماره‌ی په‌نجه‌كان، ئه‌وه‌نده‌ی هه‌یشن سه‌ر بازی وونن و له‌ به‌ر گڕو گاڵی ده‌م هه‌ڵقڵیشاوانی ده‌زگا ڕاگه‌یاندنه‌كان وێنه‌ی ڕاست و ڕاسته‌قینه‌یان شێلوه‌و كه‌س نایانناسێته‌وه‌..

شاعیر ئه‌ڵێت:
سوف إذا انجلى الغبار..... أفرس تحتك أم حمار
كه‌ ته‌م و مژ ڕه‌وییه‌وه‌، ئه‌و ده‌م ئه‌زانیت له‌ ژێرتا هێستره‌ یاخود كه‌ر.
به‌ڵام خۆ به‌ری دونیا به‌ پووش نه‌گیراوه‌ گه‌ر پیاوی ناو پیاوانمان بۆ هه‌ڵنه‌كه‌وت هه‌ر هیچ نه‌وێ‌ با خۆ له‌ هێندێ‌ شت به‌ هره‌وه‌ر كه‌ین (أضعف الإیمان) یش بێ‌ شتێ‌ له‌ حوكمی خوا به‌دیكه‌ین و حوكمی جنێودان به‌ پێغه‌مبه‌ری خوا(صلى الله علیه وسلم) لانیكه‌م لای وه‌لا كه‌ین و چشتێكی لێ‌ مسۆگه‌ر كه‌ین.
خۆشه‌ویستان.. خوێنه‌رانی هێژا
حه‌ز ئه‌كه‌م بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ به‌یه‌كه‌وه‌ چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ك له‌ كتێبی (الصارم المسلول على شاتم الرسول) هه‌ڵده‌ینه‌وه‌ كه‌ (شیخ الإسلام ابن تیمیة) له‌ سه‌ر جنێوێك كه‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) گوتراوه‌ هه‌ڵساوه‌ ئه‌م كتێبه‌ی نووسیووه‌.. جا منیش لێره‌ زۆر به‌ كورتی و گوشراویی هێندێ‌ نموونه‌ی لێ‌ ئه‌هێنمه‌وه‌، تا بزانین سوكایه‌تیكردن و جنێودان به‌ پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) له‌ ئیسلامدا چۆنه‌.
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌: ﴿إِنَّ الَّذِینَ یُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِی الدُّنْیَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَاباً مُهِیناً﴾ [الأحزاب:57] واته‌: بێگومان ئه‌وانه‌ی كه‌ ئازاری خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی (صلى الله علیه وسلم) ئه‌ده‌ن، خوا نه‌فرینی لێكردوون له‌ دونیاو ئاخیڕه‌تدا، وه‌ سزایه‌كی زۆر خه‌جاڵه‌ت و سه‌ر شۆڕ كه‌ریشی بۆ ئاماده‌ كردوون.
هه‌ڵبه‌ت گه‌وره‌ترین كوفریش جنێو دانه‌ به‌ خواو به‌ پیغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) یان به‌ كتێب و سوننه‌ته‌كانی‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) .
كه‌واته‌ ئه‌وه‌ی كه‌ سووكایه‌تی به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌كات لای خوای په‌روه‌ردگار پووڵێكی قه‌ڵب ناهێنێ‌ و بێ‌ به‌ش و ڕوو ڕه‌شی ڕۆژی دواییشه‌، جگه‌ له‌وه‌ كه‌ حوكمی كوشتنیشی ئه‌كه‌وێته‌ سه‌ر، هه‌روه‌ك له‌و فه‌رمووده‌یه‌ هاتووه‌ كه‌ عه‌لی كوڕی ئه‌بو تاڵیب (رضی الله عنه) گێراویه‌ته‌وه‌ كه‌ ده‌فه‌رموێ‌: پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: «من سبَّ نبیاً قُتِلْ، ومن سبَّ أصحابه جُلِدَ» ، كه‌سێك جنێو به‌ پێغه‌مبه‌رێك بدات ئه‌كوژرێت و ئه‌وه‌یش كه‌ جنێو به‌ یارانی بدات شه‌لاقی لێ‌ ئه‌درێت. 
هه‌روه‌ها (شیخ الإسلام إبن التیمیة) ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێ‌ بێت ده‌فه‌رموێ‌: (قال: ألإمام إسحاق بن راهویه أحد الأئمة الإعلام اجمع المسلمون على أن من سب الله، أو سب رسوله صلى الله علیه وسلم، أو دفع شیئاً مما أنزل الله عز وجل، أو قتل نبیا من أنبیاء الله عز وجل، أنه كافر بذلك، وإن كان مقراً بكل ما أنزل الله) . واته‌: ئیسحاقی كوڕی ڕاهه‌وه‌ی (به‌ ڕه‌حمه‌ت بێت) كه‌ یه‌كه‌ له‌ پێشه‌وایان، ئه‌ڵێت: تێكڕای مسوڵمانان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ن كه‌ كه‌سێك جنێو به‌ خوا یان به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بدات، یان شتێك له‌وه‌ ڕه‌ت بكاته‌وه‌ كه‌ خوا دایبه‌زاندووه‌، یان پێغه‌مبه‌رێك له‌ پێغه‌مبه‌رانی خوا (علیهم السلام) بكوژێت، ئه‌وه‌ كافره‌، ئه‌گه‌ریش دان به‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ش دا بهێنێت كه‌ خوا دایبه‌زاندوون.
هه‌روه‌ها (محمد بن سحنون) ده‌ڵێت: (أجمع العلماء على أن شاتم النبی (صلى الله علیه وسلم) والمتنقص له كافر) . واته‌: تێكڕای زانایان یه‌ك ده‌نگن كه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر [ صلى الله علیه وسلم ] بدات یان له‌ شان و شكۆی كه‌م بكاته‌وه‌ كافره‌.
هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: (أن الساب إن كان مسلماً فإنه یكفر، ویقتل بغیر خلاف وهو مذهب الأئمة وغیرهم) واته‌: ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ جنێوه‌كه‌ ئه‌دات گه‌ر مسوڵمان بێت ئه‌وه‌ پێی‌ كافر ئه‌بێت و ئه‌شكوژرێت به‌ بێ‌ هیچ شه‌ك و گومانێك، ئه‌مه‌ش ڕای هه‌ر چوار مه‌زه‌ب و مه‌زه‌به‌كانی تره‌.
هه‌روه‌ها خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌: ﴿وَمِنْهُمُ الَّذِینَ یُؤْذُونَ النَّبِیَّ وَیَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَیْرٍ لَكُمْ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَیُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِینَ وَرَحْمَةٌ لِلَّذِینَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِینَ یُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ﴾ [التوبة:61] واته‌: هێندێكی تر (له‌ دوو ڕووه‌كان) ئه‌وه‌نده‌ نه‌فامن، ئازاری پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌ده‌ن، به‌وه‌ی كه‌ ده‌ڵێن: (محمد) گوێ‌ بۆ هه‌موو كه‌س ده‌گرێت، پێیان بڵێ‌: گوێیه‌كی خێربیسته‌ بۆتان، باوه‌ڕی پته‌وی به‌ خوا هه‌یه‌، باوه‌ڕی (به‌ ڕاستگۆیی) ئیمانداران هه‌یه‌، ڕه‌حمه‌تیشه‌ بۆ ئه‌وانه‌تان كه‌ باوه‌ڕیان هێناوه‌، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی ئازاری پێغه‌مبه‌ری خوا ده‌ده‌ن سزایه‌كی به‌ ئێش بۆیان ئاماده‌یه‌.
هه‌روه‌ها ده‌فه‌رموێ‌: ﴿إِنَّ الَّذِینَ یُحَادُّونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ فِی الْأَذَلِّینَ﴾ [المجادلة:20] واته‌: ئه‌وانه‌ی كه‌ دژایه‌تی خواو پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌كه‌ن له‌ هه‌موو كه‌س سه‌ر شۆڕترو ڕیسوا ترن.
هه‌ر بۆیه‌ خوا له‌ وه‌سفی ئیماندارانی ڕاسته‌قینه‌ ئه‌وه‌ ڕه‌ت ئه‌كاته‌وه‌ كه‌ دۆستایه‌تیكردنی دوژمنانی خواو پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) پیشه‌ی ڕاست و درووستییان بێت، وه‌ك ده‌فه‌رموێ‌: ﴿لا تَجِدُ قَوْماً یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ یُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِیرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْأِیمَانَ وَأَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ وَیُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ أُولَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴾ [المجادلة:22] واته‌: نابینیت كه‌سانێك باوه‌ڕیان به‌ خواو به‌ ڕۆژی دوایی هه‌بێت كه‌سانێكیان خۆش بوێت كه‌ دژایه‌تی خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ده‌كه‌ن، هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌و دوژمنانه‌ له‌ باوانیان یان نه‌وه‌كانیان یا براكانیان یا عه‌شیره‌تیان بن، ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌و شێوه‌یه‌ن، خوا باوه‌ڕی له‌ دڵیاندا چه‌سپاندووه‌و جێگیری كردووه‌، وه‌ له‌ به‌هره‌و میهره‌بانی تایبه‌تی خۆی پشتگیری كردوون و یارمه‌تی داون، سه‌ره‌نجامیش ده‌یانخاته‌ باخاتی به‌هه‌شته‌وه‌ كه‌ جۆگه‌و ڕوبار به‌ ژێر دره‌خت و كۆشكه‌كانیاندا تێده‌په‌ڕێت، هاوڕێ‌ ده‌گه‌ڵ‌ ژیانی نه‌بڕاوه‌دا، ئه‌وانه‌ خوا لێیان ڕازییه‌و ئه‌وانیش له‌ خوا ڕازین، ئا ئه‌وانه‌ ده‌سته‌و تاقم و لایه‌نی خوای گه‌وره‌ن، ئاگاداربن كه‌ به‌ڕاستی هه‌ر لایه‌ن و ده‌سته‌و تاقمی خوا سه‌ر كه‌وتوو و سه‌ر فرازن.
هۆی دابه‌زینی ئه‌و ئایه‌ته‌ش ئه‌وه‌بوو، كه‌ یه‌كێك لای ئه‌بوو به‌كری سه‌ددیق جنێوی دا به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌بوو به‌كریش ویستی بیكوژێت، ئینجا ئه‌و ئایه‌ته‌ دابه‌زی‌.
یان ده‌ڵێن كه‌وا (ابن أبیَّ) لای كوڕه‌كه‌ی كاره‌كانی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ی به‌ كه‌م نرخ ئه‌زانی‌، ئه‌ویش هات شكاتی لای پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) كردو داوای ئیزنیشی لێ‌ كرد كه‌ بچێت باوكی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بكوژێت، ئینجا ئه‌و ئایه‌ته‌ دابه‌زی‌.

جنێودان به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) له‌ فه‌رمایشته‌كانی خۆیدا:
هه‌موومان چیڕۆكی كه‌عبی كوڕی ئه‌شڕه‌ف ده‌زانین كه‌ چۆن به‌ هۆنراوه‌ سووكایه‌تی به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) و خاو خێزانه‌كانی ئه‌كرد! پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) فه‌رمووی: « من یكفینى عدوِّیَ » واته‌: كێ‌ ئه‌و دوژمنه‌م ده‌ كۆڵ‌ ئه‌كاته‌وه‌، موحه‌ممه‌دی كوڕی مه‌سله‌مه‌ (خوا لێی ڕازی بێت) هه‌ڵسایه‌ سه‌ر پێ‌ و گوتی: من ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) . ئه‌ویش وه‌ك پیاو خۆی بۆ ئاماده‌ ئه‌كات، هه‌ر ئه‌و شه‌وه‌ كه‌ كه‌عب خۆی بۆ شه‌وی زاوایه‌تی ئاماده‌كردبوو، موحه‌ممه‌دی كوڕی مه‌سله‌مه‌ كه‌ ڕێگه‌ی له‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) وه‌رگرتبوو كه‌ هه‌ر هۆیه‌ك به‌ كار بهێنێت بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت خۆی له‌ لای كه‌عبی كوڕی ئه‌شڕه‌ف شیرن و دڵنیا بكات و بیگرێته‌به‌ر.. موحه‌ممه‌دی كوڕی مه‌سله‌مه‌ بانگی ئه‌كات و ئه‌ویش زۆر به‌ سه‌ربه‌ستی و دڵنیاییه‌وه‌ وه‌ ده‌نگ موحه‌ممه‌دی كوڕی مه‌سله‌مه‌ ئه‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌، ئه‌ڵێت: كه‌عب ئه‌مشه‌و تۆ بۆنت زۆر خۆشه‌ حه‌ز ئه‌كه‌م كه‌مێ‌ خۆت بۆم نه‌وی بكه‌یت و كه‌مێ‌ بۆنت بكه‌م، ئه‌میش خۆی بۆ نه‌وی ئه‌كات و موحه‌ممه‌دیش به‌ هه‌موو هێزی خۆی شمشێركه‌ی له‌ سكی كه‌عب تووند ئه‌كات و له‌ خوێنێ‌ دا ئه‌یگه‌وزێنێ‌! پاشان جێی‌ ئه‌هێڵێت: به‌ڵام به‌ گومان ئه‌بێت له‌وه‌ كه‌ كه‌عب مردبێت، بۆیه‌ دیسان ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ری و خۆی ده‌ مامك ئه‌داو ئه‌ڵێت: ئه‌وه‌ چیته‌ كه‌عب؟ ئه‌ویش كه‌ نایناسێ‌ و ئه‌ڵێت: فولانه‌ كه‌س شمشێری لێ‌ قایم كردووم، موحه‌ممه‌دی كوڕی مه‌سله‌مه‌ش كه‌ ئه‌زانێت هێشتا نه‌مردووه‌، یه‌كسه‌ر سه‌ری له‌ لاشه‌ جیائه‌كاته‌وه‌و بۆ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ی ئه‌هێنێته‌وه‌.!
هه‌روه‌ها شه‌عبی له‌ عه‌لی كوری ئه‌بو تاڵیب (خوا لێی ڕازی بێت) ده‌گێڕته‌وه‌ ده‌فه‌رموێ‌: ئافره‌تێكی جووله‌كه‌ جنێویدا بوو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) پیاوێكی مسوڵمان كه‌ ئه‌مه‌ ئه‌زانێت ئه‌چێت ده‌ستی له‌ گه‌رووی ئه‌نێ‌ و ئه‌یخنكێنێت، كه‌چی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) خوێنه‌كه‌ی به‌ حه‌ڵال زانی (رواه ابو داود).

هه‌روه‌ها (مغیرة) له‌ شه‌عبی ده‌گێڕێته‌وه‌ كه‌ پیاوێكی مسوڵمانی كوێر هه‌بوو ئافره‌تێكی جووله‌كه‌ له‌ ماڵی‌ خۆی ئه‌یحه‌وانده‌وه‌و خواردن و خۆراكی پێ‌ ئه‌دا.. به‌ڵام چون ئه‌فره‌ته‌كه‌ زۆر جنێوی به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌داو ئازاری پێ‌ ئه‌گه‌یاند، شه‌وێ‌ كابرای كوێر ده‌رفه‌تی لێ‌ ئه‌هێنێ‌ و ده‌ستی ده‌ قوڕگی ده‌نێ‌و ئه‌یخنكێنێت! كه‌ به‌یانی ئه‌بێته‌وه‌ باس و خواسی ئافره‌ته‌كه‌ بڵاو ئه‌بێته‌وه‌، كابرای كوێر بۆ خۆی ئه‌چێته‌ لای پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) و كاره‌كه‌ی درووست بۆ ئه‌گێڕێته‌وه‌، پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) چاو پۆشی لێ‌ ئه‌كات.
هه‌روه‌ها له‌ ئیبن عه‌بباس (خوا لێی ڕازی بێت) ده‌گێڕنه‌وه‌ كه‌ پیاوێكی‌ كوێر ژنێكی‌ هه‌بوو جوێنیدا به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌میش زۆر ڕێگری لێ‌ ئه‌كرد كه‌ دا كه‌سێ‌ و ده‌ست له‌و سوكایه‌تیانه‌ی هه‌ڵگرێت كه‌چی‌ ئه‌و قه‌بوولی نه‌بوو!!. شه‌وێك ئافره‌ته‌كه‌ هه‌مدیس ده‌ستی‌ به‌ سووكایه‌تییه‌كانی ئه‌كاته‌وه‌، كابرای كوێری مێردیشی له‌ ڕقا پاچێك ئه‌هێنێ‌ و له‌ سه‌ر سكی ئافره‌ته‌كه‌ دا ئه‌نێ‌ و خۆی به‌سه‌ر دا ئه‌داو سكی دوو به‌ده‌ر ئه‌كاو فه‌ڕاقی ڕه‌شی لێ ئه‌بڕێت! كه‌ به‌یانی بووه‌وه‌ ئه‌م كاره‌ گه‌یشته‌وه‌ لای پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم)، پێغه‌مبه‌ر یش (صلى الله علیه وسلم) خه‌ڵكی‌ كۆ كرده‌وه‌و فه‌رمووی‌: بۆ هه‌قی ئه‌وخوایه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ ئه‌م كاره‌ی كردووه‌ له‌ پێناو ئه‌و هه‌قه‌ی كه‌ من هه‌مه‌ له‌سه‌ری با ڕاست و درووست خۆی ئاشكرا بكات، ئینجا كوێره‌كه‌ هه‌ڵسایه‌وه‌ و هاته‌ خزمه‌ت پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) و گوتی‌: ئه‌ی‌ پێغه‌مبه‌ری‌ خوا من مێردی‌ ئه‌و بوو وم ، دوو منداڵم لێی هه‌یه‌ ئه‌ڵێیت مۆریه‌و مه‌رجانن، ئه‌و ئافره‌ته‌ هاوڕێ‌ و هاوده‌می من بوو، دوێ‌ شه‌و زۆر جنێوی ناشرینی پێ‌ گوتیت، منیش پاچه‌كه‌م هێنا له‌ سه‌ر سكیم ڕاگرت و خۆم خسته‌ سه‌ری‌ و كوشتم، پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) فه‌رمووی‌: «ألا أشهدوا أنَّ دمها هدرٌ» [رواه ابو داود والنسائی] "الصارم المسلول" واته‌: بزانن كه‌ ئه‌وه‌ من شایه‌تی ئه‌ده‌م كه‌ ئه‌و ئافره‌ته‌ خوێنێ‌ به‌ هه‌ده‌ر چوو، (واته‌: خوێنه‌كه‌ی حه‌ڵال بوو!).
هه‌روه‌ها له‌ هه‌ردوو (صحیح) ه‌كه‌ هاتووه‌ كه‌وا: له‌ ئه‌نه‌سی كوڕی مالك ده‌گێڕنه‌وه‌ ده‌فه‌رموێ‌: له‌ فه‌تحی مه‌ككه‌ پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) ئاماژه‌ی به‌ چه‌ند كه‌سێك داو فه‌رمووی‌: (أقتلوهم ولو معلقین بأستار الكعبة) واته‌: بیانكوژن ئه‌گه‌ر خۆشیان به‌ په‌رده‌ی كه‌عبه‌وه‌ هه‌ڵبواسن! ئه‌ڵێت: (ابن خطل) چوو خۆی به‌ په‌رده‌ی كه‌عبه‌وه‌ هه‌ڵواسی، كه‌چی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) فه‌رمووی بڕۆن بیكوژن ! ( ابن خطل) یه‌كێك بوو له‌ به‌نی ته‌میم پێیان ده‌گوت: (ابن عبد العزى بن خطل) كاتی‌ خۆی دێته‌ لای پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) و مسوڵمانبوونی خۆی ڕائه‌گه‌یه‌نێت و ناوی لێ‌ ئه‌نرێ‌ عه‌بدوڵڵا، له‌ دواییا له‌ ئیسلام پاشگه‌ز ئه‌بێته‌وه‌! ئه‌م پیاوه‌ دوو ئافره‌تی سه‌ما كه‌رو گۆرانی بێژی ئه‌بێت و له‌ گۆرانی‌ یه‌كانیانا سوكایه‌تیان ئه‌كرد به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) و مسوڵمانان! هه‌ر بۆیه‌ پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) خوێنه‌كه‌ی حه‌ڵاڵ كرد، هه‌رچه‌نده‌ خۆی به‌ په‌رده‌ی كه‌عبه‌شه‌وه‌ هه‌ڵواسی، هه‌ر هانیانه‌ خوارو كوشتیان.
هه‌روه‌ها (ابی بكر عبدالعزیز) فه‌قیهـ له‌ (ابی برزة) ده‌گێڕته‌وه‌ ده‌فه‌رموێ‌: پیاوێك جنێویدا به‌ ئه‌بو به‌كر (رضی الله عنه) ! گوتم: ئه‌ی جێنشینی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) نه‌چم له‌ گه‌رده‌نی بده‌م؟ ئه‌ڵێ ئه‌بو به‌كریش وه‌ ڕووم دا هه‌ڵشاخاو گوتی: ئه‌م حوكمه‌ ته‌نها بۆ كه‌سێكه‌ كه‌ جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بدات. (رواه النسائی).
هه‌روه‌ها له‌ چیڕۆكی (عصماء بنت مروان) كه‌ (ابن عباس) ڕه‌زای خوای لێ‌ بێت ده‌گێڕته‌وه‌، ده‌فه‌رموێ‌: كه‌ (عصماء) چڵمی بۆ سوكایه‌تی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) فڕێ‌ ئه‌دایه‌ زه‌وی، پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) فه‌رمووی‌: كێ‌ ئه‌و ئافره‌ته‌م له‌ كۆڵ ئه‌كاته‌وه‌؟ پیاوێك به‌ نێوی (عمیر بن عدی الحطمی) هه‌ڵسایه‌وه‌ گوتی‌: من ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) هه‌ڵساو ئافره‌ته‌كه‌ی گرت و كوشتی، هه‌واڵیان بۆ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) هێنایه‌وه‌ فه‌رمووی‌: دوو بزن قه‌ت قۆچ له‌ یه‌كتر ناده‌ن (واته‌: هیچ تاوانێكت بۆ نییه‌)، پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) چاوێكی به‌ ده‌رو به‌ری خۆی گێڕاو فه‌رمووی‌: گه‌ر ده‌تانه‌وێ‌ سه‌رنجی پیاوێك بده‌ن كه‌ خواو پێغه‌مبه‌ری به‌ نهێنی پاراستووه‌ با سه‌یری (عمیر بن عدی) بدات. (الصارم المسلول 95)
هه‌روه‌ها له‌ (عمیر بن عدی الخطمی) ده‌گێڕنه‌وه‌ ده‌فه‌رموێ‌: (عصما بنت مروان) كه‌ له‌ به‌نی(امیة بن زید) بوو به‌ شیعر سوكایه‌تی به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ده‌كرد!، (عمیر) ده‌ڵێ‌: بڕیاڕمدا كه‌ بچم بیكوژم! چوومه‌ سه‌ر وه‌ختی و بینیم كه‌ منداڵه‌كانی‌ له‌ ده‌روو به‌رییه‌وه‌ نوستوو ون! یه‌كێشی‌ له‌ باوه‌ش گرتووه‌ شیری‌ پێ‌ ئه‌دا، ده‌لێ‌ منیش شمشێرێكم له‌ وورگی‌ وه‌شاندو له‌ پشتیه‌وه‌ ده‌رمكرد، ئه‌ڵێ پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) فه‌رمووی‌: (أقتلت بنت مروان) ؟ كچی مه‌ڕوانت كوشت؟ ئه‌ڵێ منیش گوتم: به‌لێ‌، به‌ دایك و باوكمه‌وه‌ به‌ قوربانت بم، ئه‌ڵێ له‌وه‌ ترسام كه‌ له‌و كاره‌ی كه‌ له‌ ده‌رهه‌ق ئه‌و ئافره‌ته‌ كردوومه‌ زێده‌ڕه‌ویم تیا كردبێت، كه‌چی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) فه‌رمووی قه‌ت دوومه‌ڕ قۆچ له‌ یه‌كتر ناده‌ن (واته‌ هیچی بۆ نییه‌).
هه‌روه‌ها (إبن عفك یهودی) كه‌ ته‌مه‌نی سه‌دو بیست ساڵ بوو جنێویدا به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ، سالمی كوڕی عومه‌یریش گوتی نه‌زربێ‌ له‌سه‌رم كه‌ ئه‌بێ‌ (أبا عَفَكٍ) بكوژم یاخود له‌ پێناویا سه‌ر دا ئه‌نێم و ئه‌مرم. بۆیه‌ شه‌و ئه‌چێته‌ سه‌ر وه‌ختی و شمشێرێك ئه‌دات له‌ جه‌رگی و ئه‌یكوژێت. (الصارم المسلول ص7)
هه‌روه‌ها ئافره‌تێكی تر به‌ نێوی (فرقنی) به‌ گۆرانی سووكایه‌تی به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ده‌كرد و پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله علیه وسلم) فه‌ رمانی كوشتنی بۆ ده‌ركردو پاشان كوشتیان.

سوكایه‌تیكردن به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) له‌ دیدو بۆچوونی زانایاندا:
1. (أبو بكر الفارسی) كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ پێشه‌وایانی مه‌زه‌بی ئیمام شافعی له‌ كتێبی (الإجماع) دا ئه‌ڵێت: جنێو دان به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) به‌ پێی كۆڕای زانایان كوفری ئاشكرایه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ جنێوه‌كه‌ ئه‌دات تۆبه‌ش بكات، هه‌ر حوكمی كوشتنی له‌سه‌ر لا ناچێت، چونكه‌ حوكمی تۆمه‌ت بۆ به‌ستن كوشتنه‌، حه‌ددی تۆمه‌ت هه‌ڵبه‌ستنیش به‌ تۆبه‌كردن لا ناچێت.
2. (القاضی عیاض) به‌ ڕه‌حمه‌ت بێت ئه‌ڵێت: من هیچ ناكۆكییه‌ك نابینم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بدات خوێنی حه‌لاله‌.
3. (ابن الحزم) به‌ ڕه‌حمه‌ت بێت ئه‌ڵێت: كه‌سێ‌ بێ‌ ڕێزی بكات به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) یا به‌ وه‌سف و ئاكاری بكات، یان گاڵته‌ به‌ شایه‌تمانی هێنان به‌ پێغه‌مبه‌ر بكات ئه‌وه‌ كافره‌و هاوتا دانه‌رو هه‌ڵگه‌ڕاوه‌ له‌ ئیسلام، حوكمیان وه‌ك حوكمی جووله‌كه‌و گاوران وایه‌ و خوێن و ماڵیان له‌ مسوڵمانان حه‌لاله‌.
4. ئیمامی (السبكی) به‌ ڕه‌حمه‌ت بێت، ئه‌ڵێت: تێكڕای زانایان هاوده‌نگن له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بدات كافره‌و ئه‌وه‌ی گاڵته‌ش به‌و حوكمه‌ بكات هه‌ر كافره‌.
5. هه‌روه‌ها ئیمام ئه‌حمه‌د (به‌ ڕه‌حمه‌ت بێت) ده‌ڵێت: كه‌سێك جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بدات ئه‌وه‌ كافره‌و ئه‌بێ‌ بكوژرێت.
6. (أبو یوسف) كه‌ یه‌كه‌ له‌ هاوڕێیانی (أبی حنیفة) ئه‌ڵێت: كه‌سێك جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بدات یاخود به‌ درۆی بزانێت یان عه‌یب و گاره‌ی لێ‌ بگرێت، ئه‌وه‌ كافر بووه‌ به‌ خواو ته‌ڵاقیشی له‌ خێزانی ئه‌كه‌وێت.
7. ئیمام مالك (به‌ ڕه‌حمه‌ت بێت) ئه‌ڵێت: كه‌سێك جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بدات حوكمی كوشتنی ئه‌كه‌وێته‌ سه‌ر به‌ بێ‌ ئه‌وه‌ی داوای ته‌وبه‌ی لێ‌ بكرێت.
خۆشه‌ویستان .. خوێنه‌رانی هێژا:
ئه‌وه‌نده‌ی كه‌ باسمان كردن هه‌ڵبه‌ت مشتێك بوون له‌ نموونه‌ی خه‌روارێك، ئه‌نا چه‌ندی هه‌وڵ ده‌ین و بمانه‌وێ‌ نموونه‌ی تر له‌سه‌ر به‌كافركردن و ده‌ربڕینی حوكمی كوشتن بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ بهێنینه‌وه‌ كه‌ سووكایه‌تی به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌كه‌ن و جنێوی ناشرینی پێ‌ ئه‌ده‌ن، ئه‌وه‌ هێنده‌ زۆره‌ وه‌ به‌ری ڕا ناگه‌ین.. به‌ڵام كورد گوته‌نی به‌نده‌ لوێچێكم له‌ ته‌غارێك به‌ ئێوه‌ی خۆشه‌ویست نیشان داوه‌ كه‌ پێم وایه‌ كه‌سێ‌ كه‌ تێ‌ بگا و وه‌یخوێنێتن تێ‌ ئه‌گاو پێ‌ ئه‌گا له‌وه‌ كه‌ شمشێری هه‌ق و عه‌داله‌ت به‌ر ملی كه‌سێكا كه‌ جنێو به‌ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) ئه‌دات.

وصلى الله على سیدنا محمد وعلى آله صحبه وسلم تسلیما.
          

صفحات سایت

پیچک