تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : زانسـت و ئیعجاز,

 

سێ نموونه‌ له‌ ئیعجازی قورئان


ئاماده‌كردنی: دووربین

الحمد لله رب العالمین والصلاة والسلام على المبعوث رحمة للعالمین محمد وعلى آله وصحبه أجمعین…..
نموونه‌ی یه‌كه‌م : ده‌رباره‌ی ئیعجازی مێژوویی :
(عبدالله‌ ی كوٌڕی مسعود) (خوای لێ رازی بێت ) ده‌فه‌رموێت : (فارسه‌كان به‌سه‌ر ٌڕۆمه‌كاندا سه‌ركه‌وتبوون , هاوبه‌ش دانه‌ران پێیان خۆش بوو , به‌ڵام باوه‌ٌڕداران حه‌زیان ده‌كرد ٌڕۆمه‌كان به‌سه‌ر فارسه‌كاندا سه‌ركه‌ون , چونكه‌ خاوه‌نی په‌یامی ئاسمانی بوون و له‌ ئایینه‌كه‌یانه‌وه‌ نزیكتر بوون , ئنجا ئه‌م ئایه‌ته‌ هاته‌ خواره‌وه‌ : (الم , غُلِبَتِ الرُّومُ , فِی أَدْنَى الأَرْضِ وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ ) (الروم/1-3) واته‌ : (الف , لام , میم , ٌڕۆمه‌كان له‌ نزیكترین –یاخود نزمترین- شوێنی زه‌ویدا تێك شكان و ئه‌وان دوای تێك شكانه‌كه‌یان هه‌ر سه‌رده‌كه‌ون) , هاوبه‌ش دانه‌ران ووتیان : ئه‌ی ئه‌بو به‌كر هاوه‌ڵه‌كه‌ت ده‌ڵێ: له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكدا ٌڕۆمه‌كان به‌سه‌ر فارسه‌كاندا سه‌ر ده‌كه‌ون؟ فه‌رمووی: ٌ

ڕاست ده‌كات , ووتیان: ئه‌ی بۆ گره‌و نه‌كه‌ین؟ به‌ڵێنیان پێ دا له‌سه‌ر چوار (ووشتری گه‌نج) هه‌تا ماوه‌ی حه‌وت ساڵ , حه‌وت ساڵه‌كه‌ تێپه‌ٌڕی و هیچ نه‌بوو , هاوبه‌ش دانه‌ران به‌وه‌ دڵخۆش بوون , به‌لای موسوڵمانه‌كانیشه‌وه‌ گران و ناخۆش بوو , (ابو بكر) (خوای لێ رازی بێت ) ئه‌مه‌ی بۆ پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) باس كرد , فه‌رمووی: (مابضع سنین عندكم؟) واته‌ : (چه‌ند –بضع- ساڵێك لای ئێوه‌ چه‌نده‌یه‌؟) ووتیان: له‌ (ده‌) كه‌متره‌ , فه‌رمووی: (اذهب فزایدهم وأزدد سنتین فی الأجل) واته‌: (بٌڕۆ پێیان زیاد بكه‌و دوو ساڵ بخه‌ره‌ سه‌رماوه‌كه‌) . (ابن مسعود) (خوای لێ رازی بێت ) ده‌فه‌رموێت : دووساڵه‌كه‌ تێنه‌په‌ٌڕی بوو سوارهات و هه‌واڵی سه‌ركه‌وتنی ٌڕۆمه‌كانی نارده‌ خواره‌وه‌ : (الم , غُلِبَتِ الرُّومُ , فِی أَدْنَى الأَرْضِ وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ , فِی بِضْعِ سِنِینَ لِلَّهِ الأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ وَیَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ , بِنَصْرِ اللَّهِ یَنصُرُ مَن یَشَاء وَهُوَ الْعَزِیزُ الرَّحِیمُ , وَعْدَ اللَّهِ لا یُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا یَعْلَمُونَ ) (الروم/1-6) واته‌: (الف , لام , میم , ٌڕۆمه‌كان له‌ نزیكترین یاخود نزمترین شوێنی زه‌ویدا تێك شكان و ئه‌وان دوای تێك شكانه‌كه‌یان هه‌ر سه‌رده‌كه‌ون , له‌ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكی تردا , فه‌رمان هه‌ر بۆ خوای گه‌وره‌یه‌ له‌وه‌ پێش و له‌وه‌ ودواش , ئه‌و ٌڕۆژه‌ باوه‌ٌڕداران به‌ سه‌ركه‌وتنی خوا دڵخۆش ده‌بن و خوا بیه‌وێت هه‌ر كه‌س سه‌بخات سه‌ری ده‌خات و هه‌ر خۆی شكۆمه‌ندو میهره‌بانه‌ , خوا به‌ڵێنی داوه‌و به‌ڵێنی خواش دوا ناكه‌وێت , به‌ڵام زۆربه‌ی خه‌ڵكی نازانن) (اخرجه ابن جریر و ابن حاتم و الترمذی)
………………………………………………………………………………….
نموونه‌ی دووه‌م : ده‌رباره‌ی ئیعجازی ٌڕه‌وان بێژی :
خوای گه‌وره‌ بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ختی سزای دۆزه‌خ ده‌ربخات بۆ بێ باوه‌ٌڕان , به‌ڵام به‌ پیشان دانی كه‌مترین ٌڕێژه‌ی ئه‌و سزایه‌ كه‌ به‌و كه‌می یه‌ش چه‌نده‌ كاریگه‌ره‌ , ئه‌م مه‌به‌سته‌ له‌ چه‌ند ووشه‌یه‌كی قورئانداو به‌ شێوه‌یه‌كی (معجز) ده‌رده‌بٌڕێت و ده‌فه‌رموێت : (وَلَئِن مَّسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِّنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَیَقُولُنَّ یَا وَیْلَنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِینَ ) (الأنبیاء/46) واته‌: (ئه‌گه‌ر هه‌ڵاوێك له‌ سزای په‌روه‌ردگارتیان به‌ر بكه‌وێت ده‌ڵێن: داماوو سه‌رگه‌ردان خۆین به‌ ٌڕاستی ئێمه‌ سته‌مكار بووین) لێره‌دا ده‌بینین هه‌موو پێك هاتی ٌڕسته‌كه‌ هاو ئاهه‌نگن و سه‌رجه‌م واتای كه‌میه‌تی ده‌گه‌یه‌نن چونكه‌ :
1) ووشه‌ی (لئن) واته‌ (ئه‌گه‌ر) بۆ گومان په‌یدا كردنه‌و واتای كه‌می ده‌گه‌یه‌نێت .
2) هه‌روه‌ها ووشه‌ی (مس) واته‌ (به‌ركه‌وتنێكی كه‌م) : واتای كه‌می چه‌شتنی ئاگره‌كه‌ ده‌گه‌یه‌نێت .
3) یاخود ووشه‌ی (نفحة) واته‌ : (هه‌ڵاوێك):له‌ سێ ٌڕوه‌وه‌ واتای كه‌میه‌تی ده‌به‌خشێت :
ا)- هه‌ڵاو كه‌مترین ٌڕێژه‌ی ئاگره‌ .
ب- (نفحة) چاووگی (مره‌) یه‌و واتای (یه‌ك جار) ده‌گه‌یه‌نێت .
ج- ( نفحة) –تنوین-ی نه‌ناسراوی له‌سه‌ره‌ , واته‌ : هێنده‌ كه‌مه‌ گوێ ی پێ نادرێت .
4) ووشه‌ی (من) بۆ (هه‌ند) ه‌ : واته‌ :(به‌شێك) وله‌ چاو (هه‌موو) دا كه‌می ده‌به‌خشێت .
5) ووشه‌ی (عذاب) واته‌ : (سزا) جۆرێكی هێواشی سزایه‌ به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ جۆره‌كانی تری وه‌ك (نكال) و (عقاب) .
6) ووشه‌ی (ربك) واته‌ (په‌روه‌ردگارت) , یه‌كێكه‌ له‌و ناوانه‌ی كه‌ واتای به‌زه‌یی و به‌خشنده‌یی ده‌گه‌یه‌نن , به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ ناوی (القهار) و (المنتقم) . ئه‌میش میهره‌بانی سزا ده‌ره‌كه‌ ده‌گه‌یه‌نێت . واته‌ : (ئه‌گه‌ر سزایه‌كی ئه‌وه‌نده‌ كه‌م به‌و جۆره‌ به‌ سوێ و ئازار بێت و بێ باوه‌ٌڕان بخاته‌ هاوار و لاڵانه‌وه‌و له‌ تاویدا دان به‌ سته‌مكاری خۆیاندا بنێن , ئه‌ی ده‌بێت سزای سه‌خت و توندی به‌ قین و ٌڕقی خوای تۆڵه‌ سێن و شكۆمه‌ند چه‌نده‌ به‌ ئازار بێت و چی یان لێ بكات ؟
…………………………………………………………………………………..
نمونه‌ی سێیه‌م : ده‌رباره‌ی ئیعجازی زانستی :
قۆناغه‌كانی دروست بوونی كۆرپه‌له‌
دروست كردن سیفه‌تێكی تایبه‌ته‌ به‌ خوای گه‌وره‌وه‌و كه‌سی تر ناتوانێت خۆی له‌و په‌رێزه‌ بدات چونكه‌ خۆی دروست كراوه‌ , پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ده‌فه‌رموێت : (قال الله تعالی : ومن اظلم ممن ذهب یخلق كخلقی , فلیخلقوا ذرة او لیخلقوا حبة , او لیخلقوا شعیرة ) (متفق علیه) واته‌ : ( خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت : كێ سته‌مكار تره‌ له‌و كه‌سه‌ی دێت و له‌ شێوه‌ی دروست كراوه‌كانی من دروست ده‌كات , با –مێروله‌- یان –گه‌ردیله‌- یه‌ك دروست بكه‌ن , یان ده‌نكه‌ تۆوێك دروست بكه‌ن , یاخود ده‌نكه‌ جۆیه‌ك دروست بكه‌ن) خوای گه‌وره‌ له‌ باسی سه‌ره‌تای دروست كردنی مرۆڤ و قۆناغه‌كانی پێك هاتنی كۆرپه‌له‌دا ده‌فه‌رموێت : (وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن سُلالَةٍ مِّن طِینٍ , ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِی قَرَارٍ مَّكِینٍ , ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا , ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ , فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ ) (المؤمنون/12-14) واته‌ : (مرۆڤمان له‌ پوخته‌یه‌كی وه‌رگیراو له‌ قوٌڕ دروست كردووه‌ , پاشان كردومانه‌ به‌ تنۆكه‌ ئاوێك له‌ شوێنێكی جێگیردا –كه‌ پزدانه‌- ئنجا له‌ تنۆكه‌ ئاوه‌كه‌ خوێن پاره‌یه‌كمان دروست كردوه‌و له‌ خوێن پاره‌كه‌ گۆشت پاره‌یه‌كمان دروست كردووه‌ –به‌ ئه‌ندازه‌ی پارویه‌كی جوراو- له‌ گۆشت پاره‌كه‌ش ئێسقانمان دروست كردووه‌ –واته‌ په‌یكه‌ری ئێسك- ئێسقانه‌كه‌شمان به‌ گۆشت داپۆشیوه‌ , ئنجا دروست كراوێكی ترمان لێ پێك هێناوه‌ , پاك و پیرۆزی بۆ خوا كه‌ چاكترینی دروستكارانه‌) .
گه‌ر سه‌رنج بده‌ین ده‌بینین هه‌ریه‌ك له‌و بٌڕگانه‌ی له‌م چه‌ند ئایه‌ته‌ پیرۆزه‌دا هاتوون ٌڕاستی یه‌كی زانستی ده‌ر ده‌بٌڕن و گه‌وره‌ترین ئیعجازی زانستی ده‌سه‌لمێنن , وه‌ك لێره‌دا زۆر به‌ كورتی ئاماژه‌یان بۆ ده‌كه‌ین :
1_خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت : (وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن سُلالَةٍ مِّن طِینٍ) واته‌ : (مرۆڤمان له‌ پوخته‌یه‌كی وه‌رگیراو له‌ قوٌڕ دروست كردووه‌ ) :
ئه‌گه‌ر مرۆڤ بگێٌڕینه‌وه‌ بۆ ٌڕه‌گه‌زه‌ سه‌ره‌تایی یه‌كانی پێك هاتنی له‌شی ده‌بینین بیست و دوو ٌڕه‌گه‌ز به‌شداری له‌ پێك هاتنی دا ده‌كه‌ن و به‌م شێوه‌یه‌ دابه‌ش ده‌بن :
ڕ- (ئۆكسجین) (هایدرۆجین) به‌ شێوه‌ی ئاو , به‌ ٌڕێژه‌ی (65-60%) له‌ سه‌دا , له‌ كێشی له‌ش .
ب- (كاربۆن) (هایدرۆجین) (ئۆكسجین) بنچینه‌ی پێك هاتنه‌ ئه‌ندامی یه‌كان پێك دێنن له‌ : (شه‌كره‌مه‌نی ) و (پٌڕۆتینات) و (ڤیتامینات) و (هۆٌڕمۆنات) .
ج- مادده‌ ووشكه‌كان : كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ دابه‌ش ده‌بن :
* حه‌وتیان بریتین له‌ : (كلۆر , كبریت , فۆسفۆر , مه‌گنیسێۆم , كلس , پۆتاسیۆم , ستۆدیۆم ) كه‌ ٌڕێژه‌ی (80-60%) ی له‌سه‌دا ی مادده‌ ووشكه‌كان پێك دێنن .
* حه‌وتی تریان بریتین له‌ : (ئاسن , مس , تۆد , مه‌نگه‌نیز , كۆباڵت , تۆتیا , مۆلبیدیۆم ) ئه‌مان به‌ ٌڕێژه‌یه‌كی كه‌متر .
* شه‌شیان به‌ ٌڕێژه‌یه‌كی زۆر كه‌م كه‌ بریتین له‌ : (فلۆر , ئه‌له‌منیۆم , بۆر , سیلینیۆم , كادمیۆم , كرۆم ) .
هه‌ریه‌ك له‌و ٌڕه‌گه‌زانه‌ له‌ خاكی زه‌ویدا هه‌ن و مه‌رج نی یه‌ هه‌موو پێك هاته‌كانی خاك له‌ پێك هاته‌كانی له‌شی مرۆڤدا هه‌بن چونكه‌ پتر له‌ (100) ٌڕه‌گه‌ز له‌ زه‌ویدا هه‌ن به‌ڵام تا ئێستا ته‌نها بیست و دوویان دۆزراوه‌ته‌وه‌ كه‌ به‌شداری له‌ پێك هاته‌ی له‌شدا ده‌كه‌ن , خوای گه‌وره‌ش بۆیه‌ ده‌فه‌رموێت : (مِن سُلالَةٍ مِّن طِینٍ) واته‌ : (له‌ پوخته‌یه‌كی وه‌رگیراو له‌ قوٌڕ)
هه‌روه‌ها پێكهێنه‌ری بنچینه‌یی له‌ش ئاوه‌ كه‌ ٌڕێژه‌ی (3/4) ده‌بێت و مرۆڤ ناتوانێت له‌ چوار ٌڕۆژ زیاتر به‌ بێ ئاو بژی , خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت : ( وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاء كُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ) (الأنبیاء/30) واته‌ : ( له‌ ئاو هه‌موو شتێكی زیندومان دروست كردووه‌ ) .
2) ده‌فه‌رموێت : (ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً…..) واته‌ : (پاشان كردومانه‌ به‌ تنۆكه‌ ئاوێك ….) :
(نگفه‌) له‌ زمانی عه‌ره‌بیدا ناوه‌ بۆ تۆوی پیاو , هه‌رچه‌نده‌ لێره‌دا مه‌به‌ست له‌ تۆوێكی پیتێنراوه‌ له‌ (تۆو هێلكۆكه‌ی ئافره‌ت ) , به‌ڵام خوای گه‌وره‌ قۆناغه‌كانی به‌ (نطفة) ناو بردووه‌ , چونكه‌ كۆرپه‌له‌ (به‌ نێرو مێ یه‌وه‌) تۆوی پیاوه‌ كه‌ له‌ دیاری كردنی ٌڕه‌گه‌زه‌كه‌ی به‌ر پرسیاره‌ , له‌به‌ر ئه‌وه‌ی (صبغیات) ی جنسی جیاواز هه‌ڵده‌گرێت , به‌ پێچه‌وانه‌ی هێلكۆكه‌ی ئافره‌ته‌كه‌وه‌ كه‌ (صبغیات) ی جنسی هاوشێوه‌ هه‌ڵده‌گرێت , به‌م شێوه‌یه‌ كرداری پیتێنه‌كه‌ ٌڕوو ده‌دات :
پیاوه‌كه‌ (نگفه‌) ی ( xy ) هه‌یه‌ , به‌ڵام ئافره‌ته‌كه‌ هێلكۆكه‌ی ( xx ) ی هه‌یه‌ و به‌م شێوه‌یه‌ كۆرپه‌له‌یان لێ پێك دێت .
تۆوی ( y ) هێلكۆكه‌ی ( x ) = ( xy ) نیرینه‌ .
تۆوی ( x ) هێلكۆكه‌ی ( x ) = ( xx ) مێینه‌ .
3) ده‌فه‌رموێت : (فِی قَرَارٍ مَّكِینٍ) واته‌ : (له‌ شوێنێكی جێگیردا) : هه‌ست له‌ تۆوه‌ تێكه‌ڵ و پیتێنراوه‌كه‌یه‌ كه‌ له‌ پزدان (رحم) دا جێگیر ده‌بێت و به‌ هۆی ده‌سته‌ به‌ر بوونی سێ هۆكاره‌وه‌ پارێزراوه‌ :
ا- له‌ ٌڕووی توێژینه‌وه‌وه‌ :
1) پزدان ده‌كه‌وێته‌ حه‌وزێكه‌وه‌ .
2) ئه‌و حه‌وزه‌ له‌ دیوارێكی ئێسقانی پێك هاتووه‌ .
3) پزدان چه‌نده‌ها پشتوێنه‌ی تێدایه‌ كه‌ له‌ به‌شی جیا جیاوه‌ شۆٌڕ ده‌بنه‌وه‌ و ده‌یبه‌ستنه‌وه‌ به‌ دیواری سكه‌وه‌ یان به‌ ئێسقانه‌كانی حه‌وزه‌وه‌ .
ب- له‌ ٌڕووی هۆٌڕمۆنه‌وه‌ :
پزدان به‌رده‌وام دێته‌وه‌ یه‌ك و گرژ ده‌بێت و ده‌جوڵێت , ئه‌گه‌ر له‌ كاتێكا كۆرپه‌له‌ی تێدایه‌ هه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ له‌ گرژ بونه‌وه‌و خاوبونه‌وه‌دا بێت ئه‌وا ده‌یخاته‌ مه‌ترسی یه‌وه‌ به‌ مراندنی یاخود له‌باربردنی , به‌ڵام خوای گه‌وره‌ مشوری خواردووه‌ , چونكه‌ كاتێك تۆوه‌كه‌ ده‌چێته‌ پزدانه‌وه‌ ٌڕێژه‌ی ٌڕژانی هۆٌڕمۆنی (البروجسترون) به‌رز ده‌بێته‌وه‌و به‌و هۆٌڕمۆنه‌ پزدان له‌ گرژ بوون و خاوبونه‌وه‌ ده‌كه‌وێت و جوڵه‌ی كه‌م ده‌بێت .
ج- له‌ ٌڕووی میكانیكی یه‌وه‌ :
دوای مانگی سێ یه‌م پزدان به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رچاو ده‌ست ده‌كات به‌ به‌رز بونه‌وه‌ به‌ره‌و سك و له‌ژێر پارێزگاری ئێسقانه‌ی حه‌وز ده‌رده‌چێت , به‌ڵام له‌ بری ئه‌وه‌ خوای گه‌وره‌ شله‌ی (ڕلڕمنیوسی) تێدا ده‌كات و له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ ده‌وره‌ی كۆرپه‌له‌ ده‌دات و له‌ پێك دادانی ده‌ره‌كی ده‌یپارێزێت .
4) ده‌فه‌رموێت : ( ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً ) واته‌ : (پاشان له‌ تنۆكه‌ ئاوه‌كه‌ خوێن پاره‌یه‌ك دروست ده‌كه‌ین ) :
(علق) له‌ زمانی عه‌ره‌بیدا به‌ (زه‌روو) ده‌وترێت . له‌ هه‌مان كاتیشدا واتای هه‌ڵواسین ده‌گه‌یه‌نێت , ئنجا كۆرپه‌له‌ش له‌م قۆناغه‌یدا هه‌م له‌ (زه‌روو) ه‌ ده‌چێت و هه‌م خۆی به‌ دیواری پزداندا هه‌ڵده‌واسێت .
5) ده‌فه‌رموێت : (فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً) واته‌ : (له‌ خوێن پاره‌كه‌ گۆشت پاره‌یه‌ك دروست ده‌كه‌ین ) :
(مچغه‌) به‌ پارچه‌ گۆشتێك ده‌وترێت پارویه‌ك ببێت , چونكه‌ كۆرپه‌له‌ له‌م قۆناغه‌یدا گۆشت پاره‌یه‌و له‌ هه‌مان كاتدا له‌ پارووی جوراو ده‌چێت و گرنج گرنجه‌ , ئه‌م قۆناغه‌ دوو حاڵه‌تی هه‌یه‌ :
یه‌كه‌میان : پێی ده‌وترێت ( مضغة غیر مخلقة) كه‌ هێشتا پاره‌كه‌ هیچ شێوه‌یه‌كی لێ دروست نه‌كراوه‌ .
دووه‌میان : پێی ده‌وترێت : (مضغة مخلقة) كه‌ له‌م حاڵه‌ته‌دا گۆشت پاره‌كه‌ سه‌رجه‌م ئه‌ندامه‌كان و شێوه‌ی ته‌واوی مرۆڤی لێ دروست ده‌كرێت .
6) ده‌فه‌رموێت : (فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا) واته‌ : (له‌ گۆشت پاره‌كه‌ ئێسقانێك دروست ده‌كه‌ین و ئێسقانه‌كه‌ش به‌ گۆشت داده‌پۆشین ) له‌م قۆناغه‌دا په‌یكه‌ری ئێسكی كۆرپه‌له‌ به‌ ته‌واوی له‌ گۆشت پاره‌كه‌ دروست ده‌بێت و ماسولكه‌و گۆشت ده‌وره‌ی ده‌ده‌ن و پێوه‌ی ده‌لكێن .
7) ده‌فه‌رموێت : (ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ) واته‌ : (ئنجا دروست كراوێكی تری لێ پێك ده‌هێنین) هه‌تا ئێستا كۆرپه‌له‌ له‌ قۆناغی دروست بوندا بووه‌و هیچ جوڵه‌و گه‌شه‌یه‌كی زینده‌گی یانه‌ی نه‌بووه‌ , به‌ڵام له‌ سه‌ره‌تای ئه‌م قۆناغه‌وه‌ – كه‌ له‌ كۆتایی مانگی سێ یه‌م و سه‌ره‌تای مانگی چواره‌مه‌وه‌یه‌ – كۆئه‌ندامه‌كانی لاشه‌ی به‌ ته‌واوی دروست ده‌بن و ده‌ست ده‌كه‌ن به‌ فه‌رمانی خۆیان و به‌ شێوه‌یه‌كی خێرا كێشی كۆرپه‌له‌كه‌ زیاد ده‌كات و له‌ سه‌ره‌تای مانگی چواره‌مه‌وه‌ كۆئه‌ندامی مێشك ده‌به‌سترێته‌وه‌ به‌ سه‌رجه‌م كۆئه‌ندامه‌كانی تره‌وه‌و تێكٌڕایان جوڵه‌و كاری خۆیان ده‌ست پێ ده‌كه‌ن و به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رچاو گه‌شه‌ ده‌كه‌ن .
(كیپ . ل . مور) كه‌ پٌڕۆفیسۆری زانستی توێژینه‌وه‌و كۆرپه‌له‌ ناسی یه‌ له‌ زانكۆی (تۆرنتۆ) ی كه‌نه‌داو خاوه‌نی كتێبی (قۆناغه‌كانی دروست بونی مرۆڤ) (…the developing human) كاتێك له‌ كۆنگره‌ی نوشداری هه‌شته‌می سعودی دا به‌شداری كردو به‌ڵگانه‌ی بۆ خوێنرایه‌وه‌ كه‌ له‌ قورئان و سوننه‌تدا هاتوون , به‌ تایبه‌تی ئه‌و ئایه‌ته‌ی كه‌ لێره‌دا باسمان كرد ووتی : بۆم ده‌ركه‌وتوه‌ كه‌ ئه‌م به‌ڵگانه‌ حه‌تمه‌ن له‌ لایه‌ن خواوه‌ بۆ (محمد) هاتوون (ئه‌مه‌ش ده‌یسه‌لمێنێت كه‌ محمد نێرراوی خوایه‌) .
          

صفحات سایت

پیچک