تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : حــــه‌ج و عومـــره‌,

 

حه‌ج و عومره‌ كردن له‌ سه‌ر كێ پێویسته‌ ؟


نووسینی : م. طارق حسن هه‌مه‌وه‌ندی

حَجّ) پایه‌یه‌كه‌ له‌ پایه‌كانى ئیسلام و فه‌زرێكه‌ له‌ فه‌رزه‌كانى ، به‌ ده‌قى فه‌رمووده‌ى خواى گه‌وره‌ له‌ سوره‌تى (ێل عمران: 96،97)دا كه‌ ده‌فه‌رمێ: [ إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لٍلنَّاسِ لِلَّذِی بِبَكَّةَ مُبَارَكَاً وَهُدَىً لِلعَالَمِیْن ، فِیْهِ آیَاتٌ بَیِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِیْمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنَاً ، وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ البَیْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیْلاً وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللهَ غَنِیٌ عَنِ العَالَمِیْن ..]واته‌: به‌ ڕاستى یه‌كه‌م ماڵێ  كه‌ دانراوه‌ بۆ ئاده‌میزاد - و ئاماده‌ كراوه‌ بۆ خواپه‌رستییان - ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ مه‌ككه‌ دایه‌ ، پیرۆز كراوه‌ ، وه‌ ڕێنمووییه‌ بۆ هه‌موو جیهان ، تێیدایه‌ چه‌ند به‌ڵگه‌ و نیشانه‌ى ڕوون وئاشكرا - له‌ سه‌ر گه‌وره‌یى وپایه‌ به‌رزى ئه‌و ماڵه‌ له‌وانه‌ - شوێنى وه‌ستانه‌كه‌ى (إِبْرَاهِیْم) ، وه‌ هه‌ر كه‌سێك چووبێته‌ ئه‌و شوێنه‌ ئه‌وه‌ هه‌میشه‌ دلأ ئارام بووه‌ ، بۆ خوایه‌ - حه‌ققى خوایه‌ - به‌ سه‌ر خه‌ڵكییه‌وه‌ حه‌جج كردنى ئه‌و ماڵه‌ له‌ سه‌ر كه‌سێك تواناى - ڕێ كردن وگه‌یشتنى بێ به‌ڵاى - ئه‌و ماڵه‌ى ببێت ، وه‌ هه‌ر كه‌سێك بڕوا نه‌هێنى ئه‌وه‌ خواى گه‌وره‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ - وبێ پێویسته‌- به‌ هه‌موو جیهان


هه‌روه‌ها خواى گه‌وره‌ له‌ سوره‌تى (البقره‌: 196)دا ده‌فه‌رمێ: [ وَأَتِمُّوْا الحَجَّ وَالعُمْرَةَ لِلَّهِ ..]واته‌: وه‌ حه‌جج و عومره‌ بۆ خواى گه‌وره‌ به‌ جێ بێنن به‌ ته‌واوى

وه‌ فه‌رمووده‌كه‌ى (أَبُو هُرَیْرَه‌) (خواى لێ رازى بێت) كه‌وا فه‌رمووى: پێغه‌مبه‌رى خوا   (صلى) ووتارى بۆ داین جا فه‌رمووى : (( یَا أَیُّهَا النَّاسُ ، إِنَّ اللهَ قَدْ فَرَضَ عَلَیْكُمُ الحَجَّ فَحُجُّوْا ))واته‌:  ئه‌ى خه‌ڵكینه‌ ، به‌ ڕاستى خواى گه‌وره‌ حه‌ججى له‌ سه‌ر فه‌رز كردوون ، جا حه‌جج بكه‌ن .  جا پیاوێك ووتى: هه‌موو ساڵێك ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا ؟ ئه‌ویش بێ ده‌نگ بوو تا سێ باره‌ى كرده‌وه‌ ، پاشان پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلى) فه‌رمووى: (( لَوْ قُلْتُ: نَعَمْ ، لَوَجَبَتْ وَلَمَا اسْتَطَعْتُمْ ))واته‌:  ئه‌گه‌ر بڵێم به‌ڵى ئه‌وه‌ پێویست ده‌بێت و نایتوانن ، پاشان فه‌رمووى: (( ذَرُوْنِی مَا تَرَكْتُكُمْ ، فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِكَثْرَةِ سُؤَالِهِمْ وَاخْتِلاَفِهِمْ  عَلَى أَنْبِیَائِهِمْ ، فَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوْا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ ، وَإِذَا نَهَیْتُكُمْ عَنْ شَیْءٍ فَدَعُوْهُ ))واته‌:  وازم لێ بێنن به‌وه‌وه‌ كه‌ بۆم به‌ جێ هێشتوون ، چونكه‌ ئه‌وه‌ى بوه‌ هۆى تیا چوونى ئه‌وانه‌ى پێش ئێوه‌ ، زۆر پرسیار كردن و جیاوازى كردنیان بوو له‌ سه‌ر پێغه‌مبه‌رانیان – چونكه‌ زۆر پرسیار كردن توندڕه‌وى دروست ده‌كات ، وه‌ك گاووره‌كان تووشى بوون ، وه‌ جیاوازى كردنیش شل ڕه‌وى و كه‌مته‌رخه‌مى(إِهْمَال)كردن دروست ده‌كات كه‌ جووله‌كه‌كان تووشى بوون – جا بۆیه‌ ئه‌گه‌ر فه‌رمانێكم پێ كردن ئه‌وه‌ لێى جێ به‌جێ بكه‌ن چه‌ند تواناتان هه‌بوو ، وه‌ ئه‌گه‌ر قه‌ده‌غه‌ى شتێكم لێ كردن ئه‌وه‌ وازى لێ بهێنن  [رواه مسلم (2/975/1337) والنسائی (5/110) ]ا

وه‌ فه‌رمووده‌كه‌ى (الصُّبَیُّ بنُ مَعْبَد) كه‌وا فه‌رمووى : هاتم بۆ لاى (عُمَر) (خواى لێ رازى بێت) ووتم: (( یَا أَمِیْرَ المُؤْمِنِیْنَ ، إِنِّی أَسْلَمْتُ ، وَإِنِّی وَجَدْتُ الحَجَّ وَالعُمْرَةَ مَكْتُوْبَیْنِ عَلَیَّ ، فَأَهْلَلْتُ بِهِمَا ، فَقَالَ: هُدِیْتَ لِسُنَّةِ نَبِیِّكَ ))واته‌:  ئه‌ى فه‌رمانده‌ى باوه‌ڕداران ، من موسوڵمان بووم ، وه‌ بینیم حه‌جج وعومره‌م له‌ سه‌ر نوسراوه‌ - فه‌رزه‌ - جا ئیحرامم به‌ هه‌ردوكیان به‌ست  ، ئه‌ویش فه‌رمووى:  هیدایه‌ت دراوى بۆ سوننه‌تى پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ت[رواه النسائی(5/146) وأبو داود(2/رقم/1798) وإبن ماجة(2/899/2970) وهو حدیث صحیح , برِوانة الإرواء(983) ]ا

وه‌ فه‌رمووده‌كه‌ى (إِبْنُ عُمَر) (خوایان لێ رازى بێت) كه‌وا پێغه‌مبه‌رى خوا (صلى) فه‌رمووى: (( الغَازِی فِی سَبِیْلِ اللهِ ، وَالحَاجُّ وَالمُعْتَمِرُ ، وَفْدُ اللهِ ، دَعَاهُمْ فَأَجَابُوْهُ ، وَسَأَلُوْهُ فَأَعْطَاهُمْ ))واته‌:  تێكۆشه‌ر له‌ پێناوى خواى گه‌وره‌ ، وه‌ ئه‌وه‌ى بۆ حه‌جج وعومره‌ ده‌ڕوات ، وه‌فدى خوان ، بانگى كردن ئه‌وانیش وه‌ڵامى - بانگى خوا - یان داوه‌ته‌وه‌ ، وه‌ داوایان لێ كرد ئه‌ویش پێى دان  [رواه إبن ماجة (2/966/2893) وهو حدیث حسن ، برِوانة السلسلة الصحیحة رقم(1820) وصحیح إبن ماجة(2339)]ا

وه‌ حه‌جج وعومره‌كردن پاداشتێكى زۆر گه‌وره‌ى لاى خوا هه‌یه‌ ، ( أَبُو هُرَیْرَه‌ ) (خواى لێ رازى بێت) فه‌رمووى: پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلى) فه‌رمووى : (( العُمْرَةُ إِلَى العُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَیْنَهُمَا ، وَالحَجُّ المَبْرُوْرُ لَیْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلاَّ الجَنَّة ))واته‌: عومره‌ بۆ عومره‌یه‌كى تر ده‌بێته‌ هۆى داپۆشینى تاوانه‌كانى نێوانیان ، وه‌ حه‌ججێك پاك كه‌ تاوانى تێكه‌لأ نه‌بێت پاداشتى نییه‌ جگه‌ له‌ به‌هه‌شت[رواه البخارى (3/597/1773) ومسلم (2/983/1349) وغیرهما]ا


هه‌روه‌ها له‌ (أََبُو هُرَیْرَه‌) (خواى لێ رازى بێت) فه‌رمووى :  بیستم پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلى) فه‌رمووى: (( مَنْ حَجَّ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَلَمْ یَرْفَثْ وَلَمْ یَفْسُقْ ، رَجَعَ كَیَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمَّهُ ))واته‌:  هه‌ر كه‌سێك حه‌جج له‌ به‌ر خواى گه‌وره‌ بكات ، جا قسه‌ى خراپى تێدا نه‌ڵێت و كارى خراپى تێدا نه‌كات ، ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ - له‌ تاوانه‌كانى پاك ده‌بێته‌وه‌ - وه‌ك ئه‌و ڕۆژه‌ى كه‌ تێیدا له‌ دایك بووه[ رواه البخارى (3/382/1521) ومسلم (2/983/1350) وغیرهما].ا‌  

له‌ سه‌ر هه‌موو موسوڵمانێكى پێ گه‌یشتووى ، ژیرى, ئازادى,به‌ توانا، یه‌كسه‌ر، وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ جارێك زیاتر حه‌جج یان عومره‌ى كرد ئه‌وه‌ به‌ سوننه‌ت بۆى ده‌نوسرێت، ا


له‌ سه‌ر به‌نده‌(كۆیله‌) پێویست نییه‌ ، چونكه‌ ئه‌و سه‌رقاڵه‌ به‌ خزمه‌ت كردنى خاوه‌نه‌كه‌ى ، وه‌ ئه‌گه‌ر مندالأ و كۆیله‌ حه‌جج بكه‌ن ، حه‌ججه‌كه‌یان دروسته‌ ، به‌ڵام فه‌رزه‌كه‌یان له‌ سه‌ر ناكه‌وێت ، ئه‌گه‌ر پێگه‌یشتن و ئازاد بوون ده‌بێت حه‌ججێكى تر بكه‌ن ، له‌ به‌ر فه‌رمووده‌كه‌ى (إِبْنُ عَبَّاس) (خوایان لێ رازى بێت) كه‌وا پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلى) فه‌رمووى: (( أَیُّمَا صَبِیّ حَجَّ ثُمَّ بَلَغَ فَعَلَیْهِ حَجَّةٌ أُخْرَى ، وَأَیُّمَا عَبْد حَجَّ ثُمَّ عُتِقَ فَعَلَیْهِ حَجَّةٌ أُخْرَى ))واته‌:  هه‌ر منداڵێك حه‌ججى كرد پاشان پێ گه‌یشت ، ئه‌وه‌ حه‌ججێكى ترى له‌ سه‌ره‌ ، وه‌ هه‌ر كۆیله‌یه‌كیش حه‌ججى كرد پاشان ئازاد كرا ئه‌وه‌ حه‌ججێكى ترى له‌ سه‌ره‌[رواه البیهقی (5/156) وهو حدیث صحیح ، برِوانة الإرواء (986)].ا

پاشان توانا به‌وه‌ ده‌بێت ته‌ندروستى ته‌واو بێت ، و پاره‌ى ڕۆیشتن وهاتنه‌وه‌ى هه‌بێت بێجگه‌ له‌ پێویستى خۆى ومالأ ومنداڵى ، وه‌ دڵنیایش بێت له‌ ترسى ڕێگا .
بۆ به‌ مه‌رج گرتنى ته‌ندروستى ، له‌ به‌ر فه‌رمووده‌كه‌ى (إِبْنُ عَبَّاس) (خوایان لێ رازى بێت) كه‌وا ئافره‌تێك له‌(خپْعَم) ووتى:  ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا ، باوكم حه‌ججى له‌ سه‌ر فه‌رز بووه‌ ، وه‌ خۆیشى پیاوێكى پیر و گه‌وره‌یه‌ ، تواناى نییه‌ خۆى به‌ سه‌ر ووشتره‌وه‌ بگرێت ، ئایه‌ له‌ جێى حه‌جج بكه‌م ؟ فه‌رمووى: ((  فَحُجِّی عَنْهُ)) واته‌:  له‌ جیاتى حه‌جج بكه[رواه البخاری (4/66/1855) ومسلم (2/973/1334) وغیرهما ]‌ ا

وه‌ بۆ به‌ مه‌رج گرتنى پاره‌و پووڵى ڕۆیشتن‌و هاتنه‌وه‌ى جگه‌ له‌ پێویستى خۆى و مالأ ‌و كه‌س و كارى ، له‌ به‌ر فه‌رمووده‌كه‌ى (عَبْدُاللهِ بْنِ عَمْرو) (خوایان لێ رازى بێت) كه‌وا پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلى) فه‌رمووى: (( كَفَى بِالمَرْءِ إِثْمَاً أَنْ یُضَیِّعَ مَنْ یَقُوْتُ ))واته‌:  به‌سێتى تاوانباریى بۆ كه‌سێك ، كه‌وا ژیانى كه‌سانێك بفه‌وتێنێت كه‌ خواردن و به‌ خێوكردنیان له‌ سه‌ر ئه‌وه‌   [رواه أبوداود (2/رقم/1692) وهو حدیث صحیح ، برِوانة الإرواء (989)]ا

ئه‌مه‌ بۆ پیاو به‌ڵام بۆ ئافره‌ت مه‌رجێكى تریشى هه‌یه‌ ، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ ده‌بێت مێرده‌كه‌ى له‌ گه‌ڵدا بێت یان كه‌سێكى مه‌حره‌م ، له‌ به‌ر فه‌رمووده‌كه‌ى (إِبْنُ عَبَّاس) (خوایان لێ رازى بێت) كه‌ فه‌رمووى: بیستم پێغه‌مبه‌رى خوا (صلى) فه‌رمووى:(( لاَ یَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلاَّ وَمَعَهَا ذُوْ مَحْرَمٍ ، وَلاَ تُسَافِرَ المَرْأَةُ إِلاَّ مَعَ ذِیْ مَحْرَم ))واته‌:  با هیچ پیاوێك ته‌نها نه‌بێته‌وه‌ له‌ گه‌لأ ئافره‌تێكدا مه‌گه‌ر ئافره‌ته‌كه‌ مه‌حره‌مێكى له‌ گه‌ڵدا بێت ، وه‌ با ئافره‌تیش سه‌فه‌ر نه‌كات مه‌گه‌ر له‌ گه‌لأ كه‌سێكى مه‌حره‌مدا . جا پیاوێك هه‌ڵسا ووتى : ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا (صلى) خێزانه‌كه‌م ده‌رچووه‌ بۆ حه‌جج ، وه‌ منیش خۆم نووسیوه‌ له‌ غه‌زاى ئه‌وه‌ و ئه‌وه‌دا ، ئه‌ویش فه‌رمووى: (( إِنْطَلِقْ فَحُجِّ مَعَ إِمْرَأَتِكَ ))واته‌:  بڕۆ ، له‌ گه‌لأ خێزانه‌كه‌تدا حه‌جج بكه‌ [رواه البخارى (6/142/3006) ومسلم (2/978/1341) واللفظ له]ا

له‌ به‌ر فه‌رمووده‌كه‌ى (إِبْنُ عَبَّاس) (خوایان لێ رازى بێت) له‌ (فَضل)ه‌وه‌ یان (فَضل) له‌ (إِبْنُ عَبَّاس)ه‌وه‌ ، كه‌وا پێغه‌مبه‌رى خوا (صلى) فه‌رمووى: (( مَنْ أَرَادَ الحَجَّ فَلْیَتَعَجَّلْ ، فَإِنَّهُ قَدْ یَمْرضُ المَرِیْضُ ، وَتَضِلُّ الضَّالَّةُ ، وَتَعْرِضُ الحَاجَةُ ))واته‌:  هه‌ر كه‌سێك ویستى حه‌جج بكات با خێرا ببكات ، چونكه‌ جارى وایه‌ نه‌خۆش ده‌كه‌وێت , وه‌ شتى وون ده‌بێت ، وه‌ پێویستیه‌ك دێته‌ پێشه‌وه‌ به‌رگرى لێ ده‌كات  دةكات  [رواه إبن ماجة (2/962/2883) وهو حدیث صحیح ، برِوانة صحیح إبن ماجة (2331)]ا



سه‌رچاوه‌ : بوخته‌ی فیقهی شه‌ریعه‌ت 
          

صفحات سایت

پیچک