تبلیغات
ماڵپه‌ری ئیسلام كورد
Rss
Logo
ADS
زاراوه‌كانی قیرائات

مه‌تنی تحفة الأطفال

ته‌فسیری قورئانی پیرۆز

شێوازی نوێژی پێغه‌مبه‌ر

ئامۆژگاری بۆ موسڵمانان

كاتی بانگه‌كان&بانكبێژان

24 كاتژمێر راسته‌وخۆ

ئاماری ماڵپه‌ر
میوانانی سه‌رهێل

ژماره‌ى سه‌ردانه‌كان

ڕاپرسی ماڵپه‌ر
ئایا تا ئێستا سوودت له‌ ماڵپه‌ری ئیسلام كورد بینیوه‌؟؟؟

ماڵپه‌ره‌ كۆنه‌كه‌مان
عه‌لمانیه‌ت بناسه‌
گێژاوی مه‌دخه‌لیزم
مێژووی انصار الاسلام
فیرعه‌ونی زه‌مان و قه‌یرانی...

 

 

 



خه‌سڵه‌ت و سیفه‌ته‌کانی جووله‌که‌‌ له‌ قورئاندا و هه‌قیقه‌تی له‌ ناوچوونیان

(١٤) جووله‌كه‌ هه‌میشه‌ ده‌ستی له‌ هه‌موو پنچكێك بڕاوه‌، بۆیه‌ په‌نا هه‌تا بۆ جنۆكه‌و شه‌یاتین و ساحیرانیش ده‌به‌ن: 
وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُوا الشَّیَاطِینُ عَلَى مُلْكِ سُلَیْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَیْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّیَاطِینَ كَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ البقرة: ١٠٢ واته‌: جا جووه‌‌كان (وازیان له‌‌ كتێبی خوا ـ ته‌‌ورات ـ هێناو) شوێنی ئه‌‌وه‌‌ كه‌‌وتن، كه‌‌ شه‌‌یتانه‌‌كان ده‌‌یانخوێنده‌‌وه‌‌ ده‌‌رباره‌‌ی ده‌‌سه‌‌لاَت و حكومه‌‌تی سوله‌‌یمان، (ئاشكرایه‌‌ كه‌‌) هه‌‌رگیز سوله‌‌یمان كافر نه‌‌بووه‌‌، به‌‌ڵكوو شه‌‌یتانه‌‌كان كافربوون و خه‌‌ڵكیان فێری سیحرو جادوو ده‌‌كرد. 

(١٥) جووله‌كه‌ هه‌میشه‌ خۆیان به‌ كوڕی خوا زانیوه‌، بۆیه‌ هه‌موو گه‌لان به‌ خزمه‌تكاری خۆیان ده‌زانن، بۆیه‌ هه‌ر پێشیان وایه‌ كه‌ هه‌ر ئه‌وان ئه‌هلی به‌هه‌شتن: 
وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: وَقَالَتِ الْیَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ المائدة: ١٨ واته:‌ جووله‌‌كه‌‌و گاور ده‌‌یانگوت: ئێمه‌‌ رۆڵه‌‌ی خواو خۆشه‌‌ویست و نزیكی ئه‌‌وین یان ده‌یانگوت: وَقَالُوا لَنْ یَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُوداً أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِیُّهُمْ البقرة: ١١١ واته‌: (جووله‌‌كه‌‌ و گاوره‌‌كان) ده‌‌ڵێن: هه‌‌رگیز كه‌‌س ناچێته‌‌ به‌‌هه‌‌شته‌‌وه‌‌ بێجگه‌‌ له‌‌ جووله‌‌كه‌‌ یان گاور، جا ئه‌‌وه‌‌ ئاوات و خه‌‌یاڵی خۆیانه‌‌، یان ده‌فه‌رموێ‌: وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَیَّاماً مَعْدُودَةً البقرة:٨٠ واته‌: جووله‌‌كه‌‌كان ده‌‌ڵێن: (چه‌‌نده‌‌ گوناهباربین) ته‌‌نها چه‌‌ند رۆژیكی كه‌‌م له‌‌ دۆزه‌‌خدا ده‌‌مێنینه‌‌وه‌‌!! 
به‌هۆكاری ئه‌م هه‌موو خراپه‌كاری و تاوانكارییه‌وه‌ كه‌ كردوویانه‌ و ئه‌یكه‌ن خوای گه‌وره‌ هه‌میشه‌ به‌ چاوی بوغزو دوور له‌ ڕه‌حمه‌تی خۆی سه‌یری كردوون، هه‌ر بۆیه‌ گه‌لێكن خوزا غه‌زه‌بی لێگرتوون. 

جۆرێ‌ له‌ غه‌زه‌بی خواش ئه‌مانه‌ بوون: 

١. بێبه‌شكردنیان له‌ شته‌ پاكه‌كان به‌ هۆكار زوڵم و سته‌مه‌كانیانه‌وه‌: 
وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِینَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَیْهِمْ طَیِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ كَثِیراً* وَأَخْذِهِمُ الرِّبا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِینَ مِنْهُمْ عَذَاباً أَلِیماً النساء: ١٦٠- ١٦١ واته‌: به‌‌هۆی زوڵم و سته‌‌مێك له‌‌لایه‌‌ن ئه‌‌وانه‌‌ی كه‌‌ بوونه‌‌ته‌‌ جوو و به‌‌هۆی ئه‌‌وه‌‌ی كه‌‌ زۆر كۆسپیان ده‌‌خسته‌‌ به‌‌ر رێبازی خوا، ئێمه‌‌ هه‌‌ندێك نازو نیعمه‌‌تمان لێ حه‌‌رام كردن كه‌‌ پێشتر بۆیان حه‌‌لاَڵ بوو... هه‌‌روه‌‌ها به‌‌هۆی سوو خۆریانه‌‌وه‌‌ كه‌‌ به‌ڕاستی لێیان حه‌‌رام كرابوو و به‌‌هۆی ئه‌‌وه‌‌شه‌‌وه‌‌ كه‌‌ ماڵی خه‌‌ڵكی به‌‌ناڕه‌‌وا ده‌‌خۆن (هه‌‌ندێك شتی تری حه‌‌لاَڵمان لێ حه‌‌رام كردن)، بێگومان بۆ ئه‌‌وانه‌‌یان كه‌‌ بێباوه‌ڕن سزایه‌‌كی به‌‌ئێشمان ئاماده‌‌ كردووه‌‌. 

٢. خوای گه‌وره‌ كردوونی به‌ مه‌یموون و به‌راز: 
وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذَلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَیْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِیرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوتَ أُولَئِكَ شَرٌّ مَكَاناً وَأَضَلُّ عَنْ سَوَاءِ السَّبِیلِ المائدة:٦٠ واته‌: پێیان بڵێ: ئایا هه‌‌واڵتان بده‌‌مێ به‌‌ كردارێك كه‌‌ تۆڵه‌‌كه‌‌ی لای خوا خراپتره‌‌ له‌‌ تۆڵه‌‌ی له‌‌كه‌‌داركردنی موسڵمانان، ئه‌‌وه‌‌ش كرداری ئه‌‌و كه‌‌سه‌‌یه‌‌ كه‌‌ خوا نه‌‌فرینی لێكردوه‌‌ و جامی خه‌‌شم و رقی خۆی رژاندووه‌‌ به‌‌سه‌‌ریداو هه‌‌ندێكیشی كردن به‌‌ مه‌‌یمون و هه‌‌ندێكیشیان به‌‌ به‌‌راز و هه‌‌ندێكیانیشی كرده‌‌ تاغوت په‌‌رست و بت په‌‌رست؟! ئا ئه‌‌وانه‌‌ خراپترین جێگه‌‌ و رێگه‌‌یان هه‌‌یه‌‌ و گومڕاترین كه‌‌سن له‌‌ رێبازی راست و دروست. 

٣. خوای گه‌وره‌ له‌ سه‌ر زمانی داوود پێغه‌مبه‌ر (علیه السلام) نه‌فره‌تی لێكردوون: 
وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: لُعِنَ الَّذِینَ كَفَرُوا مِنْ بَنِی إِسْرائیلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا یَعْتَدُونَ المائدة: ٧٨ واته‌: نه‌‌فرین كراوه‌‌ له‌‌وانه‌‌ی: بێباوه‌ڕ بوون له‌‌ نه‌‌وه‌‌ی ئیسرائیل له‌‌سه‌‌ر زاری داودو عیسای كوڕی مه‌‌ریه‌‌م، ئه‌‌مه‌‌ش له‌‌به‌‌ر ئه‌‌وه‌‌ی كه‌‌ ئه‌‌وان یاخی و سه‌‌ركه‌‌ش بوون و ده‌‌ستدرێژیان ده‌‌كرد. 
یان ده‌فه‌رموێ‌: ضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الذِّلَّةُ أَیْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا یَكْفُرُونَ بِآیَاتِ اللَّهِ وَیَقْتُلُونَ الْأَنْبِیَاءَ بِغَیْرِ حَقٍّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا یَعْتَدُونَ آل عمران:١١٢ واته‌: (جووله‌‌كه‌‌) زه‌‌لیلیی و ریسواییان بۆ بڕیاردراوه‌‌ له‌‌ هه‌‌ر كوێ جێگیر بن مه‌‌گه‌‌ر له‌‌ سایه‌‌ی ئاینی خوادا بحه‌‌وێنه‌‌وه‌‌ و (زوڵمیان لێنه‌‌كرێت كاتێك ئیسلام فه‌‌رمانڕه‌‌وا بێت) یان به‌‌خۆ هه‌‌ڵواسین به‌‌خه‌‌ڵكیدا بۆ یارمه‌‌تیدانیان، یان پشتگرتنیان (له‌‌و سه‌‌رده‌‌مانه‌‌دا كه‌‌ ئیسلام فه‌‌رمانڕه‌‌وا بووه‌‌ به‌‌ئاسووده‌‌یی ژیاون، هه‌‌رچه‌‌ند له‌‌ ژێره‌‌وه‌‌ هه‌‌ر خه‌‌ریكی پیلانگێڕان بوون، له‌‌ سه‌‌ده‌‌ی بیسته‌‌میشدا توانییان ئه‌‌مریكاو ولاَتانی رۆژئاواو هه‌‌ندێ ولاَتی تریش، بكه‌‌نه‌‌ پشتیوان و دارده‌‌ستی خۆیان). ئه‌‌وانه‌‌ شایسته‌‌ی خه‌‌شم و قینی‌ خوا بوون و زه‌‌لیلی و خه‌‌جاڵه‌‌تی به‌‌شیانه‌‌، چونكه‌‌ ئه‌‌وانه‌‌ بڕوایان نییه‌‌ به‌‌ئایه‌‌ته‌‌كانی خواو پێغه‌‌مبه‌‌رانیش به‌‌ ناهه‌‌ق ده‌‌كوژن، ئه‌‌م یاخی بوون و سه‌‌رشۆڕیه‌‌یان، به‌‌هۆی سه‌‌رپێچی و گوناهباریانه‌‌وه‌‌یه‌‌، ئه‌‌وانه‌‌ هه‌‌میشه‌‌ له‌‌ سنوور ده‌‌رده‌‌چوون و ده‌‌رده‌‌چن. 

ته‌فرووتوونابوون و له‌بنهاتنی قه‌واره‌ی جووله‌كه‌ له‌ قوڕئان و سوننه‌تدا 

له‌گه‌ڵ‌ ئه‌م هه‌موو خراپه‌كاری و سیفه‌ته‌ وه‌حشیگه‌ڕایییه‌ی كه‌ جووله‌كه‌ هه‌یه‌تی، خوای په‌روه‌ردگار به‌ڵێنی ته‌فروتوونابوون و له‌ ناوچوونی پێداون، هه‌موو ئه‌و زوڵم و سته‌می كه‌ كه‌ به‌ درێژایی مێژوو له‌ ده‌رهه‌ق پێغه‌مبه‌ران زانایان و بڕوادارن و ئه‌هلی ئیسلام كردوویانه‌، ئه‌بێ‌ ڕۆژێك بێت هه‌موویان له‌ كونه‌ لووتا بێته‌ ده‌رو تۆڵه‌ی مێژووی تاڵیان لێ بسه‌نرێته‌وه‌، دیراه‌ ئه‌م قسه‌یه‌ش له‌ خۆوه‌ نه‌هاتووه‌، چون ئه‌گه‌ر سه‌یری قوڕئانی پیرۆزو سوننه‌ته‌ به‌ پێزه‌كانی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) بكه‌ین، ئه‌وه‌ هه‌قیقه‌تی فه‌نابوون و له‌ بنهاتنی قه‌واره‌ی جوله‌كه‌مان بۆ ئاشكراو مسۆگه‌ر ده‌بێت، ده‌با بزانین چۆن؟ 

له‌ قوڕئانی پیرۆزو سوننه‌تی پیرۆزی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) دا 
له‌ قوڕئانی پیرۆزو سوننه‌تی پیرۆزی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) له‌ زۆر شوێنان ئاماژه‌ به‌ كۆتایی هاتن و شكست و زه‌لیلبوونی جووله‌كه‌ ده‌ده‌ن، له‌وانه‌: 

(١) قوڕئانی پیرۆز له‌ زۆر شوێنان ئاماژه‌ی به‌ داهاتوو و ئاینده‌ی جووله‌كه‌ داوه‌ كه‌ چۆن خوا له‌ دونیا سزاو ئه‌شكه‌نجه‌یان ده‌دات: 
له‌وانه‌ خوا ده‌فه‌رموێت: وَقَطَّعْنَاهُمْ فِی الْأَرْضِ أُمَماً الأعراف: ١٦٨ . واته‌: سه‌رنه‌جامیش نه‌وه‌ی ئیسڕائیلمان كرد به‌ چه‌ند به‌شه‌وه‌. 

(٢) قوڕئان ئاماژه‌ ده‌دات كه‌ جووله‌كه‌ له‌ زیلله‌تێكی هه‌میشه‌یییدا ده‌رده‌كه‌ون: 
وه‌ك ده‌فه‌رموێت: ضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الذِّلَّةُ أَیْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا یَكْفُرُونَ بِآیَاتِ اللَّهِ وَیَقْتُلُونَ الْأَنْبِیَاءَ بِغَیْرِ حَقٍّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا یَعْتَدُونَ آل عمران: ١١٢. واته‌: واته‌: (جووله‌‌كه‌‌) زه‌‌لیلیی و ریسواییان بۆ بڕیاردراوه‌‌ له‌‌ هه‌‌ر كوێ جێگیر بن مه‌‌گه‌‌ر له‌‌ سایه‌‌ی ئاینی خوادا بحه‌‌وێنه‌‌وه‌‌ و (زوڵمیان لێنه‌‌كرێت كاتێك ئیسلام فه‌‌رمانڕه‌‌وا بێت) یان به‌‌خۆ هه‌‌ڵواسین به‌‌خه‌‌ڵكیدا بۆ یارمه‌‌تیدانیان، یان پشتگرتنیان (له‌‌و سه‌‌رده‌‌مانه‌‌دا كه‌‌ ئیسلام فه‌‌رمانڕه‌‌وا بووه‌‌ به‌‌ئاسووده‌‌یی ژیاون، هه‌‌رچه‌‌ند له‌‌ ژێره‌‌وه‌‌ هه‌‌ر خه‌‌ریكی پیلانگێڕان بوون، له‌‌ سه‌‌ده‌‌ی بیسته‌‌میشدا توانییان ئه‌‌مریكاو ولاَتانی رۆژئاواو هه‌‌ندێ ولاَتی تریش، بكه‌‌نه‌‌ پشتیوان و دارده‌‌ستی خۆیان). ئه‌‌وانه‌‌ شایسته‌‌ی خه‌‌شم و قینی‌ خوا بوون و زه‌‌لیلی و خه‌‌جاڵه‌‌تی به‌‌شیانه‌‌، چونكه‌‌ ئه‌‌وانه‌‌ بڕوایان نییه‌‌ به‌‌ئایه‌‌ته‌‌كانی خواو پێغه‌‌مبه‌‌رانیش به‌‌ ناهه‌‌ق ده‌‌كوژن، ئه‌‌م یاخی بوون و سه‌‌رشۆڕیه‌‌یان، به‌‌هۆی سه‌‌رپێچی و گوناهباریانه‌‌وه‌‌یه‌‌، ئه‌‌وانه‌‌ هه‌‌میشه‌‌ له‌‌ سنوور ده‌‌رده‌‌چوون و ده‌‌رده‌‌چن. 

(٣) جووله‌كه‌ به‌رده‌وام و بێپسانه‌وه‌ ده‌كه‌ونه‌ به‌ر تووڕه‌یی و خه‌شم و قینی خوا: 
وه‌ك ده‌فه‌رموێت: وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَیَبْعَثَنَّ عَلَیْهِمْ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ مَنْ یَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِیعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِیمٌ [ ألأعراف:١٦٧ . واته‌: یادی ئه‌و كاته‌ش بكه‌ كه‌ په‌روه‌ردگارت (ئه‌ی موحه‌ممه‌د) بڕیاریدا و ڕایگه‌یاند به‌ ڕاستی كه‌سانێك ده‌نێرێته‌ سه‌ریان تا ڕۆژی دوایی ئه‌شكه‌نجه‌و ئازاری سه‌ختیان بدات، چونكه‌ به‌ ڕاستی په‌روه‌ردگارت زۆر به‌ خێرایی تۆڵه‌ ده‌سێنێت (له‌ سته‌مكاران). خوایش بێگومان (هه‌میشه‌) لێخۆشبوو و میهره‌بانیشه‌.

(٤) جووله‌كه‌ دووجاران زۆر له‌ خۆ بایی ده‌بن و خه‌تاو خراپه‌كاری له‌ دونیادا بلاو ده‌كه‌نه‌وه‌، تا له‌ دواییا خوا دایان ده‌گه‌رێ‌ و شكستیان پێ ده‌هێنێت: 
وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: وَقَضَیْنَا إِلَى بَنِی إِسْرائیلَ فِی الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِی الْأَرْضِ مَرَّتَیْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوّاً كَبِیراً * فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولاهُمَا بَعَثْنَا عَلَیْكُمْ عِبَاداً لَنَا أُولِی بَأْسٍ شَدِیدٍ فَجَاسُوا خِلالَ الدِّیَارِ وَكَانَ وَعْداً مَفْعُولاً * ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَیْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِینَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِیراً * إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لَأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِیَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِیَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِیُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِیراً الاسراء: ٤-٧ . واته‌: له‌‌ كتێبی ته‌‌وراتدا یان له‌‌ (لوح المحفوظ) دا بڕیارمان داوه‌‌و پێمان ڕاگه‌‌یاندوون كه‌‌ سوێند به‌‌ خوا ئێوه‌‌ (له‌‌ به‌‌رنامه‌‌ی ئێمه‌‌ لاده‌‌ده‌‌ن و یاخی ده‌‌بن) و فه‌‌سادو خراپه‌‌ دووجار له‌‌ زه‌‌ویدا به‌‌رپا ده‌‌كه‌‌ن، (له‌‌ غه‌‌فڵه‌‌تی خه‌‌ڵكیدا) زۆر گه‌‌شه‌‌ ده‌‌كه‌‌ن و ده‌‌سه‌‌ڵاتێكی زۆر گه‌‌وره‌‌ به‌‌ده‌‌ست ده‌‌هێنن (له‌‌م سه‌‌رده‌‌مه‌‌دا دووباره‌‌ ئه‌‌م هه‌‌واڵه‌‌ قورئانیه‌‌ هاتۆته‌‌وه‌‌ دی). 
جا كاتێك (ئه‌‌ی جووه‌‌كان) به‌‌ڵێنی یه‌‌كه‌‌میان دێت (كه‌‌ تۆڵه‌‌یان لێ بكه‌‌ینه‌‌وه‌‌) به‌‌نده‌‌ تایبه‌‌تیه‌‌كانی خۆمان ده‌‌نێرینه‌‌ سه‌‌رتان كه‌‌ خاوه‌‌نی هێزو توانای زۆرن، ئیتر ئه‌‌وان به‌‌ هه‌‌موو كون و كه‌‌لێنێكی قه‌ڵاو شارۆچكه‌‌كاندا ده‌‌سوڕێنه‌‌وه‌‌و ده‌‌گه‌‌ڕێن به‌‌ شوێنیانداو ئه‌‌م هه‌‌ڕه‌‌شه‌‌ی تۆڵه‌‌یه‌‌ به‌‌ڵێنی خوایه‌‌و ده‌‌بێت بێته‌‌ دی (زانایانی سه‌‌رده‌‌م ده‌‌ڵێن_عبادا لنا_ مه‌‌به‌‌ست هاوه‌‌ڵانی پێغه‌‌مبه‌‌ره‌‌ كه‌‌ قورئان وه‌‌سفی كردوون به‌‌ توندو تیژی دژ به‌‌ خوا نه‌‌ناسان له‌‌ كاتی جه‌‌نگدا)، له‌‌ دوای ئه‌‌و لاوازیه‌‌تان (ئه‌‌ی جووه‌‌كان، له‌‌ غه‌‌فڵه‌‌ت و دواكه‌‌وتنی جیهانی ئیسلامدا) نۆره‌‌تان ده‌‌ده‌‌ینه‌‌وه‌‌و ده‌‌سه‌‌ڵاتمان به‌‌سه‌‌ر وڵاتی ئیامانداراندا پێده‌‌ده‌‌ین و ماڵ و سامان و كوڕی زۆرتان پێده‌‌به‌‌خشین و واتان لێده‌‌كردن كه‌‌ زۆر ئاماده‌‌ بن بۆ هێرش بردن و په‌‌لاماردان و پڕو پاگه‌‌نده‌‌ كردن. ئه‌‌گه‌‌ر (له‌‌ كاتی ده‌‌سه‌‌ڵاتدا) چاكه‌‌ بكه‌‌ن، ئه‌‌وه‌‌ هه‌‌ر بۆ خۆتان چاك و به‌‌سووده‌‌، ئه‌‌گه‌‌ر خراپه‌‌و تاوانیش بكه‌‌ن ئه‌‌وه‌‌ هه‌‌ر یه‌‌خه‌‌ی خۆتان ده‌‌گرێته‌‌وه‌‌، جا كاتێك كه‌‌ نۆره‌‌ی ئه‌‌نجامدانی به‌‌ڵێنی دواجار دێت، ئیمانداران كارێكتان پێ ده‌‌كه‌‌ن كه‌‌ له‌‌ ڕوخسارتاندا ڕه‌‌نگ بداته‌‌وه‌‌، (چونكه‌‌ ئه‌‌وان دڵنیان كه‌‌ هه‌‌موو ئه‌‌و به‌ڵاو ناخۆشیانه‌‌ی به‌‌سه‌‌ر گه‌‌لانی موسوڵماندا به‌‌ گشتی، هاتووه‌‌ به‌‌شێوه‌‌یه‌‌كی ڕاسته‌‌وخۆ یان ناڕاسته‌‌وخۆ ده‌‌ستی ئه‌‌وانی تیادایه‌‌)، ئه‌‌وسا ده‌‌با ئیماندار بچنه‌‌ مزگه‌‌وته‌‌وه‌‌ وه‌‌كو یه‌‌كه‌‌مجار چوونه‌‌ ناوی، ده‌‌با ئیتر ئیمانداران تۆڵه‌‌ی خۆیان بكه‌‌نه‌‌وه‌‌و ده‌‌ستیان به‌‌سه‌‌ر هه‌‌ر چیه‌‌كدا ده‌‌ڕوات درێغی نه‌‌كه‌‌ن (چونكه‌‌ ئه‌‌وان له‌‌ سته‌‌م و زۆرداری و خوێن ڕێژی درێغیان نه‌‌كرد). لێره‌دا پێویسته‌ هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ك بكه‌ین و به‌ چاوێكی وردتر له‌ ئایه‌ته‌كه‌ ڕابمێنین.. 

له‌ زۆربه‌ی كتێبه‌كانی ته‌فسیرو ڕاڤه‌كارانی قوڕئان له‌ ته‌فسیری وَلَتَعْلُنَّ عُلُوّاً كَبِیراً وا لێك ده‌ده‌نه‌وه‌ كه‌ ئه‌و فه‌سادو خراپه‌كارییه‌ ته‌نها یه‌كجار ڕووده‌داو جاری تر ڕوو ناداته‌وه‌، ده‌ڵێن: ته‌نها له‌ سه‌رده‌می نه‌بوخوزنه‌سڕ (پادشای بابلی)یه‌كان ئه‌مه‌ ڕوویداوه‌. 
له‌ ته‌فسیری عِبَاداً لَنَا ش ده‌فه‌رموون: ئه‌و سه‌حابیانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌می عومه‌ڕی كوڕی خه‌تتاب (خوا لێیان ڕازی بێت) فه‌تحی قودسیان كرد. به‌ڵام ده‌ڵێین: ئه‌مه‌ له‌گه‌ڵ‌ سیاقی قوڕئانی و مێژوودا ڕێك نایه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش له‌به‌ر چه‌ند هۆیه‌ك: 
١. نه‌بوخوزنه‌سڕ نه‌بووه‌، چونكه‌ ئه‌و به‌نده‌ی خوا نه‌بوو، به‌ڵكوو ئه‌و كافر بووه‌، خوا ده‌فه‌رموێت: بَعَثْنَا عَلَیْكُمْ عِبَاداً لَنَا له‌ دوای ئه‌ویشا ده‌فه‌رموێت: ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَیْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِینَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِیراً * إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لَأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ نیشان ئه‌دات، كه‌ ئه‌و جووله‌كانه‌ی كه‌ جاری یه‌كه‌م شكست ده‌هێنن، هه‌ر ئه‌وانن كه‌ بۆ جاری دووه‌م دێنه‌وه‌ مزگه‌وت. 

٢. هه‌روه‌ها عومه‌ڕی كوڕی خه‌تتابیش نه‌بوو، چونكه‌ عومه‌ر قودسی له‌ ده‌ست نه‌ساڕاكان ده‌رهێنا نه‌ك جووه‌كان، هه‌تا سه‌ڵاحه‌دینی ئه‌یویشی هه‌روایكرد. 

٣. به‌ڵام (الله أعلم) ئه‌و قه‌واره‌و ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ته‌ی ئه‌مڕۆ ده‌گرێته‌وه‌، كه‌ ئێستاو به‌رده‌وامیش هه‌وڵی بۆ ئه‌ده‌ن بۆ درووستكردنی له‌ سه‌ر حسێبی كوشتوبڕكردنی گه‌ڵی فه‌له‌ستینی كاری بۆ وه‌ده‌ستهێنانی ده‌كه‌ن. پاشان هه‌موو جیهان هاوپه‌یوه‌ست و ده‌ستبارن بۆیان به‌ ماڵ‌ و سامان و هه‌رچی توانایه‌ك كه‌ هه‌یه‌ یارمه‌تییان ئه‌ده‌ن، خوا ده‌فه‌رموێت: ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَیْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِینَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِیراً له‌ دوای ئه‌مه‌وه‌یه‌ به‌ڵێنی خوا دێته‌ پێش و دێته‌دی. ئه‌م ڕۆژه‌ دێت كه‌ مسوڵمانان به‌سه‌ریاندا زاڵ ببن له‌ خاك و وڵات وه‌ده‌ریان بنێن، خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لَأَنْفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِیَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِیَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِیُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِیراً واته‌: ئه‌وه‌ی جووله‌كه‌ چه‌ند ساڵه‌ پێكی وه‌ ئه‌نێ‌ و درووستی ده‌كات، به‌سه‌ریاندا كاول و وێران ده‌بێ‌ و شكست ده‌هێنن. 

٤. به‌رده‌وام بوونی جووله‌كه‌: 
جووله‌كه‌كان هه‌ر هه‌موویان بنبڕ نابن له‌ سه‌ر زه‌وی، به‌ڵام په‌رته‌وازو په‌ڕاگه‌نده‌ ده‌بن، وه‌ك خوا ده‌فه‌رموێت: عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ یَرْحَمَكُمْ وَإِنْ عُدْتُمْ عُدْنَا وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِینَ حَصِیراً الاسراء: ٨ . واته‌: ئینجا دوور نییه‌‌، په‌روه‌‌ردگارتان به‌‌زه‌یی پیاتاندا بێته‌وه‌‌و ڕه‌‌حمتان پێ‌ بكات ئه‌‌گه‌‌ر به‌خۆتاندا بێنه‌وه‌‌و ته‌وبه‌ بكه‌ن ، خۆ ئه‌گه‌‌ر بگه‌ڕێنه‌وه‌‌ بۆ پیلان گێڕان و خوێنڕێژی ئه‌مه‌ش ده‌ست ده‌كه‌ینه‌وه‌ به‌ تۆڵه‌‌ سه‌ندن و ته‌‌مێكردنتان، جگه‌‌ له‌وه‌ دۆزه‌خیش ده‌كه‌ین به‌‌ زیندان بۆ كافران كه‌ تیایدا گیربخۆن. 
ئه‌مه‌ش هه‌ڕه‌شه‌یه‌كه‌و له‌ خواوه‌یه‌، كه‌ پێیان ده‌فه‌رموێت: ئه‌گه‌ر جارێكیتر بیر له‌ شه‌ڕو ئاژاوه‌ بكه‌نه‌وه‌، ئێمه‌ش جارێكی تر ته‌فروتووناتان ده‌كه‌ینه‌وه‌. (والله أعلم). 

٥. ده‌رچوونیان له‌ گه‌ڵ‌ ده‌ججال: دیسان به‌ڵگه‌كان ئه‌وه‌ نیشان ده‌ده‌ن كه‌وا كاتێك ده‌ججال په‌یا ده‌بێت، هه‌فتا هه‌زار له‌ جووله‌كه‌كانی ئه‌سفه‌هان شوێنی ئه‌كه‌ون: 

٦. ئاخر شه‌ڕی یه‌كلابوونه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ‌ جووله‌كه‌دا: 
له‌ فه‌رموده‌ی سه‌حیحی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) هاتووه‌ كه‌ له‌ بوخاری و موسلیم گێڕدراوه‌ته‌وه‌، ده‌فه‌رموێت: «لا تَقُومُ الساعَةُ حَتَّى یُقَاتِلَ المُسْلِمُونَ الْیَهُودَ حتَّى یَخْتَبِیءَ الْیَهُودیُّ مِنْ وَراءِ الحَجَر والشَّجَرِ ، فَیَقُولُ الحَجَرُ والشَّجَرُ : یَا مُسْلِمُ هذا یَهُودِیٌّ خَلْفی تَعَالَ فَاقْتُلْهُ ، إلاَّ الْغَرْقَدَ فَإنَّهُ منْ شَجَرِ الْیَهُودِ » واته‌: قیامه‌ت هه‌ڵناسێت تاكوو مسوڵمانان شه‌ڕ له‌گه‌ڵ‌ جووله‌كه‌ ده‌كه‌ن و جووه‌كان خۆ له‌ په‌نا دارو به‌رد حه‌شار ده‌ده‌ن، دارو به‌ردو وه‌جواب دێ‌ و ده‌ڵێت: ئه‌ی مسوڵمان، ئه‌ی به‌نده‌ی خوا، ئه‌وه‌تا جووێك خۆی له‌ په‌نامن حه‌شارداوه‌، وه‌ره‌ بیكوژه‌، ته‌نها داری غه‌رقه‌د نه‌بێت، كه‌ به‌ داری جووه‌كان ناسراوه‌. 
له‌ ڕیوایه‌تێكی تردا هاتووه‌ ده‌فه‌رموێت: «تقاتلون الیهود أنتم شرقی النهر وهم غربیه» شه‌ڕ له‌گه‌ڵ‌ جووه‌كان ده‌كه‌ن، كه‌ ئێوه‌ (ئه‌وكات) له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ده‌ریاو ئه‌وانیش له‌ ڕۆژئاواكه‌ین. 
یه‌كێ‌ له‌ سه‌حابییه‌كان فه‌رمووی: كامه‌ ده‌ریا ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا؟ ئه‌ویش فه‌رمووی: ده‌ریای ئوردون، یه‌كێ‌ له‌ سه‌حابییه‌كان گوتی: به‌و خوایه‌ من نه‌مزانیوه‌ كه‌ له‌ ده‌ریایه‌ك هه‌بێت ناوی ده‌ریای ئوردون بێت، كه‌واته‌ ئه‌م شه‌ڕه‌ له‌ سنووری ئێستای ئوردون ڕووده‌دات (والله أعلم) كه‌ ئێستا جووه‌كان له‌ ڕۆژئاوای ده‌ریاكه‌ن و مسوڵمانانیش له‌ ڕۆژهه‌ڵاته‌كه‌ی. ئه‌مه‌ش له‌ دوای ده‌سه‌ڵات وه‌رگرتنی دووه‌میان ڕوو ده‌دات (والله أعلم). 

پوخته‌ی قسان: 
ئه‌و قۆناغه‌ی ئێستای جووله‌كه‌كان پیایدا ڕه‌ت ده‌بن، بریتییه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتی یه‌كه‌میان، كه‌ ئێستا كۆمه‌ڵێ له‌ مسوڵمانانیش په‌یا بوونه‌ له‌ هه‌موو دونیا تێ ئه‌كۆشن بۆ بێهێزكردن و ده‌ركردنیان له‌ قودس، گرنگیش نییه‌ كه‌ له‌ هه‌موو فه‌له‌ستین نه‌بێت، چون ئه‌وان هه‌موو جیهان یارمه‌تییان ئه‌ده‌ن و پشتی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی ئێستای جووله‌كه‌ كه‌ هه‌یه‌ ده‌گرن، به‌ڵام به‌ پێی ده‌قه‌ شه‌رعییه‌كان مسوڵمانان له‌ هه‌موو دونیا دێن و كۆ ده‌بنه‌وه‌، شه‌ڕ له‌ گه‌ڵ‌ جووله‌كه‌ ده‌كه‌ن تاكو قودس له‌ ده‌ستیانا ده‌ر ده‌هێنن و شكست به‌ هێزو مێزیان ده‌هێنن. جووله‌كه‌كان بێده‌سه‌ڵات ده‌مێننه‌وه‌ تا ئه‌و ڕۆژه‌ی كه‌ ده‌ججال په‌یا ده‌بێت و جووله‌كه‌كان دێن و پشتی ده‌گرن و جارێكی تر ده‌سه‌ڵات وه‌رده‌گرنه‌وه‌، تاكو له‌ پاشان مه‌سیح دا ده‌به‌زێ‌ و به‌ ته‌واوی ده‌سه‌ڵاتیان له‌ بن دێت و ته‌فروتوونا ده‌بن.


صفحات سایت

پیچک