ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : مردن و رۆژی دوایی,

 

سێ پرسیاره‌كه‌ى ناو گۆڕ له‌ فه‌رمووده‌كه‌ى (البراء بن العازب)
(ڕه‌زای خوای لێبێت) - به‌شی یه‌كه‌م

ئاماده‌كردنی: م.موحه‌ممه‌د عبدالرحمن

بسم الله‌ الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین والصلاة والسلام على نبینا محمد وعلى آله وصحبه أجمعین، وبعد:


عن البراء بن عازب (ڕه‌زای خوای لێبێت) قال: ((خرجنا مع النبیِّ (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) فی جنازة رجل من الأنصار، فانتهینا إلى القبر ولـمَّا یُلْحَد، فجلس رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) وجلسنا حوله، وكأنَّ على رؤوسنا الطیر، وفی یده عود فجعل ینكت به فی الأرض، فرفع رأسه فقال: استعیذوا بالله من عذاب القبر مرتین أو ثلاثا . واته‌: له‌گه‌ڵ پێغه‌مبه‌ردا (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  ده‌رچوین بۆ شوێنكه‌وتنى جه‌نازه‌ى پیاوێكى ئه‌نصاری، جا گه‌یشتینه‌ لاى گۆڕه‌كه‌ى و هێشتا ئه‌لحه‌ده‌كه‌ى نه‌كنرا بوو، بۆیه‌ پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  دانیشت و ئێمه‌ش به‌ ده‌وریدا دانیشتین، ئه‌وه‌نده‌ 

هێمن و بێده‌نگ بووین وه‌كو ئه‌وه‌ى كه‌ باڵنده‌ به‌ سه‌ر سه‌رمانه‌وه‌ نیشتبێته‌وه‌، چیلكه‌ دارێك به‌ ده‌ستى پێغه‌مبه‌ره‌وه‌ بوو (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  ده‌یكرد به‌ زه‌ویدا، ئه‌نجا سه‌رى به‌رز كرده‌وه‌ و فه‌رمووى: په‌نا بگرن به‌ خوا له‌ سزاى گۆڕ ـ دوو جار یان سێ جار ـ .


ثُمَّ قال: إنَّ العبد الـمؤمن إذا كان فی انقطاعٍ من الدنیا وإقبالٍ من الآخرة نزل إلیه ملائكة من السماء، بیض الوجوه، كأنَّ وجوههم الشمس، معهم كفن من أكفان الـجنَّة، وحَنوط من حنوط الـجنَّة، حتَّى یَجلسوا منه مَدَّ البصر، ثُمَّ یَجیءُ ملك الـموت علیه السلام حتَّى یَجلس عند رأسه، فیقول: أیتها النفس الطیبة (وفی روایة الـمطمئنة) اخرجی إلى مغفرة من الله ورضوان . ئه‌نجا فه‌رمووى: به‌ڕاستى به‌نده‌ى ئیماندار ئه‌گه‌ر گه‌یشته‌ كاتى دابڕان له‌ دونیا و ڕوكردن له‌ دواڕۆژ هه‌ندێك فریشته‌ى ڕومه‌ت سپى ڕومه‌تیان وه‌كو خۆر وایه‌ له‌ ئاسمانه‌وه‌ داده‌به‌زن بۆ لای، كفنیان پێیه‌ له‌ كفنى به‌هه‌شت، وه‌ بۆنى خۆشیان پێیه‌ له‌ بۆنى به‌هه‌شت، وه‌ له‌ لایدا داده‌نیشن تاوه‌كو چاو بڕبكات، ئه‌نجا فریشته‌ى گیان كێشان (سه‌لامى خواى لێبێت) دێت تاوه‌كو له‌ لاى سه‌ریه‌وه‌ داده‌نیشێت و پێى ده‌ڵێت: ئه‌ى گیانه‌ پاكه‌كه‌ وه‌ره‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ لاى لێخۆشبوون و ڕازیبوونى خوایى .


قال: فتخرج تسیل كما تسیل القطرة من فـیِّ السقاء، فیأخذها فإذا أخذها لـم یدعوها فی یده طرفة عین، حتَّى یأخذوها فیجعلوها فی ذلك الكفن وفی ذلك الحنوط، فذلك قوله تعالى: (تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا یُفَرِّطُونَ)، ویَخرج منها كأطیب نفحة مسك وجدت على وجه الأرض . فه‌رمووى: گیانى دێته‌ ده‌ره‌وه‌ و داده‌چۆڕێت هه‌روه‌كو چۆن دۆڵپه‌ ئاوێك له‌ ده‌مى كوننه‌یه‌كه‌وه‌ داده‌چۆڕێت، ئه‌نجا فریشته‌ى گیان كێشان گیانه‌كه‌ ده‌بات، جا ئه‌گه‌ر بردى فریشته‌كانى تر كه‌ به‌ ده‌وریدا دانیشتوون به‌ ئه‌ندازه‌ى چاو تروكاندێك نایهێڵن به‌ ده‌ستیه‌وه‌ تاوه‌كو لـێى وه‌رده‌گرن و یه‌كسه‌ر ده‌یخه‌نه‌ نێو ئه‌و كفنه‌وه‌ و ئه‌و بۆنه‌ خۆشه‌وه‌، ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خواى گه‌وره‌ له‌ باره‌یه‌وه‌ ده‌فه‌رموێت: (فریشته‌ نێردراوه‌كانمان گیانى ده‌كێشن و كه‌مته‌رخه‌مى ناكه‌ن)، وه‌ بۆنێكى خۆشى لـێ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ وه‌ك خۆشترین بۆنى میسك كه‌ له‌سه‌ر ڕوى زه‌ویدا هه‌بووبێت.


(وفی روایة: حتَّى إذا خرج روحه صلى علیه كل ملك بین السماء والأرض وكل ملك فی السماء، وفتحت له أبواب السماء لیس من أهل باب إلاَّ وهم یدعون الله أن یعرج بروحه من قبلهم) . وه‌ له‌ ریوایه‌تێكى تردا هاتووه‌: كاتێك ڕۆحه‌كه‌ى ده‌رده‌چێت هه‌موو فریشته‌كانى نێوان ئاسمان و زه‌وى و هه‌موو فریشته‌كانى نێو ئاسمان نوێژى له‌سه‌ر ده‌كه‌ن، و ده‌رگاكانى ئاسمانى بۆ ده‌كرێته‌وه‌، و سه‌رپه‌رشتیارانى هیچ ده‌رگایه‌ك نى یه‌ ئیللا له‌ خوا ده‌پاڕێنه‌وه‌ كه‌وا ڕۆحه‌كه‌ى به‌ لاى ئه‌واندا به‌رز بكرێته‌وه‌ .


قال: فیصعدون بِها فلا یَمرون - یعنـی بِها - على مَلإ من الـملائكة إلاَّ قالوا: ما هذا الروح الطیب؟


فیقولون: فلان بن فلان بأحسن أسمائه التی كانوا یسمونه بِها فی الدنیا .


فه‌رمووى: ئه‌نجا ده‌یبه‌نه‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ ئاسمان و ئه‌و ڕۆحه‌ تێناپه‌ڕێنن به‌ لاى هیچ كۆمه‌ڵه‌ فریشته‌یه‌كدا ئیللا ده‌ڵێن: ئه‌وا ئه‌م ڕۆحه‌ پاكه‌ هى كێیه‌؟ ئه‌و فریشتانه‌ش كه‌ ڕۆحه‌كه‌یان پێیه‌ ده‌ڵێن: ئه‌مه‌ ڕۆحى (فڵان)ى كوڕى (فڵان)ه‌ ناوى ده‌به‌ن به‌ جوان ترین ناوى كه‌ له‌ دونیادا ناویان پێى ده‌برد .


حتَّى ینتهوا بِها إلى السماء الدنیا، فیستفتحون له، فیُفتح لـهم، فیشیعه من كل سماء مُقَرَّبُوها إلى السماء التـی تلیها حتَّى ینتهى به إلى السماء السابعة، فیقول الله عز وجل: اكتبوا كتاب عبدی فی علیین [(وَمَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّیُّونَ كِتَابٌ مَرْقُومٌ  یَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ)، فیكتب كتابه فی علییین ثم قال]: أعیدوه إلى الأرض فإنِّی [وعدتـهم إنِّی ] منها خلقتهم وفیها أعیدهم ومنها أخرجهم تارة أخرى . تاوه‌كو ده‌یگه‌یه‌ننه‌ ئاسمانى دونیا، داوا ده‌كه‌ن ده‌رگاى ئاسمانى بۆ بكرێته‌وه‌، ده‌رگایان بۆ ده‌كرێته‌وه‌، ئه‌نجا فریشته‌ نزیكه‌كانى هه‌موو ئاسمانێك شوێنى ئه‌و ڕۆحه‌ ده‌كه‌ون بۆ ئه‌و ئاسمانه‌ى كه‌ به‌ دوایدا دێت تاوه‌كو ده‌یگه‌یه‌ننه‌ ئاسمانى حه‌وته‌م، ئه‌نجا خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: كتێبى به‌نده‌كه‌م له‌ (علیین)دا بنووسن (تۆ چوزانیت (عِلِّیُّونَ) چى یه‌؟ كتێبێكى نووسراوه‌، به‌نده‌ نزیكه‌كانى خوا ئاماده‌ى ده‌بن)، جا كتێبه‌كه‌ى له‌ كتێبى به‌رزدا ده‌نووسرێت، ئه‌نجا خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: ڕۆحه‌كه‌ بگێڕنه‌وه‌ بۆ زه‌وى چونكه‌ به‌ڕاستى من به‌ڵێنم پێ داون كه‌ به‌ڕاستى من له‌و زه‌ویه‌ دروستیانم كردووه‌ و ده‌شیان گێڕمه‌وه‌ بۆ ناویى و جارێكى تریش له‌ زه‌وى ده‌ریان ده‌هێنمه‌ ده‌ره‌وه‌.


قال فـ[یُرد إلى الأرض]، وتعاد روحه فی جسده، [قال: فإنه یسمع خفق نعال أصحابه إذا ولَّوا عنه] [مدبرین] . فه‌رمووى: ئه‌نجا ده‌یگه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ زه‌وی، وه‌ ڕۆحه‌كه‌ى ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ ناو لاشه‌كه‌ی، فه‌رمووى: به‌ڕاستى گوێى له‌ ده‌نگى ته‌په‌ى پێڵاوى شوێنكه‌وتوانى جه‌نازه‌كه‌ى ده‌بێت له‌ كاتێكدا كه‌ پشتى لێده‌كه‌ن و به‌جێیده‌هێڵن و ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ .


فیأتیه ملكان [شدیدا الانتهار] فـ[ینتهرانه و] یجلسانه . ئه‌نجا دوو فریشته‌ى (تووند ڕاچه‌ڵكێنه‌ر) دێن بۆ لاى و ڕایده‌چه‌ڵكێنن و دایده‌نیشێنن .


فیقولان له: من ربك؟


ئه‌نجا پێى ده‌ڵێن: كێ په‌روه‌ردگارته‌؟


فیقول: ربِیَّ الله .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: په‌روه‌ردگارم خوا (الله)یه‌ . 


فیقولان له: ما دینك؟


ئه‌نجا پێى ده‌ڵێن: ئاینت چى یه‌؟


فیقول: دینی الإسلام .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: ئیسلام ئاینمه‌ .


فیقولان له: ما هذا الرجل الذی بعث فیكم؟


ئه‌نجا پێى ده‌ڵێن: ئه‌و پیاوه‌ كێیه‌ كه‌ له‌ نێوانتدا نێردرابوو؟


فیقول: هو رسول الله (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  .


 ئه‌ویش ده‌ڵێت: پێغه‌مبه‌رى خوایه‌ (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) .


فیقولان له: وما علمك؟


ئه‌نجا پێى ده‌ڵێن: چۆن زانیت؟


فیقول: قرأت كتاب الله فآمنت به وصدقت .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: كتێبه‌كه‌ى خوام (قورئانم) خوێنده‌وه‌ و باوه‌ڕم پێهێنا و به‌ڕاستم زانى .


[ فینتهره فیقول: من ربك؟ ما دینك؟ ما نبیك؟


وهی آخر فتنة تعرض على الـمؤمن، فذلك حین یقول الله عز وجل: (اللَّهُ الَّذِینَ آَمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا) ] .


وه‌ له‌ رێوایه‌تێكى تردا هاتووه‌: ڕایده‌چه‌ڵه‌كێنن و پێى ده‌ڵێن: كێ په‌روه‌ردگارته‌؟ و ئاینت چى یه‌؟ و كێ پێغه‌مبه‌رته‌؟ ئه‌مه‌ش دوایین تاقیكردنه‌وه‌یه‌ رووبه‌ڕووى باوه‌ڕدار ده‌كرێته‌وه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خواى گه‌وره‌ له‌ باره‌یه‌وه‌ ده‌فه‌رموێت: (خواى گه‌وره‌ ئه‌وانه‌ى كه‌ باوه‌ڕیان هێناوه‌ جێگیر و دامه‌زراو ده‌كات له‌سه‌ر وته‌ى جێگیر له‌ ژیانى دونیا و دواڕۆژیشدا) .


فیقول: ربِّیَ الله ودینـی الإسلام ونبیی محمد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)  ] .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: په‌روه‌ردگارم خوا (الله)یه‌ و ئیسلام ئاینمه‌ و (مُحَمَّد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ) پێغه‌مبه‌رمه‌ .


فینادی مناد فی السماء: أن صدق عبدی، فأفرشوه من الجنة، وألبسوه من الجنة، وافتحوا له باباً إلى الجنة .


ئه‌نجا بانگكارێك بانگ ده‌كات له‌ ئاسمانه‌وه‌: به‌نده‌كه‌م ڕاستى كرد، ڕایخه‌ن بۆى له‌ فه‌رشى به‌هه‌شت، بیپۆشن له‌ پۆشاكى به‌هه‌شت، ده‌رگایه‌كى بۆ بكه‌نه‌وه‌ به‌ره‌و به‌هه‌شت .


قال: فیأتیه من روحها وطیبها، ویفسح له فی قبره مد بصره .


 فه‌رمووى: له‌ خۆشى و بۆنى به‌هه‌شتى بۆ دێت، و گۆڕه‌كه‌ى بۆ فراوان ده‌كرێته‌وه‌ تاوه‌كو چاو بڕبكات .


قال:[ وفی روایة: یُمَّثل له ] رجل حسن الوجه حسن الثیاب طیب الریح، فیقول: أبشر بالذی یسرك [ أبشر برضوان من الله وجنات فیها نعیم مقیم ] هذا یومك الذی كنت توعد .


فه‌رمووى: پیاوێكى ڕوومه‌ت جوانى و پۆشاك جوانى بۆن خۆشى بۆ ده‌ننوێنرێت، و پێى ده‌ڵێت: موژده‌ت لێبێت به‌وه‌ى كه‌ پێت خۆشه‌، موژده‌ت لێبێت به‌ ڕه‌زامه‌ندى خوایى و باخانێك له‌ به‌هه‌شتدا كه‌ خۆشگوزرانى به‌رده‌وامى تێدایه‌، ئه‌مه‌ ئه‌و ڕۆژه‌یه‌ كه‌ به‌ڵێنت پێى ده‌درا .


فیقول له: [ وأنت فبشرك الله بخیر ] من أنت؟ فوجهك الوجه یَجیء بالـخیر .


ئه‌ویش پێى ده‌ڵێت: وه‌ تۆش خوا موژده‌ى خێرت بداتێ، تۆ كێیت؟ ڕوومه‌ت ڕوومه‌تێكه‌ خێر و خۆشى دێنێت .


فیقول: أنا عملك الصالح [ فوالله ما علمتك إلاَّ كنتَ سریعاً فی طاعة الله، بطیئاً فی معصیة الله، فجزاك الله خیراً ] .


ئه‌ویش ده‌ڵێت: من كرده‌وه‌ چاكه‌كانتم، سوێند به‌ خوا به‌ تۆم نه‌زانیوه‌ ئیللا ئه‌وه‌ نه‌بێت كه‌ په‌له‌ و ده‌ستپێشخه‌ریت كردووه‌ له‌ گوێڕایه‌ڵى خوادا و له‌سه‌رخۆ و خاویش بوویته‌ له‌ سه‌رپێچى خوادا، خوا پاداشتى خێرت بداته‌وه‌ .


ثُمَّ یُفتح له باب من الـجنة وباب من النار، فیقال هذا منـزلك لو عصیت الله، أبدلك الله به هذا .


ئه‌نجا ده‌رگایه‌كى بۆ ده‌كرێته‌وه‌ له‌ به‌هه‌شته‌وه‌ و ده‌رگایه‌كیشى بۆ ده‌كرێته‌وه‌ له‌ دۆزه‌خه‌وه‌ و پێى ده‌وترێت ئه‌مه‌ جێگاكه‌ت بوو له‌ دۆزه‌خدا ئه‌گه‌ر سه‌رپێچى خوات بكرادایه‌ت، خوا گۆڕیویه‌تیوه‌ بۆت به‌م جێگایه‌ له‌ به‌هه‌شتدا .


فإذا رأى ما فی الجنة یقول: رب عجل قیام الساعة كیما أرجع إلى أهلی ومالی .


جا ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ى بینى كه‌ له‌ به‌هه‌شتدایه‌ ده‌ڵێت: په‌روه‌ردگارم هاتنى ڕۆژى قیامه‌ت پێش بخه‌ بۆ ئه‌وه‌ى بگه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ لاى ماڵ  و كه‌س و كارم .


[ فیقال له: اسكن ]  .


پێى ده‌وترێت: ئارام بگره‌ .


قال: وإن العبد الكافر (وفی روایة: الفاجر) إذا كان فی انقطاع من الدنیا وإقبال من الآخرة نزل إلیه من السماء ملائكة [غلاظ شداد ] سود الوجوه معهم الـمسوح [من النار] فیجلسون منه مد البصر ثم یجیء ملك الـموت حتَّى یَجلس عند رأسه فیقول: أیتها النفس الخبیثة اخرجی إلى سخط من الله وغضب .


فه‌رمووى: به‌ڕاستى به‌نده‌ى كافر (وه‌ له‌ ریوایه‌تێكى تردا: خراپكار) ئه‌گه‌ر گه‌یشته‌ كاتى دابڕان له‌ دونیا و ڕوكردن له‌ دواڕۆژ هه‌ندێك فریشته‌ى (تووند و تیژ) له‌ ئاسمانه‌وه‌ داده‌به‌زن بۆ لاى ڕوومه‌تیان ڕه‌شه‌ و كفنیان پێیه‌ له‌ ئاگر، له‌ لایدا داده‌نیشن تاوه‌كو چاو بڕبكات، ئه‌نجا فریشته‌ى گیان كێشان دێت تاوه‌كو له‌ لاى سه‌ریه‌وه‌ داده‌نیشێت و پآى ده‌ڵێت: ئه‌ى گیانه‌ پیسه‌كه‌ وه‌ره‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ لاى خه‌شم و قین و توڕه‌یى خوا .


قال فتفرق فی جسده فینتزعها كما ینتزع السفود [ الكثیر الشعب ] من الصوف المبلول [ فتقطع معها العروق والعصب ] .


فه‌رمووى: ڕۆحه‌كه‌ى به‌ لاشه‌یدا بڵاوده‌بێته‌وه‌ و فریشته‌ى گیان كێشانیش ڕایده‌كێشێته‌ ده‌ره‌وه‌ هه‌روه‌كو چۆن شیشێكى زۆر قولاپدار له‌ خوریه‌كى ته‌ڕدا ڕابكێشرێت (له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا هه‌موو ده‌مار و ڕه‌گ و ماسولكه‌كانى پارچه‌ پارچه‌ ده‌بێت و ده‌بڕێن) .


فیأخذها فإذا أخذها لم یدعوها فی یده طرفة عین حتى یجعلوها فی تلك المسوح ویخرج منها كأنتن ریح جیفة وجدت على وجه الأرض .


ماویه‌تی
          

صفحات سایت

پیچک

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو