ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : به‌شی فه‌رمووده‌,

 

به‌شی ڕۆژوو له‌ پوخته‌ی صه‌حیحی موسلیم
به‌شی یه‌كه‌م

ئاماده‌كردنی: عبدالرحمن پشتیوان سابیر

(١) گرنگیی ڕۆژوو

٥٦٤ـ عن أَبی هُرَیْرَةَ (رضی الله عنه) قالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ، إِلَّا الصِّیَامَ فَإِنَّهُ لِی وَأَنَا أَجْزِی بِهِ، وَالصِّیَامُ جُنَّةٌ، فَإِذَا كَانَ یَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ فَلَا یَرْفُثْ یَوْمَئِذٍ وَلَا یَسْخَبْ، فَإِنْ سَابَّهُ أَحَدٌ أَوْ قَاتَلَهُ فَلْیَقُلْ: إِنِّی امْرُؤٌ صَائِمٌ، وَالَّذِی نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِیَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْیَبُ عِنْدَ اللَّهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مِنْ رِیحِ الْمِسْكِ، وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ یَفْرَحُهُمَا: إِذَا أَفْطَرَ فَرِحَ بِفِطْرِهِ، وَإِذَا لَقِیَ رَبَّهُ فَرِحَ بِصَوْمِهِ). [بخاری / الصوم/ ١٨٠٥]

(أبو هریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: هه‌موو كرده‌وه‌كانی ئاده‌میزاد بۆ خۆیه‌تی جگه‌ له‌ڕۆژوو، ئه‌وه‌ به‌ڕاستی بۆ منه‌و

 هه‌ر خۆشم پاداشتی ده‌ده‌مه‌وه‌، هه‌روه‌ها ڕۆژو قه‌ڵغانه‌، ئه‌گه‌ر ڕۆژێك كه‌سێكتان به‌ڕۆژو بوو با ئه‌و 

ڕۆژه‌ قسه‌ی ناشیرین و هات و هاوار نه‌كات، خۆ ئه‌گه‌ر كه‌سێك جنێوی پێداو شه‌ڕی پێ فرۆشت بابڵێت: من كه‌سێكی به‌ڕۆژوم، سوێند به‌وكه‌سه‌ی گیانی محمدی به‌ده‌سته‌ بۆنی ده‌می ڕۆژوه‌وان له‌ڕۆژی قیامه‌تدا لای خوا له‌بۆنی میسك خۆشتره‌، هه‌روه‌ها دوو خۆشی هه‌یه‌ بۆ ڕۆژوه‌وان، كاتێك به‌ربانگ ده‌كاته‌وه‌ دڵخۆشه‌ به‌ڕۆژو شكاندنه‌كه‌ی، كاتێكیش به‌دیداری په‌روه‌ردگاری شاد ده‌بێت دڵخۆشه‌ به‌ڕۆژوه‌كه‌ی).

 

(٢) ڕێزی مانگی ڕه‌مه‌زان

٥٦٥ـ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ (رضی الله عنه) أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) قَالَ: (إِذَا جَاءَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ، وَصُفِّدَتِ الشَّیَاطِینُ). [بخاری / الصوم/ ١٨٠٠]

(أبو هریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (كاتێ كه‌ ڕه‌مه‌زان دێت ده‌روازه‌كانی به‌هه‌شت ده‌كرێنه‌وه‌و قاپیه‌كانی دۆزه‌خ داده‌خرێن و شه‌یتانه‌كان كۆت ده‌كرێن).

 

(٣) یه‌ك دوو ڕۆژ پێش ڕه‌مه‌زان ڕۆژوو دروست نییه‌

٥٦٦ـ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ (رضی الله عنه) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (لَا تَقَدَّمُوا رَمَضَانَ بِصَوْمِ یَوْمٍ وَلَا یَوْمَیْنِ، إِلَّا رَجُلٌ كَانَ یَصُومُ صَوْمًا فَلْیَصُمْهُ). [بخاری / الصوم/ ١٨١٥]

(أبو هریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (پێش ڕه‌مه‌زان به‌ڕۆژێك یان دوو ڕۆژ به‌ڕۆژو مه‌بن، مه‌گه‌ر كه‌سێك وه‌كو عاده‌ت ئه‌و ڕۆژه‌ی گرتبێ با به‌ڕۆژوو بێت). 


(٤) ڕۆژوگرتن به‌ بینینی مانگ

٥٦٧ـ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ (رضی الله عنه) قَالَ: ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) الْهِلَالَ فَقَالَ: (إِذَا رَأَیْتُمُوهُ فَصُومُوا، وَإِذَا رَأَیْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا، فَإِنْ أُغْمِیَ عَلَیْكُمْ فَعُدُّوا ثَلَاثِینَ). [بخاری / الصوم/ ١٨١٠]

(ابو هریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌گێڕێته‌وه‌ كه‌ پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) باسی مانگی یه‌ك شه‌وه‌ی كرد و فه‌رمووی: (ئه‌گه‌ر بینیتان ئه‌وه‌ به‌ڕۆژو بن، ئه‌گه‌ر بینیشتانه‌وه‌ بیشكێنن و (بیكه‌ن به‌ جه‌ژن) ئه‌گه‌ر هه‌ور به‌رچاوی گرتن ئه‌وه‌ سی ڕۆژی شه‌عبان ته‌واو بكه‌ن).

 

(٥) مانگ [ جاری واهه‌یه‌] ٢٩ ڕۆژه‌.

٥٦٨ـ عن أُمَّ سَلَمَةَ (رضی الله عنه): أَنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه وسلم) حَلَفَ أَنْ لَا یَدْخُلَ عَلَى بَعْضِ أَهْلِهِ شَهْرًا، فَلَمَّا مَضَى تِسْعَةٌ وَعِشْرُونَ یَوْمًا غَدَا عَلَیْهِمْ أَوْ رَاحَ، فَقِیلَ لَهُ: حَلَفْتَ یَا نَبِیَّ اللَّهِ أَنْ لَا تَدْخُلَ عَلَیْنَا شَهْرًا؟ قَالَ: (إِنَّ الشَّهْرَ یَكُونُ تِسْعَةً وَعِشْرِینَ [یَوْمًا]). [بخاری / الصوم/ ١٨١١]

(ام سلمه‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) سوێندی خوارد یه‌ك مانگ نه‌چێته‌ ماڵی هه‌ندێ له‌ هاوسه‌رانی كه‌چی دوای ٢٩ ڕۆژ به‌یانیه‌ك یان ئێواره‌یه‌ك چووه‌ ماڵیان پێی وترا: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) تۆ سوێندت خوارد كه‌ تایه‌ك مانگ نه‌یه‌یته‌ ماڵمان. ئه‌ویش فه‌رمووی: (مانگ جاری واهه‌یه‌ ٢٩ ڕۆژه‌).

٥٦٩ـ عن ابْنَ عُمَرَ (رضی الله عنه) عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه وسلم) قَالَ: (إِنَّا أُمَّةٌ أُمِّیَّةٌ، لَا نَكْتُبُ وَلَا نَحْسُبُ، الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا -وَعَقَدَ الْإِبْهَامَ فِی الثَّالِثَةِ- وَالشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا) یَعْنِی تَمَامَ ثَلَاثِینَ. [بخاری / الصوم/ ١٨١٤]

(ابن عمر) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووی: (ئێمه‌ گه‌لێكی نه‌خوێنده‌وارین نانوسین، حساب ناكه‌ین، مانگ ئه‌وه‌نده‌ و ئه‌وه‌نده‌ و ئه‌وه‌نده‌یه‌ له‌ سێهه‌میاندا په‌نجه‌ گه‌وره‌ی نوشتانه‌وه‌ مانگیش هه‌یه‌ ئه‌وه‌نده‌ و ئه‌وه‌نده‌ و ئه‌وه‌نده‌یه‌، واته‌ سی ڕۆژی ته‌واوه‌).

 

(٦) دره‌نگ ئاوابونی مانگ

٥٧٠ـ عَنْ أَبِی الْبَخْتَرِیِّ (رضی الله عنه) قَالَ: خَرَجْنَا لِلْعُمْرَةِ، فَلَمَّا نَزَلْنَا بِبَطْنِ نَخْلَةَ، قَالَ: تَرَاءَیْنَا الْهِلَالَ، فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ. وَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ لَیْلَتَیْنِ. قَالَ: فَلَقِینَا ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْنَا: إِنَّا رَأَیْنَا الْهِلَالَ، فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ، وَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ: هُوَ ابْنُ لَیْلَتَیْنِ. فَقَالَ: أَیَّ لَیْلَةٍ رَأَیْتُمُوهُ؟ قَالَ: فَقُلْنَا: لَیْلَةَ كَذَا وَكَذَا، فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) قَالَ: (إِنَّ اللَّهَ مَدَّهُ لِلرُّؤْیَةِ، فَهُوَ لِلَیْلَةٍ رَأَیْتُمُوهُ).

(ابو البحتری) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: چوین بۆ عومره‌ كاتێ گه‌یشتینه‌ (بطن نخلة‌) [شوێنێكه‌]، به‌شوێن مانگدا گه‌ڕاین هه‌ندێ كه‌س وتیان، سێ شه‌وه‌یه‌، هه‌ندێكیتر وتیان: دوشه‌وه‌یه‌، گه‌یشتن به‌ (ابن عباس) (خوای لێ ڕازی بێت) وتمان: ئێمه‌ مانگمان بینی، هه‌ندێ كه‌س وتیان: سێ شه‌وه‌یه‌ هه‌ندێكی تر وتیان: دوشه‌وه‌یه‌ ئه‌ویش وتی: كام شه‌و بینیتان؟ وتمان: فڵان و فیسار، (ابن عباس) وتی: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووی: ((خوای گه‌وره‌ هێشتیه‌وه‌ تا ببینرێت)، ئه‌و ئێواره‌یه‌ یه‌ك شه‌وه‌ بوو كه‌ بینیتان).

 

(٧) هه‌ر وڵاتێك بینینی خۆی هه‌یه‌

٥٧١ـ عَنْ كُرَیْبٍ: أَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ بِنْتَ الْحَارِثِ بَعَثَتْهُ إِلَى مُعَاوِیَةَ (رضی الله عنه) بِالشَّامِ، قَالَ: فَقَدِمْتُ الشَّامَ فَقَضَیْتُ حَاجَتَهَا، وَاسْتُهِلَّ عَلَیَّ رَمَضَانُ وَأَنَا بِالشَّامِ، فَرَأَیْتُ الْهِلَالَ لَیْلَةَ الْجُمُعَةِ، ثُمَّ قَدِمْتُ الْمَدِینَةَ فِی آخِرِ الشَّهْرِ، فَسَأَلَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ رَضِی اللَّهُ عَنْهُمَا، ثُمَّ ذَكَرَ الْهِلَالَ فَقَالَ: مَتَى رَأَیْتُمُ الْهِلَالَ؟ فَقُلْتُ: رَأَیْنَاهُ لَیْلَةَ الْجُمُعَةِ. فَقَالَ: أَنْتَ رَأَیْتَهُ؟ فَقُلْتُ: نَعَمْ، وَرَآهُ النَّاسُ، وَصَامُوا وَصَامَ مُعَاوِیَةُ. فَقَالَ: لَكِنَّا رَأَیْنَاهُ لَیْلَةَ السَّبْتِ، فَلَا نَزَالُ نَصُومُ حَتَّى نُكْمِلَ ثَلَاثِینَ، أَوْ نَرَاهُ. فَقُلْتُ: أَوَ لَا تَكْتَفِی بِرُؤْیَةِ مُعَاوِیَةَ وَصِیَامِهِ؟ فَقَالَ: لَا، هَكَذَا أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم). وَشَكَّ یَحْیَى بْنُ یَحْیَى فِی (نَكْتَفِی) أَوْ (تَكْتَفِی).

(كریب) له‌لایه‌ن (ام الفضل بنت حارث)ه‌وه‌ ڕه‌وانه‌ كراوه‌ بۆلای (معاویه‌) (خوای لێ ڕازی بێت) له‌شام، ئه‌ویش ده‌ڵێ: گه‌یشتمه‌ شام و كاره‌كه‌یم ئه‌نجامدا.. ڕه‌مه‌زان هات و من له‌ شام بووم.. شه‌وی جومعه‌ مانگم بینی پاشان له‌ كۆتایی مانگدا گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ مه‌دینه‌، (عبدالله ی كوڕی عباس) باسی مانگی كردو لێی پرسیم: كه‌ی مانگتان بینی؟ وتم: شه‌وی جومعه‌ بینیمان، وتی: تۆ خۆت بینیت؟ وتم: به‌ڵێ، خه‌ڵكیش بینیان، هه‌مووشیان به‌ڕۆژوو بوون، (معاویه‌)ش به‌ڕۆژو بوو.. وتی: به‌ڵام ئێمه‌ شه‌وی شه‌ممه‌ بینیمان، به‌رده‌وامیش به‌ڕۆژو ده‌بین هه‌تا سییه‌كه‌ ته‌واو ده‌كه‌ین، یان مانگ ده‌بینین، منیش وتم: باشه‌ بینینی معاویه‌و ڕۆژو گرتنی به‌س نییه‌؟ وتی: نه‌خێر پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) ئاوا فه‌رمانی پێداوین.

 

(٨) دومانگه‌كه‌ی جه‌ژن

٥٧٢ـ عن أَبِی بَكْرَةَ (رضی الله عنه) عَنْ أَبِیهِ، عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه وسلم) قَالَ: (شَهْرَا عِیدٍ لَا یَنْقُصَانِ، رَمَضَانُ وَذُو الْحِجَّةِ). [بخاری / الصوم/ ١٨١٣]

(ابوبكرة‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (ڕه‌مه‌زان و ذوالحجه‌ دوو مانگن كه‌م ناكه‌ن) [له‌پاداشتدا ئه‌گه‌ر ٢٩ ڕۆژیش بن ].

 

(٩) پارشێو كردن

٥٧٣ـ عَنْ أَنَسٍ (رضی الله عنه) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِی السُّحُورِ بَرَكَةً). [بخاری / الصوم/ ١٨٢٣]

(انس) (خوای لێ ڕازی بێت) پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (پارشێو بكه‌ن چونكه‌ له‌ پارشێودا به‌ره‌كه‌ت هه‌یه‌).

 

(١٠) دواختسنی پارشێو

٥٧٤ـ عَنْ زَیْدِ بْنِ ثَابِتٍ (رضی الله عنه) قَالَ: تَسَحَّرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) ثُمَّ قُمْنَا إِلَى الصَّلَاةِ، قُلْتُ: كَمْ كَانَ قَدْرُ مَا بَیْنَهُمَا؟ قَالَ: خَمْسِینَ آیَةً. [بخاری / الصوم/ ١٨٢١]

(زیدی كوڕی ثابت) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پارشێومان كرد له‌ خزمه‌ت پێغه‌مبه‌ردا (صلی الله علیه وسلم)، پاشان هه‌ستاین بۆ نوێژ، منیش وتم: چه‌ند نێوانیان بوو؟ وتی: په‌نجا ئایه‌ت. [ واته‌ خوێندنه‌وه‌ی ٥٠ ئایه‌تی مامناوه‌ندی به‌له‌سه‌ر خۆیی]

 

(11) ده‌ستگرتنه‌وه‌ له‌ خواردن

٥٧٥ـ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ (رضی الله عنه) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (لَا یَغُرَّنَّكُمْ مِنْ سَحُورِكُمْ أَذَانُ بِلَالٍ، وَلَا بَیَاضُ الْأُفُقِ الْمُسْتَطِیلُ هَكَذَا، حَتَّى یَسْتَطِیرَ هَكَذَا). وَحَكَاهُ حَمَّادٌ بِیَدَیْهِ، قَالَ: یَعْنِی مُعْتَرِضًا.

(سمره‌ی كوڕی جندب) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (به‌بانگه‌كه‌ی بلال ده‌ست مه‌گرنه‌وه‌ له‌ خواردن… هه‌روه‌ها ئه‌و سپیایییه‌ش كه‌به‌ره‌و ئاسمان درێژ بۆته‌وه‌ هه‌تا به‌كه‌ناری ئاسۆدا سپیایی بڵاوده‌بێته‌وه‌) حماد به‌هه‌ردوو په‌لی به‌ڕاست و چه‌پدا ئاماژه‌ی پێكرد.

 

(١٢) گوته‌ی په‌روردگار [حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَكُمُ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ]

٥٧٦ـ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ (رضی الله عنه) قَالَ: [لَمَّا] نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ: [وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَكُمُ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ] [البقرة: ١٨٧] قَالَ: فَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا أَرَادَ الصَّوْمَ رَبَطَ أَحَدُهُمْ فِی رِجْلَیْهِ الْخَیْطَ الْأَسْوَدَ وَالْخَیْطَ الْأَبْیَضَ، فَلَا یَزَالُ یَأْكُلُ وَیَشْرَبُ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُ رِئْیُهُمَا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ بَعْدَ ذَلِكَ: [مِنَ الْفَجْرِ] فَعَلِمُوا أَنَّمَا یَعْنِی بِذَلِكَ اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ. [بخاری / الصوم/ ١٨١٨]

(سهلی كوڕی سعد) (صلی الله علیه وسلم) ده‌ڵێ: كاتێ ئه‌م ئایه‌ته‌ دابه‌زی كه‌ ئه‌مه‌ واتاكه‌یه‌تی: (بخۆن و بحۆنه‌وه‌ هه‌تا تاڵی سپی له‌تاڵی ڕه‌ش جیاده‌كه‌نه‌وه‌) البقرة‌/١٨٧ پیاوی واهه‌بوو كه‌ ئه‌یوسیت به‌ڕۆژو بێ په‌تێكی ڕه‌ش و په‌تێكی سپی ده‌به‌ست به‌ قاچیه‌وه‌، خواردن و خواردنه‌وه‌ی ده‌خوارد هه‌تا بۆی ده‌رده‌كه‌وت (كامیان ڕه‌شه‌ و كامیان سپییه‌)، پاشان خوای گه‌وره‌ [له‌به‌ره‌به‌یان]ی دایبه‌زان، ئه‌و كاته‌ زانیان مه‌به‌ست شه‌و و ڕۆژه‌.

 

(١٣) بانگی بیلال

٥٧٧ـ عَنِ ابْنِ عُمَرَ (رضی الله عنه) قَالَ: كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) مُؤَذِّنَانِ: بِلَالٌ، وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (إِنَّ بِلَالًا یُؤَذِّنُ بِلَیْلٍ، فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى یُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ). قَالَ: وَلَمْ یَكُنْ بَیْنَهُمَا إِلَّا أَنْ یَنْزِلَ هَذَا وَیَرْقَى هَذَا. [بخاری / الأذان/ ٥٩٢]

(عبدالله ی كوڕی عمر) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) دوو بانگوێژی هه‌بوو(بلال و ابن ام مكتوم)ی نابینا، پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووی: (بلال له‌شه‌ودا بانگ ده‌دا، بخۆن و بخۆنه‌وه‌ هه‌تا ابن ام مكتوم بانگ ده‌دات). عبدالله ده‌ڵێ: نێوانیان هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ بوو كه‌ ئه‌میان دابه‌زێ و ئه‌ویان سه‌ركه‌وێت.

 

(١٤) ڕۆژوی ئه‌و كه‌سه‌ی له‌شی گرانه‌

٥٧٨ـ عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ زَوْجَیِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه وسلم) أَنَّهُمَا قَالَتَا: إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) لَیُصْبِحُ جُنُبًا -مِنْ جِمَاعٍ غَیْرِ احْتِلَامٍ- فِی رَمَضَانَ، ثُمَّ یَصُومُ. [بخاری / الصوم/ ١٨٣٠]

(عائشه‌ و ام سلمه‌) (خوایان لێ ڕازی بێت) دوهاوسه‌ره‌كه‌ی پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) وتویانه‌: (جاری واهه‌بوو) پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) ڕۆژی لێ ده‌بۆوه‌ له‌شی گران بوو-به‌هۆی چونه‌ لای هاوسه‌ره‌وه‌- له‌ ڕه‌مه‌زاندا كه‌چی به‌رده‌وامیش ده‌بوو له‌سه‌ر ڕۆژوه‌كه‌ی.

 

٥٧٩ـ عَنْ عَائِشَةَ (رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا): أَنَّ رَجُلًا جَاءَ إِلَى النَّبِیِّ (صلی الله علیه وسلم) یَسْتَفْتِیهِ وَهِیَ تَسْمَعُ مِنْ وَرَاءِ الْبَابِ، فَقَالَ: یَا رَسُولَ اللَّهِ تُدْرِكُنِی الصَّلَاةُ وَأَنَا جُنُبٌ، أَفَأَصُومُ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (وَأَنَا تُدْرِكُنِی الصَّلَاةُ وَأَنَا جُنُبٌ فَأَصُومُ). فَقَالَ: لَسْتَ مِثْلَنَا یَا رَسُولَ اللَّهِ، قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ. فَقَالَ: (وَاللَّهِ إِنِّی لَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَخْشَاكُمْ لِلَّهِ، وَأَعْلَمَكُمْ بِمَا أَتَّقِی).

(عائشه‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پیاوێك هات بۆ خزمه‌تی پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) پرسیاری لێ ده‌كرد ئه‌ویش له‌پشتی ده‌رگاكه‌وه‌ گوێی لێ بوو، پرسی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا جاری واهه‌یه‌ كاتی نوێژ دێت و من له‌شم گرانه‌، ئایا به‌رۆژو ببم؟ پێغه‌مبه‌ریش (صلی الله علیه وسلم) له‌وه‌ڵامیدا فه‌رمووی: (منیش [جاری وا هه‌یه‌] كاتی نوێژ دێت و له‌شم گرانه‌و كه‌چی به‌ڕۆژوش ده‌بم [پیاوه‌كه‌] وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا: تۆ وه‌كو ئێمه‌ نیت!! چونكه‌ تۆ خوا له‌ گوناهانی سه‌ره‌تا و كۆتایت خۆش بووه‌، پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووی: (سوێند به‌خوا، من هیوام وایه‌ له‌هه‌موتان زیاتر له‌خوا ترس بم و شاره‌زاتر بم كه‌چۆن خۆم بپارێزم له‌ سزای خوا).

 

(١٥) ڕۆژوه‌وان و له‌ بیرچوون

٥٨٠ـ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ (رضی الله عنه) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (مَنْ نَسِیَ وَهُوَ صَائِمٌ، فَأَكَلَ أَوْ شَرِبَ، فَلْیُتِمَّ صَوْمَهُ، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللَّهُ وَسَقَاهُ). [بخاری / الصوم/ ١٨٣١]

(ابو هریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (ئه‌وه‌ی له‌بیری نه‌بوو كه‌ به‌ڕۆژوه‌ و خواردن یان خواردنه‌وه‌ی خوارد باڕۆژوه‌كه‌ی ته‌واو بكات، چونكه‌ ئه‌وه‌ خوا خواردن و خواردنه‌وه‌ی داوه‌تێ).

 

 

 

(١٦) ڕۆژوه‌وان و ده‌عوه‌ت

٥٨١ـ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ (رضی الله عنه) عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه وسلم) قَالَ: (إِذَا دُعِیَ أَحَدُكُمْ إِلَى طَعَامٍ، وَهُوَ صَائِمٌ، فَلْیَقُلْ: إِنِّی صَائِمٌ).

(ابو هریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رموویه‌تی: (ئه‌گه‌ر كه‌سێكتان ده‌عوه‌ت كرا بۆنان خواردن و به‌ڕۆژو بوو بابڵێ: من به‌ڕۆژوم).

 

(١٧) كه‌فاره‌تی سه‌رجێیی له‌ڕه‌مه‌زاندا

٥٨٢ـ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ (رضی الله عنه) قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ (صلی الله علیه وسلم) فَقَالَ: هَلَكْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: (وَمَا أَهْلَكَكَ). قَالَ: وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِی فِی رَمَضَانَ، قَالَ: (هَلْ تَجِدُ مَا تُعْتِقُ رَقَبَةً). قَالَ: لَا، قَالَ: (فَهَلْ تَسْتَطِیعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَیْنِ مُتَتَابِعَیْنِ). قَالَ: لَا، قَالَ: (فَهَلْ تَجِدُ مَا تُطْعِمُ سِتِّینَ مِسْكِینًا). قَالَ: لَا، قَالَ: ثُمَّ جَلَسَ فَأُتِیَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه وسلم) بِعَرَقٍ فِیهِ تَمْرٌ، فَقَالَ: (تَصَدَّقْ بِهَذَا). قَالَ: أَفْقَرَ مِنَّا؟ فَمَا بَیْنَ لَابَتَیْهَا أَهْلُ بَیْتٍ أَحْوَجُ إِلَیْهِ مِنَّا. فَضَحِكَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه وسلم) حَتَّى بَدَتْ أَنْیَابُهُ، ثُمَّ قَالَ: (اذْهَبْ فَأَطْعِمْهُ أَهْلَكَ). [بخاری / الصوم/ ١٨٣٤]

(ابو هریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پیاوێك هات بۆلای پێغه‌مبه‌ر وتی: تیاچووم ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا، ئه‌ویش فه‌رمووی: (چی تۆی تیا بردووه‌؟!). كابرا وتی: له‌ڕه‌مه‌زاندا سه‌رجێیم له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌مدا كردوه‌ ئه‌ویش فه‌رمووی: (ئایا ده‌توانیت به‌نده‌یه‌ك ئازاد بكه‌یت؟) كابرا وتی: نه‌خێر، فه‌رمووی: (ئایا ده‌توانیت دوو مانگ له‌سه‌ر یه‌ك به‌ڕۆژو بیت؟) كابرا وتی: نه‌خێر، فه‌رموی: (ئه‌ی ده‌توانیت نانی شه‌ست هه‌ژار بده‌یت؟). كابرا وتی: نه‌خێر، ئینجا كابرا دانیشت، پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) زه‌مبیله‌یه‌ك خورمای بۆهات و فه‌رمووی: (ئا ئه‌مه‌ بكه‌ به‌خێر)، كابرا وتی: جا بۆ له‌خۆمان هه‌ژارتر هه‌یه‌؟ ئه‌م په‌ڕ و ئه‌وپه‌ڕی شار له‌ ئێمه‌ هه‌ژارتری تیا نییه‌ كه‌ پێویستی به‌وه‌ بێت!! ئه‌وسا پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) پێكه‌نی تا دانه‌ پیرۆزه‌كانی ده‌ركه‌وت، پاشان فه‌رمووی: (ده‌ی بچۆ خێزانه‌كه‌تی پێ تێر بكه‌).

 

٥٨٣ـ عَنْ عَائِشَةَ (رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا) أَنَّهَا قَالَتْ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) فَقَالَ: احْتَرَقْتُ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم): (لِمَ). قَالَ: وَطِئْتُ امْرَأَتِی فِی رَمَضَانَ نَهَارًا، قَالَ: (تَصَدَّقْ تَصَدَّقْ). قَالَ: مَا عِنْدِی شَیْءٌ، فَأَمَرَهُ أَنْ یَجْلِسَ، فَجَاءَهُ عَرَقَانِ فِیهِمَا طَعَامٌ، فَأَمَرَهُ [رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم)] أَنْ یَتَصَدَّقَ بِهِ. [بخاری / المحاربین/ ٦٤٣٦]

(دایكه‌ عائشه‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پیاوێك هات بۆ خزمه‌تی پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) وتی: سوتام!! پێغه‌مبه‌ری خوایش (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووی: (بۆچی؟!) كابرا وتی: له‌ ڕۆژی ڕه‌مه‌زاندا له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌مدا تێكه‌ڵ بووم.. ئه‌ویش فه‌رمووی: (خێربكه‌، خێربكه‌).. كابرا وتی: جانیمه‌.. ئینجا فه‌رمانی پێدا كه‌ دابنیشێت، دوزه‌مبیله‌ خۆراكی بۆهات، پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) پێی به‌خشی و فه‌رمووی: (بڕۆ بیكه‌ به‌خێر).

 

(١٨) ماچ كردن بۆ ڕۆژوه‌وان

٥٨٤ـ عَنْ عَائِشَةَ (رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا) قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) یُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ، وَیُبَاشِرُ وَهُوَ صَائِمٌ، وَلَكِنَّهُ أَمْلَكُكُمْ لِإِرْبِهِ. [بخاری / الصوم/ ١٨٢٦]

 

(دایكه‌ عائشه‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) ماچی ده‌كرد، له‌كاتێكدا به‌ڕۆژو بوو پێستی به‌ پێستیان ده‌كه‌وت و به‌ڕۆژوو بوو به‌ڵام له‌هه‌مووتان ویستی به‌هێزتر و خۆگرتر بوو.

 

 

(١٩) كه‌خۆرئاوا بوو ڕۆژو ده‌شكێنرێت

٥٨٥ـ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی أَوْفَى (رضی الله عنه) قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) فِی سَفَرٍ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ، فَلَمَّا غَابَتِ الشَّمْسُ قَالَ: (یَا فُلَانُ انْزِلْ فَاجْدَحْ لَنَا). قَالَ: یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَلَیْكَ نَهَارًا. قَالَ: (انْزِلْ فَاجْدَحْ لَنَا). قَالَ: فَنَزَلَ فَجَدَحَ، فَأَتَاهُ بِهِ فَشَرِبَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه وسلم) ثُمَّ قَالَ بِیَدِهِ: (إِذَا غَابَتِ الشَّمْسُ مِنْ هَا هُنَا، وَجَاءَ اللَّیْلُ مِنْ هَا هُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ). [بخاری / الصوم/ ١٨٣٩]

 

(عبدالله ی كوڕی ابو اوفی) ده‌ڵێ: له‌سه‌فه‌رێكدا له‌خزمه‌ت پێغه‌مبه‌ردا (صلی الله علیه وسلم) بوین له‌ مانگی ڕه‌مه‌زاندا كاتی خۆرئاوابوون فه‌رمووی: (فڵان كه‌س دابه‌زه‌ و خۆراكمان بۆ ئاماده‌بكه‌) كابرا وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا (صلی الله علیه وسلم) هێشتا ڕۆژی ماوه‌، فه‌رمووی: (دابه‌زه‌ و خۆراكمان بۆ دروست بكه‌) ئه‌ویش هێنای و پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) لێی خوارده‌وه‌، پاشان به‌ده‌ست ئاماژه‌ی كردو فه‌رمووی: ئه‌گه‌ر خۆر له‌وێوه‌ ئاوابوو، شه‌و ئاله‌وێوه‌ داهات ئه‌وه‌ ئیتر ڕۆژوه‌وان ڕۆژو ده‌شكێنێ.

 

(٢٠) ڕۆژو شكاندن

٦ـ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ (رضی الله عنه): أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) قَالَ: (لَا یَزَالُ النَّاسُ بِخَیْرٍ مَا عَجَّلُوا الْفِطْرَ). [بخاری / الصوم/ ١٨٥٦]

(سهل ی كوڕی سعد) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: ڵێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووی: (خه‌ڵكی له‌ خێری به‌رده‌وامدان هه‌تا په‌له‌ بكه‌ن له‌ڕۆژو شكاندا) (واته‌: دوای نه‌خه‌ن له‌كاتی خۆی).

 

٥٨٧ـ عَنْ أَبِی عَطِیَّةَ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ عَلَى عَائِشَةَ (رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا)، فَقَالَ لَهَا مَسْرُوقٌ: رَجُلَانِ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه وسلم) كِلَاهُمَا لَا یَأْلُو عَنِ الْخَیْرِ، أَحَدُهُمَا یُعَجِّلُ الْمَغْرِبَ وَالْإِفْطَارَ، وَالْآخَرُ یُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ وَالْإِفْطَارَ؟ فَقَالَتْ: مَنْ یُعَجِّلُ الْمَغْرِبَ وَالْإِفْطَارَ؟ قَالَ: [قلنا] عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَتْ: هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) یَصْنَعُ.

(ابن عطیة) ده‌ڵێ: له‌گه‌ڵ (مسروق)دا سه‌ردانی (دایكه‌ عائشه‌) (ر.ض)یان كردوه‌. (مسروق) پێی وت: دوو كه‌س هه‌یه‌ له‌ هاوه‌ڵانی محمد (صلی الله علیه وسلم) كه‌ هه‌ردوكیان كه‌مته‌رخه‌م نین له‌ چاكه‌كاریدا، یه‌كێكیان په‌له‌ده‌كات له‌ كاتی خۆرئاوابوندا و په‌له‌یه‌تی زوو به‌ربانگ بكاته‌وه‌، ئه‌وی تریان، دره‌نگ نوێژه‌كه‌ی ده‌كات و دره‌نگیش به‌ربانگ ده‌كاته‌وه‌؟. (عائشه‌) وتی: كامیان به‌په‌له‌یه‌ بۆ كاتی خۆرئاوابون و به‌ربانگ كردنه‌وه‌، وتمان (عبدالله ی كوڕی مسعود) ئه‌ویش وتی: پێغه‌مبه‌ریش (صلی الله علیه وسلم) هه‌روای ده‌كرد.

------------------------------------------

بۆ ئه‌م بابه‌ته‌ سوود وه‌رگیراوه‌ له‌ به‌رنامه‌ی ساباتی فه‌رمووده‌ كه‌ به‌رنامه‌یه‌كی تایبه‌ته‌ به‌ سایتی ده‌نگی ئیسلام

          

صفحات سایت

پیچک

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو