تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : بیروباوه‌ڕی موسڵمان,

 

كورتە باسێك دەربارەى ڕێبازى سەلەفییەت بەشی یەكەم


نوسینی: ئه‌بو ئه‌نه‌سی ته‌وحیدی

ڕوونكردنەوەى زاراوەكان
لەم بەشەدا دێینە سەر ڕوونكردنەوەى هەریەك له زاراوەی: سەلەف و، سەلەفییەت و، سەلەفی.

واتای وشەی سەلەف (السلف):

لەزمانەوانیدا: ئیبن فارس دەفەرمووێ(ڕەحمەتی خوای لێبێ‌)‌: سلف، سین و لام فا‌ء بنچینەیەكە بەڵگەیە لەسەر پێشكەوتن، السلف واتە: ئەوانەی ڕۆیشتوون، وە القوم السلاَّف واتا:پێشكەوتووەكان. (معجم مقاییس اللغة،ص468).

ئیبن منظور(ڕەحمەتی خوای لێبێ‌)دەفەرمووێ‌: السلف واتە:ئەوكەسەی پێش تۆ كەوتووە لەباب و 

باپیرانت وخزمە نزیكەكانت، ئەوانەی لەسەروو تۆنە لە پێشكەوتن و چاكەدا.(لسان العرب،6/330-331).

خوای پەروەردگار دەفەرمووێ‌:{عفا الله عَما سلف ومَن عاد فینْتقم الله مِنه} المائدە:95. واتە: خوا خۆش بووە لەوەی كە تێپەڕی و بەسەرچوو، بەڵام هەركەسێك بگەڕێتەوە (بۆسەر ئەو كردەوەیە) ئەوا خوا تۆڵەی بەتینی لێدەسێنێ‌.

وە دەفەرمووێ‌:{وجعلناهم سلفا ومثلا للآخرین} الزخرف:56. واتە: كردمانن بە پێشینەو ،پەند و عیبڕەت بۆ خەڵكانی پاش خۆیان.

وە پێغەمبەریش(صلی الله علیه وسلم) بە فاتیمەی كچی(ڕەزای خوای لێبێ‌)فەرموو: [فإنه نعم السلف أنا لك]. رواه البخاری ومسلم. واتە: بەڕاستی باشترین پێشینەیەك بۆ تۆ منم.

وە ئیمامی نەوەوی(ڕەحمەتی خوای لێبێ‌) لەشەرحی ئەم فەرموودەیەدا دەفەرمووێ‌: سلف واتە: پێشكەوتوو، واتای فەرموودەكەش: من پێش تۆ كەوتووم و لە پێش تۆ ڕۆیشتووم، پاشان تۆش دێیە لای من. (شرح صحیح مسلم،8/225).

كەواتە وشەی(سلف) لە مانەوانیدا واتە:پێشینە.

بەڵام لەزاراوەدا (واتە: زاراوەی زانایانی بیروباوەڕ): سەلەف بریتییە لە: هاوەڵەكان(الصحابة) و، شوێنكەوتووەكان (التابعین)و، شوێنكەوتووی شوێنكەوتووەكان(تابعی تابعین)، واتە:خەڵكی سێ‌ سەدە چاكەكە.

شێخ ئیبن باز(ڕەحمەتی خوای لێبێ‌)دەفەرمووێ‌: بێگومان سەلەف بریتیە لەخەڵكی سەدە چاكەكان(هاوەڵان وشوێنكەوتووەكان وشوێنكەوتووی شوێنكەوتووەكان)، جا هەركەسێك بەدوای ئەواندا بڕوا و لەسەر ڕێبازی ئەوان بڕوات، ئەوە كەسێكی(سەلەفییە)، وە هەركەسێكیش شوێن ئەوان نەكەوێ‌، ئەوە كەسێكی خەلەفییە). (إرشاد البریة إلى شرعیة الإنتساب إلى السلفیة،ص8).

كەواتە مەبەست بە وشەی سەلەف لەڕووی مێژوو و سەدەوە، خەڵكی سێ‌ سەدە باش و  شایەدی بۆ دراوەكە دەگرێتەوە، لە(صەحابە و تابعین و تابعی تابعین)ەكان.

بەڵام لەبەر ئەوەی لەو سێ‌ سەدەیەدا خەڵكی باش و خراپ ژیاوون، زانایان قەیدی (صاڵح)یان بۆ داناوە و، كردویانە بە(السلف الصالح) واتە: پێشینە چاكەكان، بۆ ئەوەی خەڵكی خراپ بێتە دەرەوە، وە كاتێكیش كە دەوترێ‌: ڕێبازی پێشین(مذهب السلف)، ئەوە مەبەست پێی ئەو ئیسلامەیە كە پێشینە چاكەكان لەسەری بووینە.

2- بەڵام وشەی سەلەفی(السلفی): ئەو(یا‌ء)ەی كە بەوشەی(سەلەف)ەوە نوساوە، یائی خستنە پاڵە(نسبة) واتە: ئەو كەسەی خۆی دەداتە پاڵ ڕێبازی سەلەف، هەروەكو چۆن ئەگەر كەسێك لەسەر مەزهەبی ئیمامی ئەحمەدی كوڕی حەنبەل بێت، پێی دەوترێت:حەنبەلی، ئینجا ئەو نسبەتە(واتە خۆدانە پاڵ ڕێبازی سەلەف)نیسبەتێكی گەورەو پیرۆزە جێگای فەخر و شانازییە، چونكە نیسبەتە بۆ ڕێبازێكی پارێزرا و لەهەڵە-بەشێوەیەكی گشتی-

كەواتە سەلەفی:ئەو كەسەیە كە لەسەر ڕێبازی پێشینە چاكەكان دەڕوات، لەهەموو بوارەكانی بیروباوەڕ و، خواپەرستی و،خوڕەوشتدا.

ئیمامی ذەهەبی(ڕەحمەتی خوای لێبێ‌) دەفەرمووێ‌: السلفی: وهو من كان علی مذهب السلف. (السیر،6/21). واتە: سەلەفی: ئەو كەسەیە كە لەسەر ڕێبازی سەلەف بێت.

كەواتە هەركەسێك پەیوەست بێت بە بیروباوەڕ و تێگەیشتنی پێشینە چاكەكان، ئەوە كەسێكی(سەلەفی)یە، هەرچەندە دووریش بێت لەوان لە ڕووی شوێن و سەردەمەوە، بەڵام ئەو كەسەی لەسەر ڕێبازی سەلەف نەڕوا، ئەوە لەوان نییە، ئەگەرچی لەناویشیان ژیابێ‌.

*لێرەدا پرسیارێك دێتە پێشەوە، ئەویش ئەوەیە:ئایە دروستە موسڵمان بەخۆی بڵێ‌ سەلەفی؟

وەڵام: بەڵێ‌ دروستە بە مەرجێك ڕاست بكات لە بانگەشەكەی، وە بەگوێرەی توانا هەوڵبدات لەسەر ڕێبازی سەلەف بڕوات.

واتە بەس ناو نەبێت،بەخۆی بڵێ‌ سەلەفی، بەبێ‌ ئەوەی لە ڕووی بیروباوەڕ و كردەوەدا لەسەر ڕێبازی سەلەف بێت، ناو لەخۆنان بە سەلەفی هیچ كاریگەریەكی نییە، ئەگەر موافیقی ناوەڕۆكەكە نەبێت، بەڵكو ئەو كاتی بانگەشەیەكی درۆیە و،نیفاقە،چونكە سەلەفییەت ناو نییە بەتەنها، بەڵكو حەقیقەت و ناوەڕۆكە، پەیوەست بوونێكی ڕاست و دروست و ڕاستگۆیانەیە بە ڕێبازی سەلەف.

بۆیەش ئەمڕۆ زۆرن ئەوانەی بانگەشەی سەلەفییەت دەكەن، وەكو(مورجیئەكانی سەردەم..مەدخەلییەكان)، بەڵام كە سەیری بیروباوەڕ و كردەوە و ئەخلاقیان دەكەی، زۆر دوورن، ئەوان لە دۆڵێكن و، سەلەفی ساڵح لە دۆڵێكی ترن!!!.

كل یدعی وصلا بلیلی       ولیلی لا تقر لهم بذاك

سارت مشرقة وسرت مغربا        شتان بین المشرق و المغرب

جا ئەگەر كەسێك بپرسێ‌:بۆچی ناو لە خۆمان بنێین سەلەفی؟بۆچی ناوێكی تر دابێنین؟ ئایا ناوی موسڵمان بەس نییە؟

وەڵام: بەكارهێنانی هەر ناو و زاراوەیەك كە بەڵگە بێت لەسەر ڕاستییەك،دروستە و هیچی تێدا نییە،مادام بۆ مەبەستێكی خراپ نەبێت.

ئینجا ئەو هۆكارەی وایكرد ئەو ناوە بەكاربهێنرێ‌، بریتیی بوو لەو بیدعە و گومڕایی و كۆمەڵە گومڕایانەی كە پەیدا بوون،هەریەكەیان ناوێكی هەبوو پێی دەناسرانەوە، لەهەمان كاتیش بەخۆیان دەووت موسڵمان، وەكو:شیعە و،خەواریج و،موعتەزیلە و، جەهەمیە و،قەدەریەو، سۆفی و ئەشعەریی و.....هتد، ئەمە وایكرد ئەهلی حەق چەند ناوێكیان هەبێ‌ - بۆ جیابوونەوە لە كۆمەڵە گومڕاكان-وەكو: ئەهلی سوننە، ئەهلی ئەسەر،سەلەفی...هتد.

كەواتە ناوی سەلەفی ناوێك نییە لە جیاتی وشەی موسڵمان بەكاربێت، بەڵكو ئەوە موسڵمانە ڕاستەقینەكەیە كە پێی دەوترێت سەلەفی، بۆ جیابوونەوە لە كۆمەڵە گومڕاكان.

وە ئەوانەی نكووڵی لەبەكارهێنانی ئەو ناوە دەكەن، خۆیان ناوی تایبەتیان هەیە، كە بۆخۆیان بەكاردێنن بۆ جیابوونەوە لە غەیری خۆیان، جا ناوى حیزبێك بێت یا فیكرەیەك یا هەر ناوێكی تر.

كەواتە چۆن بۆ خۆتان پێتان ڕەوایە ناوی تایبەتیتان هەبێ‌،ئاواش بۆ غەیری خۆتان پێتان ڕەوا بێت.

پرسیار كرا لە شێخ ئیبن باز، چی دەڵێی دەربارەی كەسێك ناو لە خۆی بنێ‌ سەلەفی و ئەسەرى، ئایا ئەوە تەزكیەیە؟

ئەویش وەڵامی دایەوە و فەرمووی: ئەگەر ڕاست بكات كە ئەسەرییە، یا سەلەفییە، ئەوە هیچی تێدا نییە..... ئەوە تەزكیەیەكە پێویستە.(محاضرة بعنوان:حق المسلم).

شێخ ئەبو بەصریش)خوا بیپارێزێ) دەفەرمووێ‌: وشەی سەلەفییەت و سەلەفییەكان، ئەگەر مەبەست پێى گەڕانەوە بێت بۆ كیتاب و سوننە، بەگوێرەی تێگەیشتنی سەلەف لەهاوەڵان و، شوێنكەوتووەكانیان  بە چاكە... وەمەبەست  پێی سیفەتی ئەو كەسە بێت كە لەسەر ئەو ڕێبازەیە... ئەوە ئەو كاتە وشەیەكی سوپاسكراوە،تێدەگەین و بەدروستی دەزانین...وە پێمان وایە هیچی تێدا نییە گەر بەكاربهێنرێ‌...بەڵام ئەگەر مەبەست پێی حیزبایەتی و، دەمارگیری بێت بۆ هەندێ‌ كەسی ئەو سەردەمە، وە بۆ پارچە پارچەكردنی ئومەت بێت بۆ چەندان حیزب و كۆمەڵ كە(ما أنزل الله بها من سلطان)...وە لە هەندێ‌ كاتدا بەكاربهێنرێ‌ بۆ كەسێك كە مەیل و ئارەزووی بەلای تاغووتە  ستەمكارەكانە..خۆشەویستی و دۆستایەتی هەیە بۆیان..ئەو  كاتی ڕەتی دەكەینەوە و خۆمان دەپارێزین لە بەكارهێنانی.

زانایانیش هەر لە كۆنەوە تا ئەو سەردەمە وشەی(سەلەفی)یان بەكارهێناوە بۆ كەسێك لەسەر ڕێبازی سەلەفی صاڵح بێت، وەكو:

ئیمامی زەهەبی دەفەرمووێ‌: (ئەوەی پێویستە بۆ كەسی(حافظ)، ئەوەیە دەبێ‌ تەقوادار و، زیرەك و، نەحو زان و،زمان زان و،بەشەرم و، سەلەفی بێت،...). (السیر،13/380).

2- ئیمامی زەهەبی دەربارەی دار قطنی دەفەرمووێ‌: ئەو پیاوە هەرگیز نەچۆتە ناو زانستی كەلام و جیدالەوه، وە ڕۆش نەچووە تێیدا،بەڵكو كەسێكی سەلەفی بووه (بل كان سلفیا). (السیر،16/457).

3- وە دەربارەی محمدی بەهرانی دەفەرمووێ‌: كەسێكی دیندار و، چاكەكار و، سەلەفی(سلفیا)و بەڕێز بووە.(معجم الشیوخ،2/280).

4: وە دەربارەی یەحیای شەیبانی دەفەرمووێ‌:كەسێكی شارەزابوو بە مەزهەبەكان،چاكەكار و خۆبەكەمزان و سەلەفی بوو. (معجم الشیوخ،2/369).

5- وە دەربارەی ئیبن هبیرە دەفەرمووێ‌: كەسێك بوو شارەزایی هەبوو لە مەزهەبەكان و زمانی عەڕەبی و تەرازووی هۆنراوە(عروض)، سەلەفی و ئەسەریش بووە(سلفیا أثریا). (السیر،20/426).

6- وە هەروەها وەكیعیش دەربارەی ئیسماعیلی كوڕی حەمماد دەفەرمووێ‌: سەلەفییەكی ڕاست و دروست بوو.(أخبار القضاة،2/167).

كەواتە بەكارهێنانی ئەم وشەیە دروستە-نەك واجب یاسوننەت بێ‌ - بەو شێوەیەی كە باسمان كرد، چونكە ناوێكی كورتكراوەیە، لە جیاتی ئەوەی بڵێی من موسڵمانێكم شوێنكەوتووی قوڕئان وفەرموودەم بەگوێرەی تێگەیشتنی سەلەفی ساڵح ،كورتی دەكەیتەوە و دەڵێی: من سەلەفیم. دواتر وەكو ئەوە وایە كە بڵێی: من سوننیم، واتە: لەسەر ڕێبازی ئەهلی سوننە و جەماعە دەڕۆم، هیچ جیاوازیەكی تێدا نییە.

ئینجا ئەو ناوانەی كە بەكارهێنانیان دروستە و، بەڵگەن لەسەر ئیسلامە ڕاستەقینەكە ئەمانەن:

أهل السنة والجماعة.

الفرقة الناجیة.

الطائفة المنصورة.

أهل الأثر.

أهل الحدیث.

السلفیون.

الغربا‌ء.

 3- ئینجا دێینە سەر ڕٍوونكردنەوەی وشەی سەلەفییەت(السلفیة): بریتییە لە ڕێبازەكە، واتە: قوڕئان و فەرموودە بە پێی تێگەیشتنی پێشینە چاكەكان(الكتاب والسنة بفهم سلف الأمة).

سەلەفییەت: ڕێبازێكە یەكسانە بە ئەهلی سوننە و جەماعە، نەك شتێكی جیابێ‌، كە ئەویش بریتیە لە ئیسلامە ڕاستەقینەكە.

بۆیەش شوێنكەوتنی سەلەفییەت لەسەر هەموو كەسێك پێویستە، دواتریش باسی لێوە دەكەین.

وە هەروەها سەلەفییەت حیزبێك نییە كەسانێك دایانمەزراندبێ‌ و، تایبەتی كەن بەخۆیان، بەڵكو ئیسلامە ڕاست و دروستەكەیە و، موڵكی هەموو كەسێكە كە دەستی پێوە بگرێ.

زانایانیش وشەی(سەلەفییەت)یان بەكارهێناوە:

وەكو شەیخ ولئیسلام ئیبن و تەیمییە(ڕەحمەتی خوای لێبێ‌) دەفەرمووێ‌: (واعلم أنه لیس فی العقل الصریح ولا فی شىء من النقل الصحیح مایُوجب مخالفة الطریقة السلفیة أصْلا). (مجموعة الفتاوى،5/24). واتە: باش بزانە نە عەقلی پاك و نەقڵى ڕاست و دروست هیچیان پێچەوانەی ڕێبازی سەلەفییەت نینە.

وە لە شوێنێكی تردا دەفەرمووێ‌: (وأما السلفیة فعلى ما حكاهُ الخطابی وأبوبكر الخطیب وغیرها، قالوا: مذهب السلف إجراء أحادیث الصفات وآیات الصفات على ظاهرها مع نفی الكیفیة والتشبیه عنها، فلا نقول: إن معنى الید القدرة،ولا: إن معنى السمع العلم،وذلك أن الكلام فى الصفات فرع على الكلام فى الذات یحتذى فی حذوه، و یتبع فیه مثاله، فإذا كان إثبات الذات إثبات وجود لا إثبات كیفیة، فكذلك إثبات الصفات إثبات وجود لا إثبات كیفیة). (مجموعة الفتاوى،33/177).

وەهەروەها ئیمامی ئیبن ولقەیمیش (ڕەحمەتی خوای لێبێ‌) لەسەرەتای پەرتووكی (روضة المحبین،ص20)دا دەفەرمووێ: (وما یناسب ذلك من نكت تفسیریة، وأحادیث نبویة، ومسائل فقهیة، وآثار سلفیة، وشواهد شعریة،....)..

سەلەفییەت ناوێك نییە لە جیاتی ئیسلام بەكاربێت، یاخود شتێكی جیا نییە لە ئیسلام، بەڵكو ڕوونكردنەوە و جیاكردنەوەی ئەو ئیسلامەیە كە سەلەفی صاڵح لەسەری بووینه.

سەلەفییەت جگە لە ئیسلامە ڕاست و دروستەكە هیچ شتێكی تر نییە.
          

صفحات سایت

پیچک