تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : ژیانی پیاوچاكان,

 

ژیان و مردنی ئەستێرە گەشەکەی فەرمودەوانی


ئاماده‌كردنی: خاڵۆ گه‌رمیانی

شێخ (أبو عبد الرحمن محمد ناصر الدین بن حاج نوح نجاتی بن أدم الشقودری الالبانی الأرنائوطی) له‌دایك بووی ساڵی (1433 کۆچی-1914 زایینی) له‌ شاری (آشقودره‌- پایته‌ختی ئه‌لبانیا)پاشان له‌گه‌ڵ باوکیدا کۆچیان کردووه‌ بۆ شاری دیمه‌شق و ماوه‌یه‌کی زۆر تێیدا نیشته‌جێ بوون،ماوه‌ی سێ ساڵی ته‌مه‌نیشی له‌ مه‌دینه‌ی پێخه‌مبه‌رایه‌تی به‌سه‌ربردووه‌ و پاشان گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ دیمه‌شق و دواتریش ڕوویکردووه‌ته‌ ووڵاتی (ئه‌رده‌ن) تێیدا گوزه‌راوه‌ هه‌تا وه‌فاتی کردووه‌.
شێخی ئه‌لبانی له‌ خانه‌واده‌یه‌کی ئایین په‌روه‌ری هه‌ژاردا په‌روه‌رده‌ بووه‌، که‌ زانستی دینی مۆرکی هه‌بووه‌ له‌سه‌ریان چونکه‌ باوکی شێخ مه‌رجه‌عی خه‌ڵکه‌که‌ بووه‌ وفێرکه‌ر و ئاڕاسته‌وانیان بووه‌،
ئیتر ده‌ستی کرده‌ فێرکردنی زانسته‌کانی قورئان له‌ (ته‌جوید و نحو صرف و فیقهی مه‌ذهه‌بی حه‌نه‌فی)،هه‌ر زوو ته‌واوی قورئانی له‌به‌رکردووه‌.پاشان له‌ بیسته‌کانی ته‌مه‌نیدا ڕوویکردوه‌ته‌ خۆخه‌ریكکردن به‌ زانسته‌کانی فه‌رمووده‌وانیه‌وه‌،که‌که‌وتبوه‌ ژێر کاریگه‌ری توێژینه‌وه‌کانی 

گۆڤاری(مجلةالمنار)که‌ شێخ محمد رشید رضا ده‌ریده‌کرد.یه‌که‌م کاری فه‌رموده‌وانی که‌ جێ به‌جێی کرد نوسینه‌وه‌ی کتێبه‌که‌ی حافظ العراقی (المغنی عن حمل الاسفار فی تخریج ما فی الأحیاء من اخبار) له‌گه‌ڵ تێڕووانینه‌کانی له‌سه‌ر کتێبه‌که‌.
هه‌ر له‌باوکیه‌وه‌ فێری سه‌عاتچێتی بووه‌و زۆر شاره‌زابووه‌ تێیدا هه‌تا به‌ یه‌کێك له‌ناوداره‌کانی سه‌عات چاککردن ناسراوه‌ له‌ناوچه‌که‌دا و رۆزی خۆی تێیدا ده‌سته‌به‌رکردووه‌،هه‌روه‌ها ئه‌م کاره‌ بووه‌ هۆکاری ره‌خساندنی کاتێكی باش بۆخوێندن و خوێندنه‌وه‌ ،هه‌روه‌ها کۆچكردنیشی بۆ شام بووه‌ هۆکاری شاره‌زابوونی له‌ زمانی عه‌ره‌بیدا و چوونه‌ ناو سه‌رچاوه‌ سه‌ره‌کیه‌کانی زانسته‌ شه‌رعیه‌کان،هه‌روه‌ها له‌پیرێتیدا خۆش به‌ختی خۆی ده‌رده‌بڕی له‌وکاره‌ی هه‌یبوو وه‌ ده‌یگووت:بوبووه‌ هۆکاری تیژبینی له‌ زانستی فه‌رمووده‌وانیدا.
سه‌ره‌تای وه‌رگرتنی زانستی له‌سه‌رده‌ستی باوکی بووه‌،پاشان له‌سه‌رده‌ستی شێخ محمد سعید البرهانی،وه‌ شێخ محمد بهجةالبیطار،هه‌روه‌ها له‌ قوتانیه‌کانیشی له‌ زۆربه‌ی ناوچه‌کانی زه‌وی بوون،چونکه‌ پاش ناوده‌رکردنی له‌ ئاسۆوه‌ له‌ زۆر ناوچه‌وه‌ ڕوویانتێكردووه‌ بۆ وه‌رگرتنی زانست .
شێخی ئه‌لبانی سه‌ردانی زۆرێك له‌ ووڵاتانی کردووه‌ بۆ خوێندن و ووتاردان له‌وانه‌ : سعودیه‌ و قه‌ته‌ر و کوێت و ئیمارات و ئیسپانیا و ئینگلستان و ئه‌ڵمانیا.
نزیككردنه‌وه‌ی سوننه‌ت له‌ به‌رده‌ستی ئوممه‌تدا :
نزیکه‌ی شه‌ست ساڵی ته‌مه‌نی بۆ خزمه‌تی سوننه‌تی بێگه‌رد به‌سه‌ربردووه‌،پارێزگاری لێکردووه‌ به‌رامبه‌ر ناساغیه‌کان،جیاوازکردنی ڕاستیه‌کانی له‌ لاوازه‌کانی،له‌ ئوممه‌ته‌که‌دا ڕێڕه‌وی فه‌رموده‌وانه‌کانی ژیانده‌وه‌،له‌گه‌ڵ ڕه‌خنه‌و به‌دواداچوونه‌کاندا،دابڕینی لاوز له‌ ڕاستدا،هه‌روه‌ها ووریاییداوه‌ له‌ بڵاوکردنه‌وه‌ی فه‌رمووده‌ لاوازودروستکراوه‌کاندا و کاریگه‌ری نابه‌جێی له‌سه‌ر ئوممه‌ت.
هه‌روه‌ها به‌به‌رده‌وامی باسی له‌پرۆژه‌که‌ی ته‌مه‌نی خۆی ده‌کرد به‌ناوی(نزیككردنه‌وه‌ی سوننه‌ت له‌به‌رده‌می ئوممه‌ت) که‌ زۆرینه‌ی ته‌مه‌نی تێدا به‌سه‌ربرد،هه‌رچه‌نده‌ داهێنانی له‌ ویستی خۆی زیاتر تێداکرد،که‌ توێژینه‌وه‌ی له‌ هه‌زاران فه‌رمووده‌کردوو حوکمی له‌سه‌ر راستی و باشی و لاوازی وشاز و نه‌ناسراوو دروستکراو داوه‌،به‌ڵکو ئه‌و زیادانه‌ی که‌بۆ فه‌رمووده‌ راست و سه‌حیحه‌کانیش پله‌دارکردووه‌،که‌ ئه‌و هه‌وڵ و کۆششه‌ مه‌زنه‌ی دابووی له‌ چه‌ند ڕێڕه‌وێكه‌وه‌ بووه‌ که‌ ده‌لاله‌تی له‌سه‌ر که‌سایه‌تی که‌م وێنه‌ی ئه‌م پیاوه‌ کردووه‌ که‌ هه‌ندێكی باس ده‌که‌ین :
1-ده‌رهێنانی فه‌رمووده‌کان :    گرنگی دابووه‌ ده‌رهێنانی ئه‌وفه‌رموودانه‌ی له‌هه‌ندێك کتێب هه‌بوون و ده‌رنه‌هێنرابوون،که‌له‌وانه‌ش ئه‌وکتێبانه‌بوو (ارواء الغلیل فی تخریج أحادیث منار السبیل) وه‌ (سلسلة أحادیث الصحیحةوشیء من فقههاوفوائدها) وه‌ (سلسلة الاحادیث الضعیفة و الموضوعة و أثرها السێ فی الأمة)،(تخریج سنن أبی داوود) که‌ئه‌مه‌ش فراوانترین کتێبه‌کانیه‌تی.
2-جیاکردنه‌وه‌ی لاواز له‌ ڕاسته‌کان :   گرنگیدا به‌ چینڕێژکردنی ئه‌وکتێبانه‌ی دیاریکرابوون به‌ فه‌رمووده‌ سه‌حیحه‌کان له‌ لاوازه‌کان،که‌ئه‌انه‌ش ئه‌م کتێبانه‌ن ( صحیح الأدب المفرد للبخاری)،(ضعیف الأدب المفرد للبخاری)،(صحیح الترغیب والترهیب للمنذری)،(ضعیف الترغیب والترهیب للمنذری)،(صحیح الجامع الصغیر و زیاداته للسیوطی)،( ضعیف الجامع الصغیر وزیاداته للسیوطی)،زۆری تریش.
3-لێكۆڵینه‌وه‌و هه‌ڵبه‌ستراوی و به‌دواداچوون :  هه‌ستاوه‌ به‌ به‌دواداچوون و هه‌ڵپه‌ساردنی هه‌ندێك له‌ کتێبه‌ که‌لتوریه‌کان،که‌ له‌مانه‌دا خۆده‌بیننه‌وه‌ (
“مشكاةُ المصابیح للخطیب التبریزی”، و”ریاضُ الصالحین للنووی”، و”شرح العقیدة الطحاویة لابن أبی العز”، و”كتابُ الإیمان لابن أبی شیبة”، و”مختصرُ صحیح مسلم للمنذری”،) و کۆمه‌ڵێكی تریش..
 
4-کوورتکردنه‌وه‌  :   هه‌ڵسا به‌کورتکردنه‌وه‌ی کتێبه‌کانی وه‌کو کتێبی سیفه‌تی نوێژ و پاڕانه‌وه‌،هه‌روه‌ها په‌رتوکی کۆمه‌ڵانێكی تریش وه‌کو (  
“مختصرُ الشمائل المحمدیة للترمذی”، و”مختصرُ صحیح البخاری”، و”مختصرُ العلو للعلی العظیم وإیضاح صحیح الأخبار من سقیمها للذهبی ).“.
5-ده‌رخستنی فیقهی فه‌رمووده‌ :    به‌رده‌وام بووه‌ له‌ به‌ده‌رخستنی فیقهی فه‌مووده‌ و به‌یانکردنی ڕێڕه‌وی  فه‌رمووده‌وانان له‌ مه‌سه‌له‌ لاوه‌کی یه‌کاندا،ئیتر زۆر توێژینه‌وه‌ی له‌مه‌سه‌له‌ فیقهیه‌کان کردله‌ژێر ڕۆشنایی ده‌قه‌ سه‌حیحه‌کانی سوننه‌،له‌ نمونه‌ی ئه‌مه‌ش (
“صفةُ صلاة النبی صلى الله علیه وسلم من التكبیر إلى التسلیم كأنك تراها”، و”تحریمُ آلات الطرب”، و”أحكامُ الجنائز وبدعها”، و”آدابُ الزفاف فی السنة المطهرة” ) کۆمه‌ڵێكی تریش.
ئه‌و ڕاستیه‌ی که‌ هیچی تۆزوخۆڵ له‌سه‌ر نیه‌ که‌ شێخی ئه‌لبانی گۆڕانکاریه‌کی جۆریه‌تی خسته‌ زانستی فه‌رمووده‌وه‌،له‌ڕاستیدا نوێکار بووه‌ هه‌روه‌کو چۆن شێخ (مقبل الوادعی – فه‌رمووده‌وانی ووڵاتی یه‌مه‌ن ) ووتی : ئه‌وه‌ی که‌ بڕوام پێی هه‌یه‌ و لای په‌روه‌ردگار پێی قه‌رزارم که‌ شێخ ناصر الدین الألبانی یه‌كێكه‌ له‌ نوێكه‌ره‌وه‌کانی که‌ پێغه‌مبه‌ر له‌باره‌یان فه‌رموویه‌تی”له‌سه‌ر هه‌موو سه‌دساڵێكدا په‌روه‌ردگار نوێکه‌ره‌وه‌یه‌ك له‌م ئوممه‌ته‌ ده‌نێرێت که‌ دینه‌که‌یان بۆ نوێده‌کاته‌وه‌”.
 
کۆچی دوایی کردنی : 
پێش ئاوابونی خۆری ڕۆژی شه‌ممه‌ (22-جه‌مادی ئاخره‌-1420…به‌رامبه‌ر..2-تشرین یه‌که‌م-1999
زایینی) شیخی عه‌لامه‌ی نوێخوازی فه‌رموده‌وان ئه‌لبانی کۆچی دوایی کرد له‌ شاری عه‌ممان – ئوردن و پاش نوێژی عیشا نێژرا.
هه‌رچه‌نده‌ که‌س ئاگادار نه‌کرا له‌ وه‌فاتکردنی جگه‌ له‌ که‌سه‌ نزیکه‌کانی ئه‌ویش بۆ ئاماده‌کردنی ناشتنی له‌گه‌ڵ کورتی کاتی کۆچ و ناشتنی،به‌ڵام هه‌زاران که‌س ئاماده‌ بوون بۆ نوێژکردن له‌سه‌ جه‌سته‌که‌ی و ئاماده‌ی ناشتنی بوون،خوای گه‌وره‌ لێی خۆش بێت و به‌ ڕه‌حمه‌تی فراوانی خۆی بیبه‌خشێت.
          

صفحات سایت

پیچک