تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : مردن و رۆژی دوایی,

 

سێ پرسیاره‌كه‌ى ناو گۆڕ له‌ فه‌رمووده‌كه‌ى (البراء بن العازب)
(ڕه‌زای خوای لێبێت) - به‌شی دووه‌م كۆتایی

ئاماده‌كردنی: م.موحه‌ممه‌د عبدالرحمن

ئه‌نجا فریشته‌ى گیان كێشان گیانه‌كه‌ ده‌بات، جا ئه‌گه‌ر بردى فریشته‌كانى تر كه‌ به‌ ده‌وریدا دانیشتوون به‌ ئه‌ندازه‌ى چاو تروكاندێك نایهێڵن به‌ ده‌ستیه‌وه‌ تاوه‌كو لـێى وه‌رده‌گرن و یه‌كسه‌ر ده‌یخه‌نه‌ ناو كفنه‌ ئاگرینه‌وه‌، بۆنێكى گه‌نیوى لـێ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ وه‌ك گه‌نیوترین بۆنى لاكێكى تۆپیو كه‌ له‌سه‌ر ڕوى زه‌ویدا هه‌بووبێت .


فیصعدون بـها فلا یَمرون بِها على ملإ من الـملائكة إلاَّ قالوا: ما هذا الروح الـخبیث؟


فیقولون: فلان بن فلان بأقبح أسمائه التی كان یسمى بِها فی الدنیا .




ئه‌نجا ده‌یبه‌نه‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ ئاسمان و ئه‌و ڕۆحه‌ تێناپه‌ڕێنن به‌ لاى هیچ كۆمه‌ڵه‌ فریشته‌یه‌كدا ئیللا ده‌ڵێن: ئه‌وا ئه‌م ڕۆحه‌ پیسه‌ هى كێیه‌؟


ئه‌و فریشتانه‌ش كه‌ ڕۆحه‌كه‌یان پێیه‌ ده‌ڵێن: ئه‌مه‌ ڕۆحى (فڵان)ى كوڕى (فڵان)ه‌ ناوى ده‌به‌ن به‌ ناشیرین ترین ناوى كه‌ له‌ دونیادا ناویان پێى ده‌برد .


حتى ینتهى به إلى السماء الدنیا فیستفتح له فلا یفتح له، ثُمَّ قرأ رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) : (لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیَاطِ) .


تاوه‌كو ده‌یگه‌یه‌ننه‌ ئاسمانى دونیا، داوا ده‌كه‌ن ده‌رگاى ئاسمانى بۆ بكرێته‌وه‌، ده‌رگاى بۆ ناكرێته‌وه‌، ئه‌نجا پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  ئه‌م ئایه‌ته‌ى خوێنده‌وه‌: (ده‌رگاكانى ئاسمان ناكرێته‌وه‌ بۆ بێباوه‌ڕان و ناشچنه‌ ناو به‌هه‌شته‌وه‌ تاوه‌كو وشتر نه‌چێت به‌ كونه‌ ده‌رزیدا) .


[ فیلعنه كل ملك بین السماء والأرض وكل ملك فی السماء، وتغلق أبواب السماء، لیس من أهل باب إلاَّ وهم یدعون الله ألا تعرج روحه من قبلهم ] .


هه‌موو فریشته‌كانى نێوان ئاسمان و زه‌وى و هه‌موو فریشته‌كانى نێو ئاسمان له‌عنه‌تى لێده‌كه‌ن، وه‌ ده‌رگاكانى ئاسمانى لـێداده‌خرێت، سه‌رپه‌رشتیارانى هیچ ده‌رگایه‌ك نى یه‌ ئیللا له‌ خوا ده‌پاڕێنه‌وه‌ كه‌وا ڕۆحه‌كه‌ى به‌ لاى ئه‌واندا به‌رز نه‌كرێته‌وه‌ .


فیقول الله عز وجل: اكتبوا كتابه فی سجین فی الأرض السُّفلى [ ثم یقال: أعیدوا عبدی إلى الأرض فغنی وعدتـهم أنی منها خلقتهم وفیها أعیدهم ومنها أخرجهم تارة أخرى .


ئه‌نجا خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: كتێبه‌كه‌ى له‌ (سجین)دا له‌ خوارو ترین ته‌به‌قه‌ى زه‌ودا بنووسن، ئه‌نجا خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: ڕۆحه‌كه‌ بگێڕنه‌وه‌ بۆ زه‌وى چونكه‌ به‌ڕاستى من به‌ڵێنم پێ داون كه‌ به‌ڕاستى من له‌و زه‌ویه‌ دروستیانم كردووه‌ و ده‌شیان گێڕمه‌وه‌ بۆ ناویى و جارێكى تریش له‌ زه‌وى ده‌ریان ده‌هێنمه‌ ده‌ره‌وه‌ .


فتطرح روحه [ من السماء ] طرحاً [حتَّى تقع فی جسده ] ثُمَّ قرأ: (وَمَنْ یُشْرِكْ بِاللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ السَّمَاءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّیْرُ أَوْ تَهْوِی بِهِ الرِّیحُ فِی مَكَانٍ سَحِیقٍ).


ئه‌نجا ڕۆحه‌كه‌ى له‌ ئاسمانه‌وه‌ فڕێده‌درێته‌ خواره‌وه‌ تاوه‌كو ده‌كه‌وێته‌ ناو لاشه‌كه‌ی، ئه‌نجا پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  ئه‌م ئایه‌ته‌ى خوێنده‌وه‌: (هه‌ر كه‌سێك هاوبه‌ش (شه‌ریك) بۆ خوا ئه‌نجامبدات ئه‌وا وه‌كو ئه‌وه‌ وایه‌ له‌ ئاسمانه‌وه‌ بكه‌وێته‌ خواره‌وه‌ ئه‌نجا باڵنده‌ به‌خێرایى برفێنێت و په‌لپه‌لى بكات یان بایه‌ك فڕێى بداته‌ ناو شوێنێكى دووره‌وه‌) .


فتعاد روحه فی جسده [قال: فإنه لیسمع خفق نعال أصحابه إذا وَلَّـو عنه] . 


ئه‌نجا ڕۆحه‌كه‌ى ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ ناو لاشه‌كه‌ی، فه‌رمووى: به‌ڕاستى گوێى له‌ ده‌نگى ته‌په‌ى پێڵاوى شوێنكه‌وتوانى جه‌نازه‌كه‌ى ده‌بێت له‌ كاتێكدا كه‌ پشتى لێده‌كه‌ن و به‌جێى دێڵن و ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ .


ویأتیه ملكان [ شدیدا الانتهار فینتهرانه و ] یُجلسانه .


ئه‌نجا دوو فریشته‌ى (تووند ڕاچه‌ڵكێنه‌ر) دێن بۆ لاى و ڕایده‌چه‌ڵكێنن و دایده‌نیشێنن .


فیقولان له: من ربك؟


فیقولان له: من ربك؟ فیقول: هاه هاه لا أدری فیقولان له: ما دینك؟ فیقول: هاه هاه لا أدری ] فیقولان له: فما تقول فی هذا الرجل الذی بعث فیكم؟ فلا یهتدی لاسمه فیقال: محمد فیقول: هاه هاه لا أدری [سمعت الناس یقولون ذاك] .


ئه‌نجا پێى ده‌ڵێن: كێ په‌روه‌ردگارته‌؟


فیقول: هاه هاه لا أدری .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: چى چى نازانم . 


فیقولان له: ما دینك؟


ئه‌نجا پێى ده‌ڵێن: ئایینت چى یه‌؟


فیقول: هاه هاه لا أدری .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: چى چى نازانم .


فیقولان له: ما هذا الرجل الذی بعث فیكم؟


ئه‌نجا پێى ده‌ڵێن: چى ده‌ڵێیت سه‌باره‌ت به‌و پیاوه‌ى كه‌ له‌ نێوانتدا نێردرابوو؟


فلا یهتدی لاسـمه .


ناوه‌كه‌ى نادۆزێته‌وه‌ .


فیقال: محمد .


پێى ده‌ڵێن: مه‌به‌ستمان (مُحَمَّد)ه‌؟


فیقول: هاه هاه لا أدری [ سمعت الناس یقولون ذاك] .


  ئه‌ویش ده‌ڵێت: چى چى نازانم، ده‌مبیست خه‌ڵك ده‌یوت (مُحَمَّد) پێغه‌مبه‌رى خوایه‌ .


قال: فیقال: لا دریت ] [ ولا تلوت ]؟


فه‌رمووى: پێى ده‌وترێت: ئایا نه‌تزانى و نه‌شتخوێنده‌وه‌؟


فینادی مناد من السماء أن كذب فافرشوا له من النار، وألبسوه من النار، وافتحوا له باباً إلى النار .


ئه‌نجا بانگكارێك بانگ ده‌كات له‌ ئاسمانه‌وه‌: درۆى كرد، ڕایخه‌ن بۆى له‌ فه‌رشى ئاگر، بیپۆشن به‌ پۆشاكى ئاگر، ده‌رگایه‌كى بۆ بكه‌نه‌وه‌ به‌ره‌و ئاگرى دۆزه‌خ .


فیأتیه من حرها وسمومها ویضیق علیه قبره حتَّى تختلف فیه أضلاعه .


له‌ گه‌رمى و هه‌ڵم و بۆقاوى ئاگرى دۆزه‌خى بۆ دێت، و گۆڕه‌كه‌ى لـێته‌نگ ده‌كرێته‌وه‌ تاوه‌كو په‌راسووه‌كانى ده‌چن به‌یه‌كدا و تێكده‌شكێن .


ویأتیه (وفی روایة: ویمثل له) رجل قبیح الوجه قبیح الثیاب منتن الریح فیقول: أبشر بالذی یسوءك، هذا یومك الذی كنت توعد.


فه‌رمووى: پیاوێكى ڕوومه‌ت ناشیرین و پۆشاك ناشیرینى بۆن گه‌نیوى بۆ ده‌ننوێنرێت، و پێى ده‌ڵێت: موژده‌ت لێبێت به‌وه‌ى كه‌ پێت ناخۆشه‌، ئه‌مه‌ ئه‌و ڕۆژه‌یه‌ كه‌ به‌ڵێنت پێى ده‌درایه‌ .


فیقول: [ وأنت فبشرك لله بالشر] من أنت؟ فوجهك الوجه یجیء بالشر .


ئه‌ویش پێى ده‌ڵێت: وه‌ تۆش خوا موژده‌ى خراپت بداتێ، تۆ كێیت؟ ڕوومه‌ت ڕوومه‌تێكه‌ خراپه‌ دێنێت .


فیقول: أنا عملك الخبیث [ فوالله ما علمت إلا كنت بطیئا عن طاعة الله سریعا إلى معصیة الله ] [ فجزاك الله شرَّاً .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: من كرده‌وه‌ پیسه‌كانتم، سوێند به‌ خوا به‌ تۆم نه‌زانیوه‌ ئیللا ئه‌وه‌ نه‌بێت كه‌ خاو و سست بوویته‌ و كه‌مته‌رخه‌میت كردووه‌ له‌ گوێڕایه‌ڵى خوادا و په‌له‌ و ده‌ستپێشخه‌ریتیش كردووه‌ له‌ سه‌رپێچى خوادا، خوا پاداشتى خراپت بداته‌وه‌ .


ثُمَّ یقیض له أعمى أصم أبكم فی یده مرزبة لو ضُرِبَ بِها جَبَلٌ كان ترابا فیضربهُ ضربةً حتَّى یصیر تراباً ثُمَّ یعیده الله كما كان فیضربه ضربة أخرى فیصیح صیحة یسمعه كل شیء إلاَّ الثقلین .


ئه‌نجا فریشته‌یه‌كى كوێر و كه‌ڕ و لاڵى بۆ ڕاده‌سپێردرێت كه‌ گورزێكى به‌ ده‌سته‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر پێى بدرێت له‌ شاخێك ده‌یكات به‌ خۆڵ جا یه‌ك گورزى لـێده‌دات تاوه‌كو ده‌یكات به‌ خۆڵ ئه‌نجا خواى گه‌وره‌ ده‌یگێڕێته‌وه‌ بۆ دۆخه‌كه‌ى جارانى ئه‌نجا دووباره‌ گورزێكى ترى لـێده‌دات جا هاوارێك ده‌كات هه‌موو شتێك ده‌یبیسێت ته‌نها مرۆڤـ و جنۆكه‌ نه‌بێت .


ثُمَّ یفتح له باب من النار ویُمهد من فرش النار ] .


ئه‌نجا ده‌رگایه‌كى بۆ ده‌كرێته‌وه‌ له‌ دۆزه‌خه‌وه‌ و بۆى ڕاده‌خرێت  له‌ فه‌رشى ئاگر .


فیقول: رَبِّ لا تقم الساعة)) رواه الإمام أحمد: (7 / 53 ـ 57) وأبو داود رقم: (4727)، وأورده بزوائده الإمام الألبانـی فی أحكام الـجنائز ص: (159) .


جا ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ى بینى ده‌ڵێت: په‌روه‌ردگارم با ڕۆژى قیامه‌ت نه‌یه‌ت .


* گرنگ ترین سوودى ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌:


له‌م فه‌رمووده‌یه‌وه‌ ئه‌وه‌ تێده‌گه‌ین كه‌وا: فێربوون و خوێندنه‌وه‌ و تێگه‌یشتن له‌ قورئان و فه‌رمووده‌كان كه‌ خواى په‌روه‌ردگار و ئاینى ئیسلام و پێغه‌مبه‌ر (موحه‌مه‌د)مان (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  پێده‌ناسێنن زۆر پێویسته‌، بۆ ئه‌وه‌ى بتوانین له‌ گۆڕدا به‌ ئاسانى و دامه‌زراوى وه‌ڵامى ئه‌و سێ پرسیاره‌ بده‌ینه‌وه‌ كه‌ ڕووبه‌ڕووى هه‌موو مردوویه‌ك ده‌كرێته‌وه‌: (مَنْ رَبُّكَ؟ ما دینُكَ؟ ما نَبیُّكَ؟) .


جا ئه‌و كه‌سه‌ى له‌ گۆڕدا دامه‌زراو ده‌بێت و وه‌ڵامى هه‌ر سێ پرسیاره‌كه‌ ده‌داته‌وه‌ دوو فریشته‌كه‌ پێى ده‌ڵێن:


(وما علمك؟


چۆن زانیت؟


فیقول: قرأت كتاب الله فآمنت به وصدقت .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: كتێبه‌كه‌ى خوام (قورئانم) خوێنده‌وه‌ و باوه‌ڕم پێهێنا و به‌ڕاستم زانى) . وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌و كه‌سه‌ى كه‌ ناتوانێت وه‌ڵامى سێ پرسیاره‌كه‌ بداته‌وه‌ دوو فریشته‌كه‌ پێى ده‌ڵێن: (لا دَرَیْتَ ولا تَڵوْت؟


ئایا نه‌تزانى و نه‌شتخوێنده‌وه‌)؟


گرنگى و بایه‌خى فێربوونى وه‌ڵامدانه‌وه‌ی


سێ پرسیاره‌كه‌ى ناو گۆڕ


* ڕازى بوون به‌وه‌ى كه‌ خوا (الله) په‌روه‌ردگارت بێت و ئیسلام ئاینت بێت و (مُحَمَّد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ) پێغه‌مبه‌رت بێت به‌هه‌شتت بۆ مسۆگه‌ر ده‌كات و ده‌بێته‌ مایه‌ى لـێخۆشبوونى تاوانه‌كانت:


عن أبی سعید الـخدری (ڕه‌زای خوای لێبێت)  أن رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  قال: ((مَنْ قال: رَضیتُ بِاللهِ رَبَّاً، وبِالإسلامِ دِیْنَاً، وبِمُحَمَّدٍ رَسولاً، وَجَـبَـتْ لَـهُ الـجنَّة)) صحیح أبـی داود رقم: (1529) وصحیح الـجامع الصغیر رقم: (6428) . واته‌: هه‌ر كه‌سێك بڵێت: ڕازیم به‌وه‌ى خوا (الله) په‌روه‌ردگارمه‌ و ئیسلام ئاینمه‌ و (مُحَـمَّد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ) پێغه‌مبه‌ره‌، به‌هه‌شـتـى بۆ مسـۆگــه‌ر كـراوه‌ . وه‌ له‌ به‌ر گرنگى به‌ ئاگا بوون و له‌ یاد نه‌چوونى وه‌ڵامى ئه‌م سێ پرسیاره‌ پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  فێرى كردووین كه‌وا له‌ چه‌ندین كات و حه‌ڵه‌تدا بڵێین (رَضیتُ بِاللهِ رَبَّاً، وبِالإسلامِ دِیْنَاً، وبِمُحَمَّدٍ رَسولاً):


1 ـ له‌ كاتى به‌یانیاندا:


عن الـمُنَیْذِر (ڕه‌زای خوای لێبێت)  صاحب رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  وكان یكون بإفریقیة قال: سمعت رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  یقول: ((من قال إذا أصبح: رَضیتُ بِاللهِ رَبَّاً، وبِالإسلامِ دِیْنَاً، وبِمُحَمَّدٍ نَبِیَّاٍ، فأنا الزعیمُ لآخذن بیده حتَّى أدخله الـجنة)) صحیح الترغیب والترهیب رقم: (657) وسلسلة الأحادیث الصحیحة رقم: (421) .  واته‌: هه‌ر كه‌سێك به‌یانیان بڵێت: ڕازیم به‌وه‌ى خوا (الله) په‌روه‌ردگارمه‌ و ئیسلام ئاینمه‌ و (مُحَمَّد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ) پێغه‌مبه‌ره‌، ئه‌وا من كه‌فیلى ئه‌وه‌ ده‌كه‌م كه‌ ده‌ستى بگرم تاوه‌كو ده‌یخه‌مه‌ به‌هه‌شته‌وه‌ .


2 ـ له‌ كاتى بیستنى بانگدا:


عن سعد بن أبی وقاص (ڕه‌زای خوای لێبێت)  عن رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  قال: ((مَنْ قالَ حِینَ یَسْمَعُ الـمُؤَذِّنَ: وأنا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَـهَ إِلاَّ الله وحدَهُ لا شَریكَ لهُ، وأَنَّ مُحَمَّدَاً عَبْدُهُ ورَسُولُهُ، رَضیتُ بِاللهِ رَبَّاً، وبِمُحَمَّدٍ (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  رَسولاً، وبِالإسلامِ دِیْنَاً، غُفِرَ له ذنبه)) صحیح مسلم رقم: (849) وصحیح أبـی داود رقم: (525) وصحیح سنن الترمذی رقم: (411) وصحیح سنن النسائی رقم: (679) وصحیح سنن ابن ماجه رقم: (721) . واته‌: هه‌ر كه‌سێك كاتێك گوێى له‌ بانگ ده‌بێت بڵێت: وه‌ منیش شایه‌تى ده‌ده‌م به‌وه‌ى كه‌ هیچ په‌رستراوێك نى یه‌ شایسته‌ى په‌رستن بێت جگه‌ له‌ خواى ته‌نها و بێ شه‌ریك نه‌بێت، وه‌ به‌ڕاستى (مُحَمَّد)یش به‌نده‌ و پێغه‌مبه‌رى خوایه‌، ڕازیم به‌وه‌ى خوا (الله) په‌روه‌ردگارمه‌ و (مُحَمَّد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ) پێغه‌مبه‌ره‌ و ئیسلام ئاینمه‌، ئه‌وا خوا له‌ تاوانه‌كانى خۆشده‌بێت .


هه‌موو ئه‌م فه‌رموودانه‌ى سه‌ره‌وه‌ گرنگى و بایه‌خى ناسین و ڕازى بوون به‌ (خواى په‌روه‌ردگار و ئایینى ئیسلام و پێغه‌مبه‌رایه‌تى مُحَمَّد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ) ده‌رده‌خه‌ن، بۆیه‌ پێویسته‌ ئێمه‌ش خۆمان ئاماده‌ كه‌ین و هه‌وڵ بده‌ین بۆ فێربوون و فێركردنى ئه‌م بابه‌ته‌ زۆر گرنگه‌ .


وصلى الله وسلم على نبینا محمد وعلى آلة وصحبة أجمعین.
          

صفحات سایت

پیچک