ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 

ئه‌م بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌
له‌ به‌شی : ئادابی ئیسلامی,

 

ئادابه‌كانی كڕین وفرۆشتن ( مامه‌ڵكردن ) له‌ ئیسلامدا

نوسینی: زاگرۆس هه‌مه‌وه‌ندی

سوپاس وستایش بۆ خوای گه‌وره ومیهره‌بان‌ ئه‌و خودایه‌ی كه‌ مامه‌ڵه‌ وكڕین وفرۆشتن و بازرگانی راست ودروستی حه‌ڵاڵكردووه،‌ و سوود و ڕیبا و هه‌موو غه‌ش و خیانه‌ت وفڕوفێڵێكیشی حه‌رام وقه‌ده‌غه‌كردووه‌، وه‌درودی نه‌بڕاوه‌ش بۆسه‌رگیانی پاكی پێشه‌وای مرۆڤایه‌تی محمد المصطفی ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ی كه‌ سه‌ر ڕاسترین كه‌س بووه‌ له‌ كڕین و فرشتنیدا ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ جوله‌كه‌ و نه‌یاره‌كانیشیدا، وه‌ درود وسڵاو بۆ سه‌ر  ئال وبه‌یت و هاوه‌ڵ وشوێن كه‌وتوانی هه‌تا هه‌تایه‌.

خۆشه‌ویستان به‌پێی توانا و بۆ گونجان هه‌وڵ ئه‌ده‌ین كۆمه‌ڵێك ئاداب‌ وره‌وشتی كڕین وفرۆشتنتان له‌ ئاینی پیرۆزی ئیسلامدا بۆ ڕۆشن و به‌یان بكه‌ین به‌یارمه‌تی خوا :

1- دوعاى رۆشتنه‌ بازارِ: 

عن سَالِمِ بن عبد اللَّهِ بن عُمَرَ عن أبیه عن جَدِّهِ قال قال: رسول اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) من قال حین یَدْخُلُ السُّوقَ لَا إِلَهَ إلا الله وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ له له الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَیُمِیتُ وهو حَیٌّ لَا یَمُوتُ بیده الْخَیْرُ كُلُّهُ وهو على كل شَیْءٍ قَدِیرٌ كَتَبَ الله له أَلْفَ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَمَحَا عنه أَلْفَ أَلْفِ سَیِّئَةٍ وبنی له بَیْتًا فی الْجَنَّةِ) { رواه ابن ماجه (2235) وهو حدیث حسن } واته‌ : سالمى كورِى عه‌بدوڵڵاى كورِى عومه‌ر (ره‌زاى خوایان لێ بێ) له‌ باوكیه‌وه‌ و له‌باپیره‌یه‌وه‌ ده‌گێرێته‌وه‌و ده‌ڵێ: پیغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووى: (هه‌ر كه‌س كاتێ ده‌رِواته‌ بازار بڵێ هیچ په‌رستراوێكى راست نییه‌ جگه‌ له‌ خواى تاك و ته‌نیا كه‌ هاوبه‌شی نیه‌ هه‌موو موڵك و سوپاس بۆ ئه‌وه‌ ده‌ژێنى و ده‌مرێنىَ و خۆشی زیندوى نه‌مره‌ هه‌موو چاكه‌و خێر به‌ ده‌ستى ئه‌وه‌ توانا و ده‌سه‌لات به‌سه‌ر هه‌موو شتێكدا هه‌یه‌ خواى گه‌وره‌ ملیۆنێك چاكه‌ى بۆ ده‌نوسێ و ملیونێك خراپه‌ى لێ ده‌سرِێته‌وه‌ وه‌له‌ به‌هه‌شت دا كۆشێكى بۆ دروست ده‌كات -ده‌یباته‌ به‌هه‌شته‌وه‌ ـ).

2-به‌یانیان زوو ڕۆشتن به‌ده‌م كڕین وفرشتنه‌وه‌ :

عن صَخْرُ بن وَدَاعَةَ الغامدی عن النبی (صلی الله علیه وسلم)  قال اللهم بَارِكْ لِأُمَّتِی فی بُكُورِهَا وكان إذا بَعَثَ سَرِیَّةً أو جَیْشًا بَعَثَهُمْ فی أَوَّلِ النَّهَارِ وكان صَخْرٌ رَجُلًا تَاجِرًا وكان یَبْعَثُ تِجَارَتَهُ من أَوَّلِ النَّهَارِ فَأَثْرَى وَكَثُرَ مَالُهُ) {رواه الترمذی (1212) و ابو داود (2606) و ابن ماجه (2236) وهو حدیث صحیح } واته‌ : صه‌خه‌رى كورِى وه‌داعه‌ى غامیدى (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووى (خوایه‌ خێرو پیت بخه‌ره‌ ـ كارو كه‌سابه‌تى ـ ئوممه‌ته‌كه‌م له‌به‌یانیه‌ زووه‌كانیاندا) وه‌ پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) ئه‌گه‌ر سرێیه‌ك یا سوپایه‌كى بناردایه‌ له‌سه‌ره‌تاى رۆژه‌وه‌ ده‌یناردن، صه‌خریش بازرگان بوو له‌سه‌ره‌تاى رۆژه‌وه‌ كه‌ل و په‌لى بازرگانیه‌كانى ده‌نارد بۆیه‌ سامانى زۆر بوو ده‌وڵه‌مه‌ند بوو.

3ـ میانرِه‌وى له‌گه‌رِان به‌دواى رسق و كه‌سابه‌ت كردن دا:

عن عبد اللَّهِ بن سَرْجِسَ الْمُزَنِیِّ أَنَّ النبی (صلی الله علیه وسلم) قال: السَّمْتُ الْحَسَنُ وَالتُّؤَدَةُ وَالِاقْتِصَادُ جُزْءٌ من أَرْبَعَةٍ وَعِشْرِینَ جُزْءًا من النُّبُوَّةِ) {رواه ابو داوود ( 4776) و الترمذی (2010) وهو حدیث حسن } واته‌ : عه‌بدوڵڵاى كورِى سه‌رجیس (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووى: (رێك و پێكى و له‌سه‌رخۆیی و مام ناوه‌ندێتى، به‌شێكه‌ له‌ بیست و چوار به‌شی پێغه‌مبه‌رایه‌تى.

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رضی الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم)  قَالَ: لا تَسْتَبْطِئُوا الرِّزْقَ فَإِنَّهُ لَنْ یَمُوتَ الْعَبْدُ حَتَّى یَبْلُغَهُ آخِرُ رِزْقٍ هُوَ لَهُ فَأَجْمِلُوا فِی الطَّلَبِ أَخْذِ الْحَلالِ وَتَرْكِ الْحَرَامِ). { رواه ابن حبان (3227) و الحاكم (2/4) وهو حدیث صحیح } جابیرى كورِى عه‌بدوڵڵا (ره‌زاى خواى لێ بێ)ده‌ڵێ پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووى: (په‌له‌مه‌كه‌ن له‌ده‌ست خستنى رسق و رۆزى چونكه‌ دڵنیا بن هیچ كه‌س نابێ بمرێت هه‌تا ئاخر به‌شی رسقى خۆى به‌ده‌ست نه‌هێنێ و نه‌یگاتێ كه‌واته‌ به‌ چاكى و جوانى به‌شوێن رزق و رۆزیدا بگه‌رِێن كه‌ بریتى یه‌ له‌ به‌ده‌ستهێنانى حه‌ڵاڵ و وازهێنان له‌ حه‌رام).

4ـ ئاسان كارى له‌ كرِین و فرۆشتندا:

عن جَابِرِ بن عبد اللَّهِ رضی الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم) قال رَحِمَ الله رَجُلًا سَمْحًا إذا بَاعَ وإذا اشْتَرَى وإذا اقْتَضَى) { رواه البخارى (2076) و ابن ماجه (2230) } واته‌ : جابیرى كورِى عه‌بدوڵڵا (ره‌زاى خواى لێ بێ)ده‌ڵێ پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووى: (ره‌حمه‌تى خوا له‌و كه‌سه‌ بێت ئاسان كاره‌ كه‌ شت ده‌فرۆشێت و كه‌ ده‌یكرِێ و كه‌ داوا قه‌رزو مافى ده‌كات له‌ خه‌ڵكى).

5ـ راستكردن وسوێند نه‌خواردن:

عن حَكِیمِ بن حِزَامٍ عن النبی (صلی الله علیه وسلم)  قال الْبَیِّعَانِ بِالْخِیَارِ ما لم یَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَیَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فی بَیْعِهِمَا وَإِنْ كَذَبَا وَكَتَمَا محقت بَرَكَةُ بَیْعِهِمَا) { رواه البخاری (2079) و مسلم (1534)} واته‌ : حه‌كیمى كورِى حیزام (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم)  فه‌رمووى: (كرِیارو فرۆشیار سه‌رپشكن ـ په‌شیمان ببنه‌وه‌ ـ هه‌تا له‌یه‌كترى جیا ده‌بنه‌وه‌، جا ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ یه‌كترى راستیان كرد و عه‌یبه‌كانیان باس كرد به‌ره‌كه‌ت و خه‌یر ده‌كه‌وێته‌ كرِین و فرۆشتنه‌كه‌یان به‌ڵام ئه‌گه‌ر درۆیان له‌گه‌ڵ یه‌كترى كردو عه‌یبه‌كانیان شارده‌وه‌ ئه‌و خێرو به‌ره‌كه‌ت له‌ كرِین و فرۆشتنه‌كه‌یاندا نامێنێت).

عن أبی هُرَیْرَةَ رضی الله عنه قال سمعت عن النبی (صلی الله علیه وسلم)  قال الْحَلِفُ مَنْفَقَةٌ لِلسِّلْعَةِ مَمْحَقَةٌ لِلْكَسْبِ) { رواه  البخارى (2087) و مسلم (1606)} واته‌ :ئه‌بو هوره‌یره‌ (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ: له‌ پێغه‌مبه‌رم (صلی الله علیه وسلم)   بیست فه‌رمووى: (سوێندخواردن فرۆش و بازارِ بۆ كه‌ل و په‌ل په‌یدا ده‌كات، به‌ڵام خێرو به‌ره‌كه‌تى ماڵه‌ په‌یدا كراوه‌كه‌ ناهێڵێ.

6ـ كێشانه‌و پێوانه‌كردن به‌ رێك و پێكى:

عن ابن عَبَّاسٍ قال لَمَّا قَدِمَ النبی (صلی الله علیه وسلم) الْمَدِینَةَ كَانُوا من أَخْبَثِ الناس كَیْلًا فَأَنْزَلَ الله سُبْحَانَهُ (وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ) فَأَحْسَنُوا الْكَیْلَ بَعْدَ ذلك) { رواه ابن ماجه (2223) و ابن حبان (4898) وهو حدیث حسن } واته‌ :عه‌بدوڵڵاى كورِى عه‌بباس (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم)  رۆشت بۆ مه‌دینه‌ له‌ پێوانه‌ كردندا له‌ هه‌موو كه‌س خراپتر بوون ئه‌نجا خواى گه‌وره‌: ئایه‌تی : (وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ) ی بۆ دابه‌زاندن ئیتر دوا ئه‌وه‌ پێوانه‌یان به‌ چاكى و رێك ده‌پێوا.

7ـ ئامۆژگارى كردن له‌ كرِین و فرۆشتن دا و غه‌ش نه‌كردن:

عن أبی هُرَیْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم)  قال من حَمَلَ عَلَیْنَا السِّلَاحَ فَلَیْسَ مِنَّا وَمَنْ غَشَّنَا فَلَیْسَ مِنَّا) { رواه ابن ماجه (2223) و ابن حبان (4898) وهو حدیث حسن } واته‌ : ئه‌بو هوره‌یره‌ (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم) فه‌رمووى: (ئه‌وه‌ى له‌ دژمان چه‌ك هه‌ڵگرێ له‌ ئێمه‌ نییه‌، ئه‌و كه‌سه‌ش غه‌شمان لێ بكات له‌ ئێمه‌ نییه‌).

عن أبی هُرَیْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه وسلم)  مَرَّ على صُبْرَةِ طَعَامٍ فَأَدْخَلَ یَدَهُ فیها فَنَالَتْ أَصَابِعُهُ بَلَلًا فقال ما هذا یا صَاحِبَ الطَّعَامِ؟ قال: أَصَابَتْهُ السَّمَاءُ یا رَسُولَ اللَّهِ قال: أَفَلَا جَعَلْتَهُ فَوْقَ الطَّعَامِ كَیْ یَرَاهُ الناس من غَشَّ فَلَیْسَ مِنِّی) { رواه مسلم (101)} واته‌: ئه‌بو هوره‌یره‌ (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم)   به‌ لاى كۆمایه‌ خوارده‌مه‌نیدا ـ گه‌نم یا جۆدا ـ تێپه‌رى ده‌ستى كرد به‌ ناوه‌یدا و په‌نجه‌كانى ته‌رِبوون جا فه‌رمووى: (ئه‌مه‌ چییه‌ خاوه‌نى خۆراك) ئه‌ویش وتى: باران لێیداوه‌ ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم)  فه‌رمووى: (ئه‌ى بۆ ته‌رِه‌بووه‌كه‌ت نه‌خستۆته‌ سه‌ره‌وه‌ تا خه‌ڵك بیبینێ؟ ئه‌وه‌ى غه‌ش بكات له‌ ئێمه‌ نییه‌).

8ـ په‌له‌ نه‌كردن له‌ قه‌رزارى نه‌بوو:

عن هُرَیْرَةَ رضی الله عنه عن النبی (صلی الله علیه وسلم) قال كان تَاجِرٌ یُدَایِنُ الناس فإذا رَأَى مُعْسِرًا قال لِفِتْیَانِهِ تَجَاوَزُوا عنه لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ یَتَجَاوَزَ عَنَّا فَتَجَاوَزَ الله عنه) { رواه مسلم (102) و ابن ماجه (2224) و الترمذی (1315) وهو حدیث صحیح } واته‌ :ئه‌بو هوره‌یره‌ (ره‌زاى خواى لێ بێ) ده‌ڵێ: پێغه‌مبه‌رى خوا (صلی الله علیه وسلم)    فه‌رمووى: (ـ له‌ گه‌لانى پێشوودا ـ بازرگانێك هه‌بوو قه‌رزى ده‌دا به‌ خه‌ڵك، ئه‌گه‌ر بیزانیایه‌ كه‌سێ نیه‌تى به‌ به‌رده‌سته‌كانى ده‌وت چاوپۆشی له‌م كه‌سه‌ بكه‌ به‌ڵكو خواش چاوپۆشی له‌ ئێمه‌ بكات، بۆیه‌ خواى گه‌وره‌ چاوپۆشی لێ كردو لێی خۆش بوو).

وصلى الله وسلم على نبینا محمد وعلى آله وصحبه وسلم

          

صفحات سایت

پیچک

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو