تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : سه‌باره‌ت به‌ نوێـژ,

 

سیفەتی بەرز و بڵندی خوای پەروەردگار  وە حوكمی نوێژكردن لەدوای كەسێك كە نكووڵی  لەم سیفەتە دەكات


وه‌رگێڕانی: ئه‌بو ئه‌نه‌سی ته‌وحیدی

شێخی بەڕێز حەمودی كوڕی عەقلائی شوعەیبی‌ السلام علیكم ورحمە الله وبركاته.

وە لەپاشاندا...

ڕێبازی ئەهلی سوننەت و جەماعەت چییە و چۆنە دەربارەى سیفەتی بەرزیێتی خوای پەروەردگار لەسەر دروستكراوەكانی، وە دەربارەى بەرزبوونەوە (إستوا‌ء) ی لەسەر عەڕشی خۆی؟وە هەروەها حوكمی ئەو كەسەی كە نكووڵی بەرزیێتی خوای پەروەردگار و بەرزبوونەوەی (إستوا‌ء) لەسەر عەڕشی خۆی بكات، وە ئایا ئیمامەتییەكەی لە نوێژدا دروستە؟

فەتوامان بۆ بدەن و، خوای گەورەش پاداشتی چاكەتان بداتەوە...


وە ئومێدمان وایە كە وەڵامەكە پشتگیر و بەهێزكرابێ‌ بە بەڵگەی قوڕئان وسوننەت.

 

وەڵام: الحمد الله رب العالمین، والصلاة والسلام علی أشرف الأنبیا‌ء والمرسلین نبینا محمد وعلی آ‌له وصحبه أجمعین.

لە پاشاندا: 

بەتەئكید ئەهلی سوننەت و جەماعەت ڕەحمەتی خوایان لەسەر بێت كۆڕاو یەكدەنگن لەسەر بیروباوەڕبوون بەوەی خوای پاك و بێگەرد و بڵند بەرزبۆتەوە لەسەر عەرشی خۆی، بەرز و بڵندە بە زاتی خۆی لەسەر هەموو دروستكراوەكانی، وەهیچ كەسێكیش پێچەوانەی ئەو بیروباوەڕە نییە مەگەر كەسێك كە خوای گەورە چاوڕۆشنیەكەی كوژاندبێتەوە و لێی ستاندبێتەوە لە جەهەمییەكان و موعتەزیلەكان و جگە لەوانیش لە تاقمە گومڕاكان، ئەوانەی كە پشتییان كردۆتە پەرتووكەكەی خواو سوننەتی پێغەمبەرەكەی وە عەقڵی خۆیان و بیروبۆچوونی شێخەكانی خۆیان كردۆتە حەكەم و بڕیاردەر.

بەرزیێتی خوای پاك و بێگەرد جێگیرە لە قوڕئان وسوننەت و عەقڵ و فیتڕەت:

*بەڵگەی پەڕاوەكەی خوای پەروەردگار: 

پەڕاوەكەی خوا پڕە لەو دەقانەی كە بەڵگەن لەسەر بەرزیێتی خوای پاك و بێگەرد و بڵند بە زاتی خۆی لەسەرووى هەموو دروستكراوەكانی بەچەندان شێوەی جیاواز و هەمەجۆر.

یەكەم: دەربڕین بە ڕاشكاوانە بەوەی كە خوای پەروەردگار بەرز بوویتەوە لەسەر عەڕشی خۆی، ئەمەش لەحەوت شوێن هاتووە لە قوڕئانی خۆشەویستدا .[ حەوت شوێنەكەش ئەمانەن:1-الأعراف:54، 2-یونس:3، 3-الرعد:2، 4-طه:5 5-الفرقان:59،].

دووەم: دەربڕین بە گوفتار و لەفزی بەرز(العلی) و، بڵند (الأعلی)، خوای بەرز و بڵند دەفەرمووێ‌: {وهو العلی العظیم} البقرە:255. واتە:وە هەر ئەو بڵند و پایە بەرز و گەورەیە.

وەدەفەرمووێ‌: {له مافی السَّموات ومافی الأرض وهو العلی العظیم} الشورى:4. واتە:هەرچی لە ئاسمانەكان و زەویدایە، هەر هەموو موڵكی خوایە و ئەو خاوەنییەتی وەهەر ئەویشە بڵند و گەورەیە.

وە دەفەرمووێ‌: {سبع اسْم ربك الأعلى} الأعلى:1. واتە: بەردەوام پەروەردگاری بەرز و بڵندی خۆت بە پاكی ناو ببە و یادی بكە. وە دەفەرمووێ‌: {إلاابْتغاء وجه ربه الأعلى} اللیل:20. واتە:تەنها مەبەستی پەروەردگاری بەرز و بڵندە.

سێیەم: دەربرینى بە گوفتار و لەفزی لەسەر(الفوقیة) لە چەند شوێنێك، خواى بەرز و بڵند دەفەرمووێ‌: {وهو القاهر فَوق عبادە} الأنعام:18. واتە:وەهەر خۆشیەتی زاڵ و دەست ڕۆیشتوو بەسەر هەموو بەندەكانیدا. وە دەفەرمووێ‌:{یخافون ربهم مِن فوقهم ویفعَلون ما یؤمرون} النحل:50. واتە:فریشتەكان لە پەروەردگاریان دەترسن كەلەلای سەرویانەوەیە وە هەر فەرمانێكیان پێ‌ بكرێ‌ دەیكەن.

چوارەم: دەربڕین بە بەرزبوونەوە و سەركەوتنی(صعود)شتەكان بۆلای خوای پاك و بێگەرد،خوای پاك وبەرز دەفەرمووێ‌: {إلیه یصعد الكلمُ الطیب والعمل الصالح یرفعه} الفاطر:10. واتە:وتەی پاك وچاك تەنها بۆلای خوا سەردەكەوێ‌ وە هەموو قسە و ئاكارێكی چاك و پاكیش بەرەو لای خۆی بەرزی ئەكاتەوە.وە دەفەرمووێ‌:{وإذ قال الله یا عیسى إنی مُتوفیك ورافِعك إلی} البقرە:55. واتە: (بیهێنەرەوە یادت) كاتێ‌ خوا فەرمووی ئەی عیسا بەڕاستی من دەتبەمەوە بۆلای خۆم و بەرزت دەكەمەوە بۆلای خۆم. وە دەفەرمووێ‌: {بل رفعه الله} النسا‌ء:158. واتە: بەڵكو خوا بەرزی كردەوە بۆلای خۆی.

پێنجەم: دەربڕین بە دابەزین و هاتنە خوارەوەى(النزول)شتەكان لەلای خوا، خوای بەرز و بڵند دەفەرمووێ‌: {حم*تنزیل الكتاب من الله العزیز العلیم} غافر:1-2. واتە: حم، دابەزاندنی ئەم كتێبە(قوڕئان)لەلایەن خوای بەدەسەڵاتی زاناوەیە. وە دەفەرمووێ‌: {حم* تنزیل من الرحمن الرحیم} فصلت:1-2. واتە:حم، ئەم قوڕئانە لەلایەن خوایەكی خاوەن بە زەیی و میهرەبانەوە نێردراوەتە خوارەوە.

مەبەست لە بەڵگە هێنانەوە بەو دوو جۆرە(چوارەم و پێنجەم) ئەوەیە كە بەڕاستی سەركەوتن و بەرزبوونەوە جگە لە خواروو بۆ سەروو هیچ شتێكی تری لێ‌ وەرناگیرێ‌ و نافڕێتەوە، وەهەروەها هاتنە خوارەوە و دابەزینیش جگە لە سەروو بۆ خواروو هیچ شتێكی تری لێ‌ وەرناگیرێ‌.

شەشەم: دەربڕین بەوەی كە خوای پیرۆز و بەرز لەسەروو ئاسمانەكانە، خوای بەرز و بڵند دەفەرمووێ‌:

{‌أ أمنتم من فی السما‌ء} تاوەكو دەگاتە ئەو شوێنەی كە دەفەرمووێ‌: {أم أمنتم من فی السَّماء} الملك:16-17. واتە: ئایا دڵنیان لەو خوایەی كە لە سەروو ئاسمانەكانە....یان لەو زاتەی كە لەسەرووی ئاسمانەكانە  دڵنیان. 

*بەڵگەی سوننەت:

سوننەتیش پڕە لەو فەرموودانەی كە بەڵگەن لەسەر بەرزی خوای گەورە لەسەر دروستكراوەكانی....لەوانە:

     یەكەم: هەواڵ دانی پێغەمبەر(صلی الله علیه وسلم)بەوەی كە خوا لەسەروو ئاسمانەكانە، وەك دەفەرمووێ‌: [ألا تأمنونی وأنا أمین من فی السماء]. رواه البخاری(4351)،ومسلم(1064). واتە: ئایا ئێوە من بەدەست پاك و باوەڕپێكراو نازانن لە كاتێكدا من باوەڕپێكراوی ئەو خوایەم كە لەسەروو ئاسمانەكانە.

وە پێغەمبەر(صلی الله علیه وسلم) بەكەنیزەكەكەی (جاریة)ی فەرموو: ((أین الله؟))واتە: خوا لە كوێیە؟ قالت: فی السما‌ء، واتە: ئەویش گوتی: خوا لەسەرووی ئاسمانەكانە، ئەوجا پێی فەرموو:ئەدی من كێم؟ ئەویش گوتی: تۆ نێردراوی خوای، ئینجا پێغەمبەر(صلی الله علیه وسلم) بە گەورەكەی فەرموو: دەسا ئازادی بكە (چونكە خاوەن ئیمانە).  رواه مسلم(537)،وأبو داود(930).

مەبەستی بەڵگە هێنانەوە لەو فەرموودەیە ئەوەیە كە پێغەمبەر(صلی الله علیه وسلم)شایەتی بۆ دا بە ئیمان لەبەرئەوەی گوتی خوای گەورە لەسەروو ئاسمانەكانە.

دووەم: پێغەمبەر(صلی الله علیه وسلم)لە دوعا خوێندن لەسەر نەخۆش دەیفەرموو: [ربنا الله الذی فی السماء]. حدیث حسن،رواه أبو داود(3892). 

 واتە:پەروەردگاری ئێمە ئەو خوایەیە كە لەسەروو ئاسمانەكانە.

سێیەم: لە كاتێكدا پێغەمبەر(صلی الله علیه وسلم)وتاری دەدا لە كۆبوونەوەیەكی گەورە لە حەج فەرمووی: ئایا پێتانم گەیاند؟ فەرموویان: بەڵێ‌، ئەوجا پەنجەی بەرزكردەوە بۆ ئاسمان وە فەرمووی:ئەی خوایە تۆ شاهید بە لەسەر ئەوە. رواه مسلم.

*بەڵگەی عەقڵی:

بە ڕاستی عەقڵیش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە خوای پاك و بێگەر و بڵند لە بەرزییە،ئەوەش لە ڕێگەی تاقیكردنەوە و دابەشكردن دەبێت(السبر والتقسیم) . رواه مسلم.

یەكەم: ئەوەش بەوە دەبێت ئەو كەسەی كە ئینكاری لە بەرزیێتی خوا دەكات پێی گوترێ‌:یان ئەوەیە كە خوای پاك و بێگەرد بوونی هەیە یاخود بوونی نییە-خوای گەورەش دوورە لەوە-وە بەگوێرەی هەركام لەم دوو وادانانە(تەقدیرە)ئەو كەسەی كە ئینكاری لەبەرزی خوا دەكات ناچاری دەكات كە دان بنێ‌ بە پوچەڵیێتی قسەكەی، چونكە شتەكە لە یەكێك لەم دوو حاڵەتە بەدەر نییە و خاڵی نیە یا ئەوەیه خوا له سەرووه یا له خوارووه،وه بوونى خوا له خواروو شتێكى ناحەقه، چونكە ئەمە وادەخوازێ‌ كە خوای گەورە تێكەڵ بووە لەگەڵ دروستكراوەكانی وە ئەمەش كوفرە بەیەكدەنگی زانایانی پێشین(السلف)، كەواتە هیچ نەمایەوە تەنها بەشی دووەم كە بریتییە لەوەی خوای پاك و بێگەرد و بڵند لەسەرووە، كەواتە بیروباوەڕبوون بە بەرزیێتی خوا پێویست(واجب)دەبێ‌.

دووەم: دووبارە هەر لە ڕێگەی تاقیكردنەوە و دابەشكردن دەبێ‌، بەوەی كە بووترێ‌ حاڵەتەكە  لەوە بەدەر نییە یان ئەوەیە خوا لەسەرووە یان لە خوارووە یان لای ڕاستە یان لای چەپە یان لە پێشە یان لە پشتە، ئەوجار سەیر دەكرێ‌ لەكاتی تاقیكردنەوە كە كامە لا بەڕێزتر و گونجاوترە بۆ خوا،ئەوكات دەبینین كە سەروو بەڕێزترین و گونجاوترینیانە، وەخوای پاك و بێگەرد و بڵندیش شایستەیە بۆ بەڕێزترین، كەواتە پێویستە باوەڕمان وابێ‌ كە خوا لەلای سەرووە.

*بەڵگەی فیترەت:

بەڕاستی عاقڵەكان هەر هەموویان فیترەتیان وایە و وابەدی هاتوون كە لەكاتی پاڕانەوە و پەنابردن و تەنگانە و ناچاری ڕوودەكەنە سەروو، كە ئەمەش بێگومان بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە خوا لەسەرووە.

ئەوەش كە شایەتی دەدات بۆ ئەم ڕاستییە ئەو گفتوگۆیەیە كە لە نێوان هەمەزانی و جوینی [تێبینى:ئیمامی جوەینی(ڕەحمەتی خوای لێبێ‌)لەسەرتادا یەكێك بوو لە پێشەواكانی ڕێبازی ئەشعەری، بەڵام سوپاس بۆ خوا لە كۆتایی ژیانی گەڕایەوە سەر ڕێبازی سەلەف لە بابەتی ناو و سیفەتەكانی خوای پەروەردگار.(وەرگێڕ)].

 ڕوویدا كاتێك كە هەمەزانی هات بۆ كۆڕی جوەینی   كاتێك بوو كە جوەینی دەرسی بە قوتابییەكانی دەووت و بابەتی ئینكاری كردنی بەرزیێتی خوای گەورەی بڕیاردەدا و جێگیری دەكرد، لەو كاتەدا هەمەزانی بە جوەینی ووت:ئەی مامۆستا هەواڵمان بدێ‌ دەربارەی ئەو پێویستی و  ناچاریەی كە هەستی پێ‌ دەكەین لە دەروونماندا چونكە بەڕاستی هیچ كاتێ‌ مرۆڤ ڕووی نەكردۆتە خوا ئیلا هەستی بە پێویستی و ناچارییەك كردووە كە خوا لەلای سەرووە؟ ئیتر جوەینیش لە كورسیەكەی هاتە خوارەوە و لەسەری خۆی دەدا و دەیفەرموو:هەمەزانی سەرسامی كردم، هەمەزانی سەرسامی كردم!!!

*حوكمی ئەو كەسەی كە ئینكاری بەرزیێتی خوا دەكات:

ئەوە بەڕاستی پێی كافر دەبێ‌ بە مەرجێك ئەگەر نەزان نەبێ‌ بەو دەقە شەرعییانە كە بەڵگەن لەسەر سیفەتی بەرزیێتی خوا، وە بەتەئكید زۆرێك لە زانایان حوكمی كوفریان داوە بۆ ئەو كەسەی ئینكاری بەرزی خوا دەكات.

جا یەكێك لەو پێشەوایانه ئەبو جەنیفەیە كاتێك ئەبو موطیعی بەلخی پرسیاری لێكرد لەبارەی كەسێك كە ئینكاری بەرزبوونەوەی(إستوا‌ء)خوا دەكات لەسەر عەڕشی خۆی و ئینكاری بەرزیێتی خوا دەكات لەسەر دروستكراوەكان؟ئەویش فەرمووی:ئەو كەسە كافرە، ئەبو موگیع دەڵێ‌، پێم گووت: باشە ئەگەر بڵێت خوا بەرزبۆتەوە لەسەر عەڕش بەڵام من نازانم عەڕشەكەی لە ئاسمانە یان لەزەوی؟، فەرمووی:ئەو كەسە كافرە . [-(مختصر العلو،الذهبی،ص136)].

وە پێشەوای پێشەواكان محمدی كوڕی خوزەیمە دەربارەی ئەو كەسەی كە ئینكاری بەرزیێتی خوا دەكات لەسەر دروستكراوەكانی دەفەرمووێ‌:ئەو كەسە كافرە داوای تەوبەی لێ‌ دەكرێ‌ ئەگەر تەوبەی كرد باشە ئەگەرنا بە شمشێر لە ملی دەدرێ‌ و تەرمەكەشی فڕێ‌ دەدرێتە ناو مەزبەلە لەگەڵ لاشەی بۆ گەنی مردارەوەبووەكان.

*بەڵام حوكمی ئیمامەتی ئەو كەسەی كە ئینكاری بەرزیێتی خوا دەكات.

ئەوە ئیمامەتیەكەی ناڕەوایە(باطل)ە، وە دروست نییە ئیقتیدای پێوە بكرێ‌ وەنابێ‌ بكرێ‌ بە ئیمام لە نوێژدا لەبەر قسەی ئەو زانایانەی پێشتر باسمانكرد دەربارەی كافركردنی ئەو كەسە.

ئەوەی كەباسمان كرد ئەوەبوو كە گونجاو و ئاسان بوو لەبارەی ئەو بابەتە ترسناكە وە ئەگەر بێتو قسە و باسمان كردبا لەسەر پوچەڵیێتی ڕێبازی ئەو جەهەمییانەی كە ئینكاری بەرزیێتی خوا دەكەن لەسەر دروستكراوەكانی وە قسەكانمان بخستبا ڕوو بۆ دەرخستنی پوچەڵیێتی گومانەكانیان ئەوە قسەكان درێژەی دەكێشا،ئەوەندەی باسمان كرد بەسە بۆ كەسێك كە مەبەستی هیدایەت و ڕێنمایی بێت.. 

 

یارمەتی و سەركەوتنیش لەلای خوایە 

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی آ‌له وصحبه أجمعین

وتنی: حەمودی كوڕی عەقلائی شوعەیبی(ڕەحمەتی خوای لێ‌ بێ‌)

مامۆستای پێشو لە زانكۆی ئیمامی محمدی كوڕی سعودی ئیسلامی

لقی قەصیم 28/4/1421ه 

وه‌رگێڕانی

م/ ئه‌بو ئه‌نه‌سی ته‌وحیدی
          

صفحات سایت

پیچک